Tầm nhìn chiến lược cho Khu kinh tế Ninh Cơ đến năm 2050

Sự kỳ vọng này không chỉ dừng lại ở những con số trên bản thảo quy hoạch, mà đang dần hiện thực hóa qua các chiến lược bài bản.

Vận hội mới cho công nghiệp và logistics quốc tế

Trong lộ trình phát triển kinh tế - xã hội những thập kỷ tới, tỉnh Ninh Bình xác định kinh tế biển là mũi nhọn đột phá. Việc hình thành một khu kinh tế (KKT) tổng hợp, hiện đại tại khu vực phía Nam tỉnh được xem là bước đi tất yếu để tận dụng lợi thế địa chính trị, kết nối hành lang kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ.

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Nam – Phó Tổng giám đốc Công ty Logistics Hải Nam cho biết: Ninh Cơ được kỳ vọng trở thành khu kinh tế đa ngành, hiện đại, đóng vai trò là động lực tăng trưởng mới cho tỉnh Ninh Bình và vùng Đồng bằng sông Hồng. Với quy mô quy hoạch lên đến hàng chục nghìn hecta bao gồm cả đất liền và mặt biển, dự án này đang mở ra vận hội mới cho việc phát triển công nghiệp đóng tàu, năng lượng và dịch vụ logistics cảng biển tầm cỡ quốc tế.

Mục tiêu của quy hoạch là xây dựng Ninh Cơ thành một khu kinh tế tổng hợp, đa ngành, bao gồm: công nghiệp đóng tàu, năng lượng, chế biến chế tạo và dịch vụ logistics cảng biển. Việc tập trung vào hạ tầng cảng biển sẽ giúp Ninh Bình hình thành một cửa ngõ xuất nhập khẩu mới, giảm áp lực cho các cảng truyền thống và tối ưu hóa chi phí vận tải cho doanh nghiệp trong khu vực.

Cũng theo ông Nam, điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các doanh nghiệp FDI đang tìm kiếm những địa điểm có hạ tầng giao thông đồng bộ và chi phí logistics cạnh tranh.

Mới đây Ban Quản lý Khu kinh tế và các Khu công nghiệp tỉnh Ninh Bình tổ chức hội nghị làm việc với các xã: Rạng Đông, Quỹ Nhất, Hải Thịnh, Hải Xuân về việc lập quy hoạch chung Khu kinh tế Ninh Cơ đến năm 2050. Tại hội nghị, các đại biểu nghe thông tin về quy trình lập quy hoạch chung. Khu kinh tế Ninh Cơ có phạm vi ranh giới bao gồm 4 đơn vị hành chính cấp xã: Rạng Đông, Quỹ Nhất, Hải Thịnh, Hải Xuân với quy mô khoảng 13.950 ha diện tích đất liền và khoảng 16.000 ha diện tích khai thác mặt biển.

Mục tiêu cốt lõi là xây dựng Ninh Cơ thành Khu kinh tế ven biển tổng hợp, đa ngành, đa chức năng, biến nơi đây trở thành trọng điểm phát triển mang tính đột phá của tỉnh với cơ sở hạ tầng đầu tư đồng bộ, hiện đại. Qua đó, Khu kinh tế Ninh Cơ sẽ tạo động lực phát triển cho vùng đồng bằng sông Hồng và vành đai kinh tế Vịnh Bắc Bộ.

Được biết, quy hoạch chia làm hai giai đoạn: Giai đoạn ngắn hạn đến năm 2030, quy mô dân số dự báo khoảng 82.000 - 85.000 người, với mức lao động công nghiệp cần khoảng 70.000 - 80.000 người; Giai đoạn dài hạn đến năm 2045, dân số tăng lên mức 150.000 - 200.000 người với nhu cầu lao động công nghiệp dự kiến đạt 140.000 - 150.000 người.

Thảo luận tại hội nghị, lãnh đạo UBND các xã: Rạng Đông, Hải Thịnh, Quỹ Nhất, Hải Xuân bày tỏ sự nhất trí cao với nhiệm vụ lập quy hoạch. Chính quyền cơ sở cam kết phối hợp chặt chẽ với Ban Quản lý và đơn vị tư vấn trong công tác cung cấp số liệu, khảo sát thực địa.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khớp nối hạ tầng, ông Nguyễn Hoàng Anh – Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế đề nghị các cơ quan chuyên môn và địa phương cần nỗ lực tối đa để rút ngắn thời gian triển khai các bước thủ tục. Theo lộ trình mục tiêu, đồ án quy hoạch chung phải hoàn thành trong quý III/2026 để kịp trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trước tháng 1/2027.

