Theo Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng, tái cấu trúc trong bối cảnh mới không phải là một giải pháp tình thế ngắn hạn, mà là yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp nâng cao sức chống chịu và phát triển bền vững.
Nhằm góp phần phản ánh bức tranh về đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, phát triển lực lượng doanh nghiệp, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh, năng lực nội tại và tính tự chủ, tự cường của nền kinh tế, dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức Diễn đàn “Tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới”.
Tham dự diễn đàn có ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch VCCI; TS Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; Ông Nguyễn Đức Lệnh - Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2; Ông Trần Ngọc Liêm - Phó Tổng thư ký VCCI, Giám đốc VCCI chi nhánh Khu vực TP HCM; TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn, Giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright; Ông Phan Tấn Đạt, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Trẻ Việt Nam, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP HCM, Chủ tịch HĐQT KSB, Đại biểu HĐND TP HCM khóa XI, nhiệm kỳ 2026–2031; Ông Phạm Văn Triêm - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP HCM (HCM-SME), Đại biểu HĐND TP HCM khóa XI, nhiệm kỳ 2026–2031; Cùng đại diện của các Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Hội đồng Tư vấn Khởi nghiệp phía Nam, cùng đại diện các Hiệp hội doanh nghiệp địa phương, lãnh đạo các doanh nghiệp, các chủ đầu tư, tổ chức và định chế tài chính, quỹ đầu tư, nhà đầu tư trên địa bàn TP HCM và khu vực phía Nam.
Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng cho biết, kinh tế thế giới trong những năm gần đây đang trải qua những biến động sâu sắc và rất khó dự đoán khi cạnh tranh địa chính trị gia tăng, chuỗi cung ứng liên tục được điều chỉnh và các chính sách thương mại dịch chuyển mạnh mẽ. Cùng với đó, công nghệ, chuyển đổi số và những yêu cầu ngặt nghèo về phát triển bền vững đang làm thay đổi căn bản phương thức kinh doanh toàn cầu.
Đứng trước thực tiễn đó, Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng nhấn mạnh rằng doanh nghiệp không thể mãi loay hoay với mục tiêu duy trì hoạt động đơn thuần như trước mà bắt buộc phải chủ động tái cấu trúc, nâng cao năng lực thích ứng và xây dựng mô hình phát triển có khả năng chống chịu vững vàng hơn trước các cú sốc bên ngoài.
Theo ông , thị trường hiện đại đòi hỏi doanh nghiệp phải sở hữu năng lực đổi mới sáng tạo, kiểm soát chất lượng chặt chẽ, quản trị rủi ro hiệu quả và đáp ứng trọn vẹn các tiêu chuẩn khắt khe về môi trường, xã hội cùng quản trị. Doanh nghiệp Việt Nam cần dứt khoát chuyển dịch từ tư duy ứng phó ngắn hạn sang tư duy xây dựng năng lực dài hạn. Quá trình tái cấu trúc này bắt buộc phải bắt đầu từ việc soi chiếu lại mô hình kinh doanh để trả lời câu hỏi doanh nghiệp đang tạo ra giá trị gì, lợi thế cạnh tranh cốt lõi nằm ở đâu và khâu nào còn phụ thuộc vào bên ngoài.
Lãnh đạo VCCI chỉ rõ ba trụ cột trọng yếu trong tiến trình này.
Thứ nhất, về chiến lược và mô hình kinh doanh, doanh nghiệp không thể chỉ chăm chăm tăng doanh thu hay mở rộng quy mô mà phải xác định rõ vị thế tham gia trong chuỗi giá trị và nâng cao tỷ lệ giá trị nội địa.
Thứ hai, về quản trị và tài chính, một sản phẩm tốt đến mấy cũng sẽ lâm nguy nếu quản trị lỏng lẻo, dòng tiền trôi nổi hoặc phụ thuộc thái quá vào tài sản bảo đảm thay vì hiệu quả kinh doanh thực chất.
