Theo chuyên gia, các ngành dự kiến hưởng lợi nhờ những thay đổi về chính sách thuế bổ sung sẽ gồm: xuất khẩu, bất động sản khu công nghiệp, vận tải hàng hóa...
Theo Chứng khoán ACBS, phán quyết của Tòa án Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ (Tòa án) ngày 20/2/2026, vô hiệu hóa cơ sở pháp lý của chế độ thuế quan toàn cầu do cơ quan hành pháp thiết lập thông qua Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) không làm suy yếu chủ nghĩa bảo hộ, vốn có xu hướng gia tăng ở những năm gần đây. Thay vào đó, các chuyên gia bình luận, chính sách là cột mốc là đánh dấu bước chuyển đổi rủi ro sang một hình thái phức tạp và khó lường hơn đối với bức tranh kinh tế vĩ mô toàn cầu.
.jpg)
Các khoản thu từ mức thuế đối ứng áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ (ước tính khoảng 132 – 175 tỷUSD) sẽ phải hoàn trả – doanh nghiệp phải chủ động nộp đơn khiếu nại hành chính trong vòng 180 ngày.
Đối với phản ứng của chính quyền Tổng thống Donald Trump trước phán quyết theo IEEPA, Nhà Trắng công bố áp dụng Mục 122 của Đạo luật Thương mại 1974 (mất cân bằng cán cân thanh toán) để áp thuế bổ sung 15% trên toàn cầu so với mức thuế đối thiểu 10% trước đó; duy trì mức thuế tổng quát ở mức 13,7%.
Tuy nhiên, mức thuế áp dụng theo Mục 122 có giới hạn thời gian 150 ngày (trừ khi được kéo dài thông qua quyết định tại Quốc Hội) – trong khi Chính quyền Trump đẩy nhanh các cuộc điều tra theo Mục 232 (an ninh quốc gia) và Mục 301 (hành vi thương mại không công bằng) để chuyển đổi các mức thuế tạm thời thành vĩnh viễn.
Ngoài các khoản thuế áp dụng trên diện rộng, Chính quyền Trump duy trì áp lực thông qua các mức thuế đặc biệt áp dụng cho các ngành hàng chiến lược như Chip AI, thép & nhôm, ô tô & linh kiện, đồ gia dụng, gỗ & nội thất và sản phẩm Trung Quốc nói chung.
Chuyên gia ACBS nhận định, những quyết định mới và các khoản thuế theo mục và tiến trình của chính sách thuế có thể thúc đẩy quá trình phân mảnh trong hoạt động giao thương giữa các khối kinh tế bị đẩy nhanh.
Bên cạnh đó, phán quyết vô hiệu của Tòa án cũng không thể nhanh chóng làm thay đổi cục diện về bối cảnh vĩ mô tại Hoa Kỳ (tăng trưởng GDP giảm tốc trong khi lạm phát dai dẳng) khi quá trình hoàn thuế có thể sẽ kéo dài hơn dự kiến do thủ tục hành chính.
Ở một diễn biến khác, tính bất định về chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ dự kiến sẽ tiếp tục thúc đẩy xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng sang mô hình “sản xuất tại chỗ cho tiêu thụ tại chỗ” (local-for-local) cùng mạng lưới sản xuất linh hoạt – một hình thái mới dựa trên nền tảng của “Trung Quốc + N”, theo ACBS.
Trong đó, Việt Nam dù vẫn chưa đạt được thỏa thuận thương mại với Hoa Kỳ theo IEEPA song điều này lại giúp giảm mức thuế đối ứng từ 20% về mức 15% mà Hoa Kỳ vừa công bố. Đây là yếu tố hết sức tích cực và góp phần nâng tính cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.
ACBS cho rằng các ngành dự kiến hưởng lợi nhờ những thay đổi về chính sách này bao gồm: các doanh nghiệp xuất khẩu (dệt may, thủy sản, gỗ,…), các doanh nghiệp bất động sản khu công nghiệp, vận tải hàng hóa.
