Rào cản lớn nhất đối với nữ doanh nhân không hẳn đến từ sự định kiến của xã hội, mà nhiều khi nằm ở định kiến giới nội tại và gánh nặng định hình vai trò kép.
Đó là những chia sẻ của bà Nguyễn Thị Thanh Hà, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Hưng Yên với Diễn đàn Doanh nghiệp trong bối cảnh người phụ nữ khi bước lên vị trí lãnh đạo doanh nghiệp luôn phải gánh trên vai hai sứ mệnh: duy trì sự nghiệp kinh doanh sóng gió và gìn giữ ngọn lửa hạnh phúc gia đình.
.jpg)
- Thưa bà, trong bối cảnh các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất chịu nhiều áp lực về chi phí và chuyển đổi xanh, đâu là quyết định quản trị mang tính bước ngoặt giúp doanh nghiệp giữ vững tăng trưởng và đảm bảo đời sống cho người lao động?
Theo tôi, điều quan trọng nhất là chuyển từ tư duy ứng phó ngắn hạn sang chủ động tái cấu trúc hoạt động kinh doanh. Khi chi phí nguyên liệu, năng lượng, logistics và nhân công cùng gia tăng sức ép, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào việc cắt giảm chi phí mà cần rà soát toàn bộ quy trình, nâng cao năng suất và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn.
Với doanh nghiệp sản xuất, đầu tư công nghệ, số hóa quản trị và cải tiến quy trình có thể giúp giảm lãng phí, hạn chế sai lỗi và nâng cao chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, đầu tư phải phù hợp với quy mô, năng lực tài chính và nhu cầu thực tế, tránh chạy theo xu hướng khi chưa xác định được hiệu quả.
Chuyển đổi xanh cũng cần được xem là một phần của chiến lược cạnh tranh dài hạn. Những yêu cầu về tiết kiệm năng lượng, truy xuất nguồn gốc, sử dụng nguyên liệu bền vững và kiểm soát phát thải đang ngày càng ảnh hưởng đến khả năng tham gia chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp càng chủ động đáp ứng những tiêu chuẩn này thì càng có cơ hội duy trì quan hệ với khách hàng và mở rộng thị trường.
Dù vậy, tăng trưởng chỉ thực sự bền vững khi đi cùng trách nhiệm với người lao động. Doanh nghiệp cần song song đầu tư vào máy móc, đào tạo kỹ năng, cải thiện môi trường làm việc và xây dựng chính sách đãi ngộ phù hợp. Không thể kỳ vọng năng suất tăng cao nếu người lao động không có điều kiện nâng cao tay nghề hoặc thiếu động lực gắn bó.
Theo tôi, tăng trưởng và chăm lo đời sống người lao động không nhất thiết đối lập nhau. Quản trị tốt giúp doanh nghiệp tiết kiệm nguồn lực, cải thiện hiệu quả sản xuất và tạo dư địa nâng cao thu nhập. Ngược lại, chỉ cắt giảm chi phí trước mắt mà xem nhẹ nhân lực có thể dẫn đến biến động lao động, giảm năng suất và ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Bài toán của người lãnh đạo là tìm được điểm cân bằng giữa hiệu quả kinh doanh hôm nay và năng lực phát triển trong dài hạn.
- Với vai trò là Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Hưng Yên, bà đánh giá đâu là bài toán lớn nhất mà các doanh nghiệp do nữ làm chủ trên địa bàn tỉnh đang gặp phải khi bước vào giai đoạn hội nhập sâu?
Theo tôi, một trong những bài toán lớn nhất là nâng cao năng lực quản trị để chuyển từ mô hình phụ thuộc nhiều vào người chủ sang doanh nghiệp vận hành bằng hệ thống chuyên nghiệp. Nhiều doanh nghiệp phát triển nhờ sự nhạy bén và nỗ lực của người sáng lập, nhưng khi quy mô mở rộng, kinh nghiệm cá nhân không còn đủ để giải quyết mọi vấn đề. Doanh nghiệp cần đội ngũ quản lý, hệ thống tài chính minh bạch, quy trình kiểm soát rủi ro và chiến lược thị trường rõ ràng.
Bên cạnh những khó khăn chung của doanh nghiệp nhỏ và vừa, một số nữ doanh nhân còn gặp trở ngại trong tiếp cận vốn, mạng lưới đối tác, khách hàng lớn và cơ hội tham gia chuỗi cung ứng. Đây không phải vấn đề về năng lực của phụ nữ, mà còn liên quan đến khả năng tiếp cận nguồn lực và những mạng lưới kinh doanh có ảnh hưởng đến cơ hội phát triển.
Hội nhập sâu cũng đòi hỏi doanh nghiệp đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn về chất lượng, môi trường, lao động, truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin. Với doanh nghiệp quy mô nhỏ, đầu tư để đáp ứng những yêu cầu này có thể tạo áp lực đáng kể. Vì vậy, doanh nghiệp cần xác định rõ thị trường mục tiêu, lựa chọn lộ trình đầu tư phù hợp và chủ động hợp tác thay vì tự giải quyết mọi khâu.
