Lấy đầu tư công dẫn dắt, tận dụng tốt vốn mồi để thu hút đầu tư tư nhân… sẽ là giải pháp hữu hiệu kết hợp công - tư cũng như việc huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực xã hội.
Theo ông Phạm Quốc Long - Chủ tịch Hiệp hội đại lý, môi giới và Dịch vụ Hàng hải Việt Nam (Visaba), Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm logistics và hàng hải khu vực nếu khai thác tốt hợp lực công - tư, tức là tận dụng tốt vốn mồi để thu hút đầu tư tư nhân.
Cũng theo ông Long, khu vực kinh tế tư nhân được xác định rõ hơn là động lực quan trọng của tăng trưởng, đóng vai trò chủ lực trong tạo việc làm, đổi mới sáng tạo và mở rộng năng lực sản xuất. Khu vực nhà nước tập trung vào những lĩnh vực then chốt, mang tính dẫn dắt về hạ tầng chiến lược và năng lượng sẽ góp phần định hướng, gắn kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp.
“Mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2026 là tham vọng lớn, song không phải bất khả thi. Điều quan trọng là nếu chúng ta xác định đúng và kích hoạt hiệu quả các dự án dầu tư công làm động lực tăng trưởng then chốt. Sở dĩ, vấn đề cốt lõi không nằm ở một động lực đơn lẻ, mà ở sự cộng hưởng chính sách và năng lực tổ chức thực thi. Bởi, khi chính sách đầu tư công và những cải cách về thể chế được triển khai đồng bộ, nhất quán và đủ mạnh, nền kinh tế sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa, giúp doanh nghiệp mở rộng sản xuất, nâng cao năng suất và đóng góp thực chất vào tăng trưởng”, ông Long nhấn mạnh.
Theo ông Long, trong nỗ lực đẩy mạnh thu hút đầu tư tư nhân vào các dự án cảng biển lớn, Dự án Cảng container quốc tế Hateco Hải Phòng tại Khu bến cảng Lạch Huyện do Tập đoàn Hateco là nhà đầu tư, đã hoàn thành vào tháng 4/2025. Đây là một trong những dự án hạ tầng cảng biển nước sâu tại Việt Nam được đầu tư hoàn toàn bằng nguồn vốn tư nhân với tổng vốn đầu tư hơn 6.400 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, tiếp tục đầu tư hiện đại hóa đường bộ, đường sắt đến hàng hải, hàng không, dấu ấn khối doanh nghiệp tư nhân ngày càng rõ nét và mở rộng. Chính phủ, các địa phương giao trọng trách cho khu vực tư nhân làm hạ tầng không chỉ là giải pháp giảm áp lực ngân sách, mà là một lựa chọn chiến lược, phản ánh sự trưởng thành của nền kinh tế, đồng thời sử dụng tốt “vốn mồi” thu hút đầu tư tư nhân, trao niềm tin và cơ hội cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam phát triển và vươn tầm cao mới.
Nhận định về vai trò dẫn dắt của đầu tư công đối với khu vực tư nhân, ông Nguyễn Thế Minh - Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) cho rằng, năm 2026 được xác định là năm bản lề trong lộ trình hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Do đó, để hiện thực hóa tham vọng này, gần 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công dự kiến sẽ được giải ngân, tạo lực đẩy quy mô lớn cho nền kinh tế và mở ra một chu kỳ phát triển mới dựa trên nền tảng hạ tầng, năng lực nội tại và cải cách thể chế.
Song, vấn đề cốt lõi chính là cải cách thể chế. Đây là nhiệm vụ cần phải giải quyết cho đầu tư công trong năm 2026 và những năm tiếp theo để tạo đà và động lực cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển chính là sự đồng bộ về hạ tầng giao thông kết nối. Tuy nhiên, những điểm “nghẽn” của đầu tư công trong lúc này lại chính là công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) và nguồn vật liệu xây dựng (VLXD).
Đối với nguồn VLXD, mặc dù Nghị quyết 133/NQ-CP năm 2021 sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 60/NQ-CP về áp dụng cơ chế đặc thù trong cấp phép khai thác khoáng sản để có thể cấp mỏ trực tiếp cho Nhà thầu; nâng công suất các mỏ đang khai thác để giải quyết bài toán thiếu hụt nguồn cung. Tuy nhiên, thủ tục vẫn theo Luật Khoáng sản nên còn kéo dài, chưa đáp ứng thực tiễn. Các dự án quan trọng quốc gia sau này, Quốc hội ban hành cơ chế đặc thù cho từng dự án trong đó giao mỏ trực tiếp cho nhà thầu, miễn thủ tục cấp phép…
Tuy nhiên, khi lần đầu áp dụng, các địa phương khá lúng túng, vẫn chưa thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường nên còn chậm. Đặc biệt, nhiều địa phương chưa được GPMB khu vực mỏ, nhà thầu vẫn phải thỏa thuận giá chuyển nhương với chủ sở hữu đất nên ảnh hưởng đến giá thành cũng như mất nhiều thời gian.
Theo ông Minh, để đầu tư công thực sự dẫn dắt cho đầu tư tư nhân thì Chính phủ cần thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, góp phần hạn chế đầu tư dàn trải, phân tán, lãng phí… dẫn đến kém hiệu quả.
“Hạ tầng giao thông kết nối tốt thì kinh tế tư nhân sẽ tốt. Vì vậy, cần có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân chủ động đưa vật liệu từ các nguồn cung ứng khác nhau. Đồng thời, công bố giá vật liệu xây dựng trên địa bàn theo đúng giá thị trường để các nhà thầu có thể tiếp cận các nguồn này. Bên cạnh đó, các địa phương có mỏ cát cần hỗ trợ các địa phương khác và chủ động triển khai trước các thủ tục như đánh giá trữ lượng, chất lượng, thu hồi đất... để khi có nhà thầu có thể đưa vào khai thác ngay”, ông Minh nhấn mạnh.