Ông Hoàng Anh đặc biệt lưu ý, quá trình thực hiện phải tuyệt đối tuân thủ các quy định pháp luật và đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất cao giữa các cấp quy hoạch. Cụ thể: Đối với các xã Rạng Đông và Hải Thịnh: Do nằm trọn trong ranh giới Khu kinh tế, đồ án Quy hoạch chung Khu kinh tế Ninh Cơ sẽ đóng vai trò định hướng chiến lược cho không gian phát triển đô thị, thay thế trực tiếp cho quy hoạch chung cấp xã hiện nay.

Đối với các xã Quỹ Nhất và Hải Xuân: Do chỉ nằm một phần trong ranh giới, các địa phương cần chủ động lập quy hoạch chung đồng thời với quy hoạch Khu kinh tế. Nhiệm vụ trọng tâm là phải đảm bảo sự thống nhất, khớp nối hạ tầng kỹ thuật và không gian kiến trúc tại các khu vực chồng lấn, tránh tình trạng xung đột quy hoạch trong tương lai.

Phát triển đa ngành gắn liền với mục tiêu tăng trưởng xanh

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý trong đồ án quy hoạch chung KKT Ninh Cơ đến năm 2050 chính là sự kiên định với mục tiêu phát triển bền vững. Khác với mô hình khu kinh tế truyền thống vốn dễ gây tác động tiêu cực đến môi trường, Ninh Cơ được định hướng trở thành một "Khu kinh tế xanh".

Thứ nhất, về cơ cấu ngành nghề: Ưu tiên các dự án có hàm lượng công nghệ cao, ít phát thải. Các ngành công nghiệp truyền thống như đóng tàu sẽ được khuyến khích áp dụng công nghệ mới để tối ưu hóa nguồn nước và xử lý chất thải đạt chuẩn quốc tế.

Thứ hai, về không gian đô thị: Quy hoạch dành một diện tích đáng kể cho các khu công viên chuyên đề, hành lang cây xanh và các khu đô thị ven biển hiện đại. Điều này không chỉ phục vụ nhu cầu an cư của đội ngũ chuyên gia, công nhân viên chức mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch nghỉ dưỡng, tận dụng cảnh quan thiên nhiên đặc thù của vùng cửa sông, ven biển.

Thứ ba, về năng lượng: Ninh Bình cũng đang xem xét tích hợp các dự án năng lượng sạch như điện gió ngoài khơi hoặc điện mặt trời vào hạ tầng của KKT Ninh Cơ. Đây là yếu tố quan trọng để đáp ứng các tiêu chuẩn về chứng chỉ xanh mà nhiều nhà đầu tư quốc tế đang yêu cầu hiện nay.

Việc triển khai một khu kinh tế quy mô lớn như Ninh Cơ đặt ra yêu cầu cấp thiết về sự đồng thuận của chính quyền cơ sở và người dân. Tại hội nghị làm việc với các xã, Ban Quản lý Khu kinh tế đã lắng nghe nhiều ý kiến đóng góp tâm huyết từ đại diện các địa phương. Đa số các ý kiến đều nhất trí rằng, quy hoạch chung phải đảm bảo tính kết nối đồng bộ giữa hạ tầng khu kinh tế và hạ tầng dân sinh sẵn có.

Được biết, định hướng đến năm 2050, KKT Ninh Cơ không chỉ là những nhà máy hay cầu cảng khô khốc. Quy hoạch hướng tới mô hình "Khu kinh tế xanh – Đô thị thông minh". Điều này đồng nghĩa với việc các khu dân cư hiện hữu tại Rạng Đông hay Hải Thịnh sẽ được chỉnh trang, nâng cấp để trở thành các đô thị vệ tinh cung cấp dịch vụ hậu cần và du lịch biển chất lượng cao.

Sự hình thành của KKT Ninh Cơ cũng mang đến kỳ vọng lớn về giải quyết việc làm. Dự kiến khi đi vào hoạt động ổn định, các dự án trong khu kinh tế sẽ thu hút hàng vạn lao động, từ công nhân kỹ thuật đến các chuyên gia trình độ cao. Điều này không chỉ giúp chuyển dịch cơ cấu lao động tại địa phương mà còn ngăn chặn tình trạng "chảy máu chất xám", tạo điều kiện cho người dân làm giàu ngay trên mảnh đất quê hương.

Tuy nhiên, thách thức đặt ra là làm thế nào để phát triển công nghiệp nặng và cảng biển mà không làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái đặc trưng của vùng cửa sông Ninh Cơ. Do đó, trong đồ án quy hoạch chung, các chuyên gia đặc biệt lưu ý đến việc thiết lập các vành đai bảo vệ môi trường, hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn và bảo tồn các bãi tắm, khu du lịch sinh thái vốn là thế mạnh của Hải Thịnh.