Thí điểm chế định luật sư công: Vẫn còn những băn khoăn

Trong những năm gần đây, cùng với sự gia tăng của các tranh chấp đầu tư, thương mại, hành chính và đặc biệt là các vụ việc có yếu tố nước ngoài, nhu cầu về một đội ngũ pháp lý chuyên nghiệp, có khả năng tham gia tranh tụng và tư vấn ở trình độ cao trong khu vực công ngày càng trở nên cấp thiết.

Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công được xây dựng gồm 12 Điều, quy định toàn diện về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công, quy định nguyên tắc hoạt động, tiêu chuẩn, phạm vi công việc, quyền và nghĩa vụ, quy trình giải quyết công việc và chế độ, chính sách đổi với luật sư công; thực hiện thí điểm tại 8 bộ và 10 địa phương… được đánh giá là bước đi cần thiết trong tiến trình hoàn thiện thể chế pháp lý và nâng cao năng lực bảo vệ lợi ích của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong bối cảnh hội nhập.

Tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, kỳ vọng cao, nội dung Dự thảo Nghị quyết vẫn để lại không ít băn khoăn.

Bày tỏ ủng hộ việc thí điểm chế định luật sư công, song, đại biểu Nguyễn Công Hoàng, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên cho hay, Dự thảo Nghị quyết đề xuất, luật sư công phải là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan... nên mối quan hệ giữa luật sư công với các chức danh tiến hành tố tụng cần được lưu tâm.

“Trường hợp luật sư công là lãnh đạo cấp trên, vậy khi “luật sư công ngồi ở dưới để nói, liệu các thẩm phán có công minh để xử lý và đối đáp lại hay không?”. Ngược lại, nếu luật sư công là cấp dưới, dù vụ việc rất đúng nhưng liệu họ có dám phản biện thẩm phán đang là cấp trên của mình hay không?”, đại biểu đặt giả thiết.

Đồng thời kiến nghị, cần có cơ chế nhằm đảm bảo luật sư công đem lại lợi ích và sự công bằng thực sự.

Còn theo đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh, Dự thảo Nghị quyết quy định, luật sư công đồng thời là cán bộ, công chức, viên chức nhưng lại phải đủ các tiêu chí điều kiện như một luật sư theo quy định của luật Luật sư. Trước khi được chứng nhận hành nghề, luật sư công phải trải qua lớp đào tạo luật sư, phải tập sự hành nghề.

“Câu chuyện đặt ra, vậy tập sự ở đâu? Nếu cán bộ vừa phải thực hiện nhiệm vụ chuyên môn được giao, vừa phải đến các tổ chức hành nghề luật sư để tập sự, rồi phải dự khán phiên tòa… cơ chế quản lý sẽ như thế nào?”, đại biểu băn khoăn.

Để giải quyết vấn đề này, đại biểu đề nghị, không quy định về thời gian tập sự đối với luật sư công, chỉ cần đáp ứng đủ các tiêu chí điều kiện qua lớp đào tạo luật sư.

Bên cạnh những nội dung đã nêu, theo đề xuất của Chính phủ, ngoài chế độ tiền lương theo quy định của pháp luật, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và các chế độ chính sách khác. Khi tham gia giải quyết vụ, việc có tính chất pháp lý, luật sư công còn được hưởng bồi dưỡng vụ, việc trả cho 1 buổi làm việc bằng 0,5 lần mức lương cơ sở.

Tham gia ý kiến, một số đại biểu Quốc hội cũng bày tỏ băn khoăn và cho rằng, nội dung này nên được cân nhắc. Bởi, trong trường hợp luật sư công “cả tháng trời không tham gia vụ việc nào” mà vẫn được hưởng lương 100% là không hợp lý. Vì vậy, nên quy định chế độ đãi ngộ theo số vụ việc thực tế đã tham gia, thay vì quy định hưởng lương hàng tháng.

Một số ý kiến khác thì cho hay, khối lượng công việc giữa các cơ quan không giống nhau, chưa kể trình độ khác nhau, có thể xảy ra tình trạng luật sư công không nhận được vụ việc nào trong cả tháng. Trong khi đó, theo Nghị quyết số 197/2025/QH15 của Quốc hội, nguyên tắc hưởng hỗ trợ hàng tháng là dành cho người thực hiện nhiệm vụ trực tiếp và thường xuyên.

Do đó, ý kiến này đề nghị, bổ sung điều kiện để luật sư công được hưởng lương hàng tháng là trong tháng phải phát sinh vụ việc có tính chất pháp lý, hoặc quy định các điều kiện không được hưởng chế độ hàng tháng như: đang trong thời gian nghỉ, điều trị dài ngày, nghỉ thai sản, không phát sinh vụ việc nào...

Được biết, Dự thảo Nghị quyết được xây dựng trên chủ trương phát triển thị trường dịch vụ pháp lý, hoàn thiện các thiết chế giải quyết tranh chấp ngoài tòa án đã được xác định trong các văn kiện Đại hội XIII, XIV của Đảng, cũng như tại các nghị quyết về xây dựng Nhà nước pháp quyền. Đặc biệt, Kết luận số 23-KL/TW ngày 07/4/2026 của Bộ Chính trị đã thông qua chủ trương thí điểm chế định luật sư công tại một số bộ, ngành và địa phương, đồng thời yêu cầu sớm thể chế hóa để triển khai.

Và theo Chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sau khi tiếp thu, chỉnh lý, Dự thảo Nghị quyết sẽ được trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua tại phiên họp hôm nay 24/4.