Trong khi đó, bình luận chuyên sâu về diễn biến của chính sách thuế, các chuyên gia thuộc Phòng Phân tích Maybank Investment Bank (MSVN) cho rằng, biện pháp áp mức thuế 15% theo Điều 122 (Section 122) thay thế khung thuế đối ứng trước đó (đã bị vô hiệu hóa) và được thiết kế như một cơ chế tạm thời, có hiệu lực 150 ngày, với khả năng gia hạn nếu được Quốc hội Mỹ phê chuẩn.
Cơ chế thuế mới tạm thời nhưng mang tính chiến lược, theo MSVN. Lý giải của chuyên gia là mức thuế 15% được áp dụng trên diện rộng, song không đồng nghĩa với việc các thỏa thuận thương mại song phương trước đó bị vô hiệu.
"Chúng tôi lưu ý rằng các quốc gia đã hoàn tất thỏa thuận thương mại với Mỹ — như: Indonesia, Malaysia, Cambodia — vẫn tiếp tục áp dụng mức thuế đã đàm phán cao hơn (19%), nhưng được hưởng ưu đãi 0% đối với một số nhóm sản phẩm nằm trong khuôn khổ hiệp định.
Điều này cho thấy thuế suất danh nghĩa không phản ánh đầy đủ lợi ích thực tế, bởi các hiệp định song phương thường bao gồm các ngoại lệ chiến lược quan trọng", theo các nhà phân tích.
"Đối với trường hợp của Việt Nam, không đơn thuần là chênh lệch 5 điểm %. Tình hình có phần khác biệt với: Hiện tại, thỏa thuận thương mại Mỹ–Việt với mức thuế dự kiến 20% vẫn chưa được hoàn tất.
Tuy nhiên, chúng tôi không kỳ vọng Việt Nam sẽ từ bỏ quá trình đàm phán chỉ để hưởng mức thuế phổ quát 15% trong ngắn hạn".
Lý do là bởi hiệp định song phương tiềm năng giữa Mỹ và Việt Nam được kỳ vọng mang lại lợi ích chiến lược rộng hơn nhiều so với mức chênh lệch thuế suất danh nghĩa, bao gồm: Miễn trừ thuế cho các ngành chủ lực, như dệt may và nông nghiệp; Khả năng loại Việt Nam khỏi danh sách kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, các chuyên gia nhấn mạnh.
Phòng Phân tích MSVN cũng nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc rời khỏi danh sách kiểm soát xuất khẩu. Cụ thể, danh sách kiểm soát xuất khẩu của Mỹ hạn chế một số quốc gia tiếp cận công nghệ tiên tiến của Mỹ, đặc biệt trong các lĩnh vực như: Bán dẫn; Hàng không – vũ trụ; Công nghệ quốc phòng.
Theo các chuyên gia, việc được loại khỏi danh sách này có thể giúp Việt Nam tăng cường khả năng tham gia chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu; Thu hút thêm FDI công nghệ cao; Thúc đẩy quá trình nâng cấp cơ cấu sản xuất trong nước.
Theo quan điểm của MSVN, lợi ích dài hạn từ việc hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu vượt xa sự khác biệt 5 điểm phần trăm về thuế suất ngắn hạn.
Hàm ý vĩ mô và chiến lược qua đó, tổng thể, động thái thuế 15% của Mỹ cần được nhìn nhận là biện pháp mang tính cầu nối tạm thời. Biện pháp này không làm thay đổi định hướng chiến lược dài hạn trong quan hệ thương mại song phương.
Đối với Việt Nam, chuyên gia nhìn nhận ưu tiên chiến lược nhiều khả năng vẫn là: Hoàn tất hiệp định song phương với Mỹ; Đảm bảo miễn trừ thuế cho các ngành xuất khẩu chủ lực, và Tăng cường vị thế trong chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu.
Do đó, rủi ro từ mức thuế 15% mới mang tính kỹ thuật và ngắn hạn, trong khi lợi ích chiến lược từ đàm phán song phương vẫn là yếu tố then chốt định hình triển vọng dài hạn.