Trụ cột thứ ba được Phó Chủ tịch VCCI đặc biệt lưu ý là tái cấu trúc công nghệ và nguồn nhân lực. Trong bối cảnh nền kinh tế nước ta có tới 80% là doanh nghiệp nhỏ và vừa, thậm chí siêu nhỏ, ông Phòng cho rằng doanh nghiệp không nhất thiết phải đầu tư công nghệ dàn trải, mà cần khoanh vùng những khâu tạo ra hiệu quả lớn nhất để ưu tiên phân bổ nguồn lực. Chuyển đổi số không thể chỉ dừng lại ở việc cài cắm một vài phần mềm riêng lẻ, mà phải được nhìn nhận như công cụ chiến lược để thay đổi phương thức quản trị, tối ưu vận hành và ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Tuy nhiên, Phó Chủ tịch VCCI cũng khẳng định quá trình tái cấu trúc chắc chắn sẽ đổ vỡ nếu chỉ thay đổi sơ đồ tổ chức mà bỏ quên yếu tố con người. Doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ nhân sự sở hữu tư duy dữ liệu, khả năng thích ứng linh hoạt, năng lực quản trị rủi ro vững vàng và tầm nhìn am hiểu thị trường quốc tế.
Phân tích về bối cảnh vĩ mô, Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng chia sẻ những tín hiệu rất khả quan khi quý III/2026 khép lại với mức tăng trưởng GDP ước đạt 9,95%, đưa tổng mức tăng trưởng 9 tháng lên 9,01% và mở ra cơ sở hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong cả năm. Kim ngạch xuất nhập khẩu 9 tháng đạt mốc kỷ lục khoảng 888 tỷ USD, thu ngân sách vượt trên 2 triệu tỷ đồng cùng với việc tháo gỡ thành công nhiều dự án tồn đọng đã tạo ra không gian phát triển hoàn toàn mới. Đặc biệt, việc đẩy mạnh đầu tư công vào các dự án hạ tầng lan tỏa chính là cơ hội vàng để doanh nghiệp nội địa vươn lên.
Tuy nhiên, để nắm bắt cơ hội này, doanh nghiệp buộc phải tự nâng cấp tiêu chuẩn sản phẩm, năng lực tài chính và mức độ tuân thủ pháp luật. Theo quan điểm của Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng, đơn lẻ sẽ là điểm yếu chí mạng, do đó doanh nghiệp cần mạnh dạn chuyển từ tư duy cạnh tranh đơn lẻ sang tư duy liên kết hệ sinh thái giữa doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp nhỏ và vừa, giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học và tổ chức tài chính để chia sẻ công nghệ, dữ liệu, nhân lực và tối ưu hóa sức mạnh tổng hợp.
Nhìn nhận từ góc độ rộng hơn, Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng cho rằng nỗ lực nội tại của doanh nghiệp thôi là chưa đủ mà còn cần một hệ sinh thái chính sách hỗ trợ đồng bộ. Doanh nghiệp đang rất khát khao một hệ thống pháp luật minh bạch, ổn định, nhất quán và có tính dự báo cao nhằm giảm thiểu chi phí tuân thủ. Nhắc lại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp diễn ra vào tháng 7 vừa qua, nơi VCCI tổng hợp gần 900 phản ánh thành 53 nhóm vướng mắc thuộc 10 lĩnh vực, ông khẳng định VCCI sẽ tiếp tục làm tốt vai trò cầu nối tin cậy giữa doanh nghiệp và cơ quan hoạch định chính sách.
Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng gửi gắm thông điệp mạnh mẽ đến cộng đồng doanh nghiệp rằng tái cấu trúc trong bối cảnh mới không phải là một giải pháp tình thế ngắn hạn, mà là yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp nâng cao sức chống chịu và phát triển bền vững. Nhà nước cần tiếp tục kiến tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, trong khi các doanh nghiệp phải tự đổi mới từ mô hình, công nghệ cho đến tư duy quản trị.
"VCCI cam kết sẽ luôn sát cánh cùng cộng đồng doanh nghiệp, góp phần dựng xây một môi trường đầu tư kinh doanh bình đẳng, thuận lợi để doanh nghiệp Việt Nam không chỉ hiên ngang vượt sóng gió mà còn tạo ra những động lực tăng trưởng mới cho đất nước", Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng nhấn mạnh.
