Dù thanh toán không dùng tiền mặt đang được khuyến khích mạnh mẽ, thực tế vẫn còn tình trạng lợi dụng giao dịch tiền mặt để che giấu doanh thu, gây khó khăn cho công tác quản lý thuế.
Thông tin từ Bộ Tài chính cho biết, trong quá trình quản lý thuế, cơ quan chức năng vẫn ghi nhận nhiều trường hợp lợi dụng thanh toán bằng tiền mặt hoặc sử dụng tài khoản cá nhân để che giấu doanh thu, qua đó giảm nghĩa vụ thuế phải nộp.
Thực tế này đang đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt.
Theo phản ánh của cơ quan quản lý, một số tổ chức, cá nhân kinh doanh đã tìm cách né tránh việc ghi nhận doanh thu thông qua nhiều hình thức khác nhau. Có trường hợp người bán chỉ chấp nhận thanh toán bằng tiền mặt thay vì chuyển khoản; có nơi hướng dẫn khách hàng ghi nội dung chuyển tiền không đúng bản chất giao dịch, như “trả nợ”, “tiền ship” hay “hỗ trợ cá nhân” nhằm tránh bị phát hiện doanh thu từ hoạt động kinh doanh.
Thậm chí, có tình trạng sử dụng tài khoản cá nhân của người thân hoặc nhân viên để nhận tiền thanh toán từ khách hàng. Những giao dịch này nếu không được kiểm soát hiệu quả sẽ khiến việc xác định doanh thu thực tế trở nên khó khăn, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý thuế.
Các chuyên gia cho rằng, việc thanh toán bằng tiền mặt vốn dĩ không sai về mặt pháp lý. Tuy nhiên, khi tiền mặt được sử dụng như một công cụ để che giấu doanh thu hoặc né tránh nghĩa vụ thuế thì sẽ tạo ra những “kẽ hở” trong quản lý.
Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phát triển theo hướng số hóa, việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt được coi là một trong những giải pháp quan trọng nhằm minh bạch hóa dòng tiền và nâng cao hiệu quả quản lý thuế.
Thực tế thời gian qua cho thấy, việc triển khai hóa đơn điện tử, đặc biệt là hóa đơn điện tử từ máy tính tiền, đã giúp cơ quan thuế có thêm công cụ để kiểm soát doanh thu của hộ kinh doanh và doanh nghiệp. Khi mọi giao dịch được ghi nhận và lưu trữ trên hệ thống dữ liệu, khả năng che giấu doanh thu sẽ giảm đáng kể.
Bên cạnh đó, việc khuyến khích thanh toán qua ngân hàng hoặc các nền tảng thanh toán điện tử cũng góp phần tạo ra “dấu vết” giao dịch, giúp cơ quan quản lý dễ dàng đối chiếu và kiểm tra khi cần thiết.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp về vấn đề này, Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng, việc sử dụng tiền mặt trong giao dịch kinh doanh không bị pháp luật cấm. Tuy nhiên, nếu việc thanh toán bằng tiền mặt được sử dụng như một phương thức để che giấu doanh thu hoặc trốn tránh nghĩa vụ thuế thì có thể dẫn đến những hệ quả pháp lý nghiêm trọng.
Theo Luật sư Nhung, trong trường hợp cơ quan chức năng chứng minh được hành vi cố ý che giấu doanh thu nhằm giảm số thuế phải nộp, tổ chức hoặc cá nhân kinh doanh có thể bị xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật về quản lý thuế. Trường hợp số tiền trốn thuế lớn hoặc có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, người vi phạm thậm chí có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
Cũng theo Luật sư, việc tăng cường minh bạch hóa giao dịch thông qua thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ giúp cơ quan quản lý nâng cao hiệu quả quản lý thuế mà còn góp phần tạo môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh giữa các chủ thể trên thị trường.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt được dự báo sẽ tiếp tục phát triển trong thời gian tới. Khi dòng tiền trong nền kinh tế ngày càng được số hóa và minh bạch, những “kẽ hở” trong việc che giấu doanh thu cũng sẽ dần được thu hẹp.
“Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuế mà còn góp phần củng cố kỷ cương tài chính, tạo nền tảng cho một môi trường kinh doanh minh bạch và bền vững hơn”, Luật sư Lê Thị Nhung chia sẻ.