Tôi cho rằng Hưng Yên có cơ hội lớn để thúc đẩy liên kết giữa các doanh nghiệp, nhất là trong kết nối nhà cung cấp, đào tạo nhân lực, đổi mới công nghệ và xúc tiến thương mại. Nếu từng doanh nghiệp hoạt động riêng lẻ, cơ hội tiếp cận những đơn hàng lớn có thể bị hạn chế. Nhưng thông qua hợp tác và phân công trong chuỗi giá trị, doanh nghiệp có thể bổ sung thế mạnh cho nhau, nâng cao năng lực cung ứng và chia sẻ chi phí.
Về phía Hiệp hội, điều cần thiết là làm tốt vai trò kết nối doanh nghiệp với cơ quan quản lý, kịp thời phản ánh những vướng mắc về thủ tục, vốn, mặt bằng và chi phí tuân thủ. Các hoạt động hỗ trợ cũng cần đi vào nhu cầu thực chất, giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, nâng cao năng lực quản trị và tìm kiếm đối tác có khả năng hợp tác lâu dài. Đối với nữ doanh nhân, chương trình cố vấn, đào tạo chuyên sâu và kết nối đầu tư sẽ hữu ích hơn khi được thiết kế sát với quy mô và lĩnh vực hoạt động của từng doanh nghiệp.
- Nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, từ trải nghiệm của mình, bà cho rằng rào cản lớn nhất mà nữ doanh nhân hiện nay cần vượt qua để tham gia sâu hơn vào các vị trí lãnh đạo và ra quyết định kinh tế là gì?
Tôi cho rằng không nên nhìn nhận rào cản của nữ doanh nhân đơn thuần từ góc độ tâm lý hay sự tự tin. Năng lực lãnh đạo phải được đánh giá qua kết quả công việc, tư duy chiến lược, khả năng quản trị và trách nhiệm với tổ chức, chứ không phải giới tính của người đảm nhiệm vị trí đó.
Một thách thức đáng chú ý là cơ hội tiếp cận các nguồn lực giúp nữ doanh nhân phát triển từ điều hành hoạt động thường ngày lên hoạch định chiến lược. Đó có thể là mạng lưới kinh doanh, nguồn vốn, khách hàng lớn, cơ hội cố vấn hoặc những diễn đàn nơi các quyết định quan trọng được hình thành. Khi thiếu điều kiện tiếp cận những nguồn lực này, khả năng mở rộng doanh nghiệp và tham gia sâu hơn vào các vị trí ra quyết định cũng bị hạn chế.
Bên cạnh đó, việc cân bằng giữa công việc và trách nhiệm gia đình vẫn là áp lực đối với nhiều phụ nữ. Vì thế, giải pháp không thể chỉ là yêu cầu phụ nữ cố gắng nhiều hơn, mà cần có sự thay đổi trong cách doanh nghiệp và xã hội nhìn nhận, phân chia trách nhiệm chăm sóc, đồng thời tạo môi trường làm việc công bằng hơn.
Về phía tổ chức doanh nghiệp và hiệp hội, cần mở rộng cơ hội để nữ lãnh đạo tham gia các chương trình đào tạo, kết nối đầu tư và hoạt động hoạch định chính sách. Các chương trình cố vấn giữa những doanh nhân giàu kinh nghiệm với thế hệ kế tiếp cũng có thể giúp phụ nữ xây dựng mạng lưới đối tác và nâng cao năng lực quản trị.
Về phía mỗi cá nhân, nữ doanh nhân cần chủ động đầu tư cho kiến thức tài chính, công nghệ, quản trị nhân sự và tư duy chiến lược. Trong môi trường cạnh tranh hiện nay, sự chăm chỉ và kinh nghiệm là cần thiết nhưng chưa đủ. Người lãnh đạo phải có khả năng đọc hiểu thị trường, quản trị rủi ro, xây dựng đội ngũ kế cận và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Tôi mong phụ nữ không tự giới hạn mình trong những ngành nghề hay vị trí vốn được xem là phù hợp với nữ giới. Khi có năng lực và sự chuẩn bị, phụ nữ hoàn toàn có thể đảm nhận những vai trò quan trọng trong sản xuất, công nghệ, tài chính và quản trị. Điều cần thiết là một môi trường kinh doanh nơi cơ hội được phân bổ công bằng, năng lực được ghi nhận minh bạch và người lãnh đạo được đánh giá bằng hiệu quả thực tế.
Nhân ngày 20/10, tôi cho rằng giá trị của nữ doanh nhân không nằm ở việc được trao những ưu tiên mang tính hình thức, mà ở cơ hội phát huy năng lực và đóng góp bình đẳng cho nền kinh tế. Khi phụ nữ có điều kiện tham gia sâu hơn vào quá trình ra quyết định, doanh nghiệp sẽ có thêm những góc nhìn và kinh nghiệm đa dạng, từ đó củng cố chất lượng quản trị và năng lực phát triển bền vững.
Tôi cũng muốn gửi lời nhắn nhủ tới các nữ doanh nhân nhân ngày 20/10. Phụ nữ chúng ta sở hữu “sức mạnh mềm” thiên bẩm, đó là sự thấu cảm, khả năng lắng nghe và tính kiên cường vượt khó. Đừng coi giới tính là hạn chế, hãy biến sự tinh tế và linh hoạt đó thành lợi thế cạnh tranh khác biệt trên bàn đàm phán và trong quản trị doanh nghiệp.
- Trân trọng cảm ơn bà!
