Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 do Bộ KH & CN Việt Nam đăng cai tổ chức, khai mạc sáng nay (15/1) tại Hà Nội, với chủ đề “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ”.
Lễ khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong tiến trình hợp tác số của khu vực. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tham dự hội nghị.
Tạo nền tảng hiện thực hóa khát vọng
Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, chủ đề của hội nghị năm nay “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng sang kết nối trí tuệ”, đã nêu bật một bước chuyển mang tính thời đại trong tư duy phát triển số của ASEAN.
Trong hơn một thập kỷ qua, ASEAN đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật về kết nối, với số người dùng Internet tăng gấp đôi, hạ tầng 4G phủ gần như toàn khu vực và 5G nhanh chóng trở thành tiêu chuẩn mới.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, trong bối cảnh các hoạt động kinh tế - xã hội ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, thách thức không chỉ là có kết nối hay bảo đảm an toàn, mà quan trọng hơn là kết nối đó có tạo ra tri thức mới, giá trị mới và năng lực thích ứng mới hay không.
ASEAN đang cùng nhau thực hiện quá trình chuyển đổi từ hạ tầng viễn thông sang hạ tầng số, tiến tới hạ tầng trí tuệ - nền tảng của sản xuất và phát triển trong giai đoạn mới.
Chủ đề của hội nghị năm nay là "ASEAN Thích ứng: từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ”, phản ánh rõ bước chuyển mang tính thời đại trong tư duy phát triển số của khu vực.
Trên tinh thần đó, Chủ tịch Hội nghị ADGMIN lần thứ 6 đề xuất ASEAN tập trung triển khai một số định hướng chuyển đổi số trọng tâm. Trong đó, hạ tầng được chuyển trọng tâm từ viễn thông sang hạ tầng số thông minh, tích hợp điện toán đám mây, IoT, dữ liệu, AI, 5G, 6G, vệ tinh và thiết bị số; AI chính thức trở thành một cấu phần của hạ tầng trí tuệ.
ASEAN cũng thúc đẩy chuyển đổi từ Chính phủ điện tử sang Chính phủ số, vận hành và ra quyết định dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo; xây dựng hệ sinh thái số an toàn, tin cậy thông qua hợp tác khu vực về chống lừa đảo trực tuyến, bảo vệ quyền riêng tư, an toàn đám mây và trao đổi dữ liệu xuyên biên giới.
Bên cạnh đó, phát triển bao trùm số được định hướng từ mở rộng kết nối sang nâng cao năng lực số cho người dân; nguồn nhân lực số được chuyển trọng tâm sang đào tạo nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực AI, an ninh mạng, điện toán đám mây và khoa học dữ liệu. ASEAN cũng hướng tới xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động với các cơ chế sandbox, thúc đẩy dữ liệu mở và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Cũng theo Bộ trưởng, cần bổ sung trụ cột chuyển đổi số xanh, mở rộng từ tiết kiệm năng lượng sang phát triển trung tâm dữ liệu xanh, kinh tế tuần hoàn ICT và tích hợp tiêu chí ESG vào chính sách số của ASEAN.
Đó là, ASEAN từ ưu tiên mở rộng hạ tầng kết nối sang khai thác trí tuệ, dữ liệu và giá trị gia tăng được tạo ra từ chính các kết nối đó. Chuyển từ “kết nối hạ tầng” sang “kết nối trí tuệ” không chỉ là một lựa chọn, mà là một bước phát triển tất yếu của thời đại số.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, ASEAN cần cùng nhau tập trung triển khai 8 định hướng chuyển đổi trọng tâm. Trong đó, trọng tâm chuyển sang hạ tầng số, kết nối thông minh và hạ tầng mềm, tích hợp điện toán đám mây, internet kết nối vạn vật (IoT), dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), 5G/6G, vệ tinh và các nền tảng, tiện ích số.
Ra quyết định dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, gắn với mục tiêu phát triển bền vững và năng lực ứng phó với tình huống bất định và thảm họa.
"Sự chuyển đổi toàn diện này không chỉ giúp ASEAN thích ứng với một thế giới đa cực, đầy biến động mà còn tạo tiền đề vững chắc để khu vực hiện thực hóa khát vọng trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới vào năm 2045, đồng thời định hướng cho hoạt động của ADGMIN" - Bộ trưởng nhấn mạnh.
Phát biểu tại hội nghị, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn khẳng định cam kết của ASEAN trong việc thúc đẩy hợp tác số toàn diện, thu hẹp khoảng cách số giữa các quốc gia thành viên, đồng thời xây dựng một không gian số an toàn, tin cậy và bao trùm.
Tổng Thư ký ASEAN nhấn mạnh vai trò của cơ chế ADGMIN trong việc cụ thể hóa các định hướng chiến lược của ASEAN về chuyển đổi số thông qua các chương trình, sáng kiến và hợp tác thực chất.
Phát biểu chào mừng, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc Amandeep Singh Gill chia sẻ về những xu hướng toàn cầu trong chuyển đổi số và AI, đồng thời đưa ra một số khuyến nghị cho ASEAN trong việc tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận cân bằng, lấy con người làm trung tâm, bảo đảm công nghệ số đóng góp thiết thực cho phát triển bền vững.
