Mỹ dự kiến điều chỉnh thuế thép, nhôm theo cách tính mới, đơn giản hóa tuân thủ, nhưng có thể làm tăng chi phí thực tế đối với nhiều hàng nhập khẩu.
Theo tờ WSJ, một sắc lệnh của Tổng thống Trump có thể được ban hành ngay trong tuần này. Theo đó, các sản phẩm hoàn chỉnh có sử dụng thép và nhôm nhập khẩu sẽ chịu mức thuế 25% tính trên toàn bộ giá trị sản phẩm.
Đây là sự thay đổi đáng chú ý so với cơ chế hiện hành, trong đó mức thuế 50% chỉ áp dụng đối với phần giá trị thép hoặc nhôm cấu thành trong sản phẩm.
Việc chuyển từ cách tính dựa trên thành phần kim loại sang đánh thuế trên toàn bộ giá trị sản phẩm có thể tạo ra tác động đáng kể. Dù mức thuế danh nghĩa giảm từ 50% xuống 25%, tổng số tiền thuế phải nộp đối với nhiều mặt hàng có thể tăng lên.
Nguyên nhân là thuế được tính trên giá trị đầy đủ của sản phẩm nhập khẩu, thay vì chỉ phần kim loại, khiến cơ sở tính thuế được mở rộng đáng kể.
Đối với các sản phẩm phức tạp, chẳng hạn như linh kiện, thiết bị hoặc hàng tiêu dùng mà trong đó thép và nhôm chỉ chiếm một phần nhỏ, sự thay đổi này có thể làm tăng chi phí nhập khẩu một cách đáng kể. Ngược lại, với các sản phẩm có hàm lượng kim loại cao, tác động có thể ít rõ rệt hơn hoặc phụ thuộc vào cách phân loại.
Cơ chế hiện tại đối với thép và nhôm dạng hàng hóa cơ bản vẫn được giữ nguyên. Theo đó, mức thuế 50% sẽ tiếp tục áp dụng đối với các sản phẩm gần như hoàn toàn được làm từ hai kim loại này. Một số mặt hàng cũng có thể bị phân loại lại vào nhóm hàng hóa cơ bản nếu tỷ lệ thành phần kim loại đủ lớn, cho thấy việc phân loại sản phẩm sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc xác định nghĩa vụ thuế.
Phản hồi về các thông tin liên quan, người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho biết chính quyền đã nhất quán trong việc theo đuổi một chiến lược “linh hoạt, đa chiều” nhằm đưa hoạt động sản xuất quan trọng quay trở lại Mỹ. Đồng thời, ông nhấn mạnh rằng những thông tin về các hành động hành pháp chưa được công bố chính thức nên được coi là mang tính suy đoán.
Tác động của thay đổi này được dự báo sẽ khác nhau đáng kể tùy theo từng loại sản phẩm. Dù mức thuế áp dụng thấp hơn đối với nhiều mặt hàng, việc tính thuế trên toàn bộ giá trị sản phẩm có thể khiến tổng chi phí tăng lên. Điều này phản ánh sự khác biệt giữa mức thuế danh nghĩa và chi phí thực tế mà doanh nghiệp phải gánh chịu.
Ngoài ra, việc mở rộng cơ sở tính thuế có thể giúp chính phủ Mỹ tăng nguồn thu từ các loại thuế này. Thuế thép và nhôm hiện được áp dụng theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962. Trong bối cảnh nguồn thu từ một số biện pháp thuế quan khác bị suy giảm sau khi Tòa án Tối cao Mỹ vô hiệu hóa nhiều mức thuế hồi tháng Hai, việc điều chỉnh cơ chế thuế kim loại có thể góp phần bù đắp một phần thất thu ngân sách.
Một trong những mục tiêu chính của đề xuất là đơn giản hóa quy trình tuân thủ cho doanh nghiệp. Trong thời gian qua, nhiều công ty đã gặp khó khăn trong việc xác định giá trị thép và nhôm trong các sản phẩm có cấu trúc phức tạp, đặc biệt trong các ngành như sản xuất linh kiện, thiết bị hoặc hàng tiêu dùng. Việc áp dụng một mức thuế thống nhất trên toàn bộ giá trị sản phẩm được kỳ vọng sẽ giảm bớt gánh nặng tính toán và báo cáo.
Đại diện một tổ chức ủng hộ chính sách bảo hộ, ông Jon Toomey, Chủ tịch Liên minh vì một nước Mỹ thịnh vượng (Coalition for a Prosperous America), cho rằng thay đổi này sẽ giúp các biện pháp thuế quan phát huy đúng mục tiêu, hỗ trợ sản xuất trong nước và người lao động Mỹ. Tổ chức này đại diện cho nhiều doanh nghiệp thép và nhôm trong nước và đã tham gia làm việc với chính quyền trong quá trình xây dựng đề xuất.
Đề xuất điều chỉnh thuế lần này là bước tiếp theo trong quá trình mở rộng và siết chặt chính sách thuế kim loại kể từ năm 2018. Khi đó, chính quyền Trump áp mức thuế 25% đối với thép nhập khẩu và 10% đối với nhôm, nhưng chỉ áp dụng cho các sản phẩm dạng nguyên liệu cơ bản. Các nhà sản xuất sau đó cho rằng chính sách này làm tăng chi phí đầu vào, đồng thời tạo điều kiện cho các sản phẩm hoàn chỉnh chứa thép và nhôm nhập khẩu vào Mỹ mà không chịu thuế.
Sau khi trở lại nắm quyền, ông Trump đã nâng mức thuế nhôm lên 25% và mở rộng phạm vi áp thuế sang hàng trăm sản phẩm hoàn chỉnh, bao gồm vít, đồ nội thất và linh kiện ô tô—những mặt hàng trước đó không nằm trong diện chịu thuế. Đến tháng Sáu năm ngoái, mức thuế đối với các sản phẩm này tiếp tục được tăng lên 50%.
Các điều chỉnh sắp tới được cho là kết quả của nhiều tháng thảo luận trong nội bộ chính quyền về cách sửa đổi cơ chế thuế để vừa đạt mục tiêu chính sách, vừa giảm độ phức tạp trong thực thi. Trước đó, một phương án áp dụng ba mức thuế khác nhau đã được cân nhắc, nhưng cuối cùng chính quyền lựa chọn một mô hình đơn giản hơn.