Việt Nam khẩn trương xây dựng đề án phát triển công dân số
Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đánh giá cao chủ đề của hội nghị năm nay “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ” - không chỉ phản ánh tầm nhìn chiến lược, mà còn khẳng định khát vọng kiến tạo một cộng đồng ASEAN số thông minh, liên kết sâu rộng, năng động, sáng tạo và có trách nhiệm trong kỷ nguyên số.
Theo Thủ tướng, từ khi gia nhập, Việt Nam luôn xác định ASEAN là ưu tiên chiến lược trong chính sách đối ngoại. Trong kỷ nguyên số, sự phát triển bền vững của Việt Nam càng gắn kết mật thiết với sự ổn định, hòa bình và thịnh vượng của Cộng đồng ASEAN.
Việt Nam đã có nhiều nỗ lực thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và đạt được nhiều kết quả quan trọng. Hạ tầng số có bước nhảy vọt về năng lực, công nghệ và chất lượng; phủ sóng 5G đạt 91,2% dân số; tốc độ internet di động năm 2025 thuộc top 20 thế giới, tăng 50 bậc so với cuối năm 2020; khai thác tuyến cáp quang trên đất liền (dài 3.900km), kết nối với 5 quốc gia ASEAN.
Chính phủ số được đẩy mạnh; triển khai quyết liệt dịch vụ công trực tuyến hướng đến nền hành chính không giấy tờ, không giới hạn địa giới hành chính.
Kinh tế số ngày càng khẳng định là một động lực tăng trưởng mới; tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử đạt 25%/năm, quy mô thương mại điện tử năm 2025 đạt khoảng 36 tỷ USD, gấp 3 lần năm 2020; xã hội số phát triển rộng khắp với tinh thần “không ai bị bỏ lại phía sau”, người dân ngày càng được thụ hưởng nhiều dịch vụ, tiện ích số với tinh thần tất cả hướng đến người dân.
An ninh mạng được đặc biệt quan tâm; tổ chức thành công Lễ mở ký Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội); chỉ số an ninh mạng toàn cầu xếp thứ 16 thế giới, xếp thứ 3 ASEAN.
Tuy nhiên, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng thẳng thắn nêu rõ, Việt Nam nói riêng và ASEAN nói chung đang phải đối diện với nhiều thách thức lớn. Trong đó, Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 phát triển năng động, tự cường và gắn kết, đòi hỏi khu vực nỗ lực hoàn thành các mục tiêu đầy tham vọng này.
Thủ tướng chia sẻ 3 định hướng lớn, mang tính gợi mở để các bộ trưởng cùng thảo luận và cụ thể hóa trong các chương trình hợp tác.
Một là, tăng cường niềm tin số và xây dựng thể chế thích ứng. ASEAN cần thúc đẩy xây dựng một hệ sinh thái số nhân văn, lấy con người làm trung tâm, được dẫn dắt bởi các chuẩn mực đạo đức và bảo vệ lợi ích hài hòa của mọi chủ thể. Triển khai thực chất Hướng dẫn của ASEAN về quản trị và đạo đức trí tuệ nhân tạo; từng bước vận hành hiệu quả Mạng lưới an toàn trí tuệ nhân tạo khu vực. Đồng thời, ASEAN cần đẩy mạnh hoàn thiện khung khổ pháp lý và cơ chế phối hợp về dữ liệu dùng chung; thúc đẩy phát triển trí tuệ nhân tạo theo hướng minh bạch, linh hoạt và có trách nhiệm.
Hai là, phát triển hạ tầng số hiện đại, thúc đẩy kết nối số thông minh, đồng bộ và bền vững. Nâng cấp hạ tầng số để đáp ứng nhu cầu phát triển và tăng khả năng chống chịu, nhất là hệ thống cáp quang biển và đất liền, phát triển trung tâm dữ liệu, kết nối các trung tâm này với nhau. ASEAN cần sớm xúc tiến, hợp tác nghiên cứu và phát triển vệ tinh để phục vụ giám sát thiên tai, quản lý tài nguyên, cung cấp internet cho vùng sâu, vùng xa, hải đảo…
Ba là, bảo đảm an ninh mạng và phát triển nhân lực số. ASEAN cần nâng cao hiệu quả chia sẻ thông tin, tăng cường diễn tập chung và củng cố lòng tin để ứng phó kịp thời, hiệu quả các cuộc tấn công mạng; đẩy mạnh hợp tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến, tội phạm mạng. Tăng cường phát triển nhân lực số chất lượng cao. Đồng thời, đẩy mạnh phổ cập kỹ năng số toàn dân như “Phong trào bình dân học vụ số” của Việt Nam với phương châm lấy con người làm trung tâm, chủ thể, không ai bị bỏ lại phía sau. Việt Nam đang khẩn trương xây dựng đề án phát triển công dân số.
Thủ tướng nhấn mạnh, trên tinh thần “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”, Việt Nam cam kết tiếp tục là thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong hợp tác số ASEAN và các đối tác khác.
Thủ tướng tin tưởng những cam kết tại hội nghị sẽ góp phần hình thành khung thể chế đồng bộ, hạ tầng số liên thông và không gian số an toàn, tạo nền tảng cho phát triển, thu hẹp khoảng cách số, nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của ASEAN, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị số khu vực và toàn cầu, hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045…
