Nhu cầu vốn lớn của nền kinh tế sẽ tạo áp lực lên thanh khoản và lãi suất; nhưng đồng thời tăng trưởng tín dụng sẽ tiếp tục mở rộng ở mức cao.
Năm 2025, tín dụng đạt mức tăng trưởng cao nhất trong 10 năm qua. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết dư nợ tín dụng đến ngày 24/12 đạt 18,4 triệu tỷ đồng, tăng 17,87% so với đầu năm và tăng 19,41% so với cùng kỳ. Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ Ngân hàng Nhà nước cũng cho biết, dự báo tăng trưởng tín dụng năm nay sẽ vào khoảng 19%, hệ số dư nợ tín dụng/GDP ước lên 146%, là mức cao đối với một nước thu nhập trung bình thấp như Việt Nam.
Tăng trưởng tín dụng cao tạo áp lực thanh khoản lên hệ thống ngân hàng. Trên thị trường 1, các ngân hàng đã điều chỉnh lãi suất tiền gửi lên bậc mới từ tháng 10 trên tất cả các kỳ hạn.
Tính đến giữa tháng 12, bình quân lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng của nhóm ngân hàng thương mại tư nhân tăng 70 đến 100 điểm cơ bản so với đầu năm lên mức 5,82 phần trăm. Nhóm các ngân hàng quốc doanh tăng 50 điểm cơ bản so với đầu năm lên mức 5,2 phần trăm. Ở kỳ hạn ngắn, lãi suất tăng thêm từ 80 đến 120 điểm cơ bản ở rải rác các kỳ hạn, theo dữ liệu thống kê của MBS.
Các nhà phân tích của Chứng khoán MBS cũng dự báo lãi suất huy động 12 tháng có thể sẽ tiếp tục tăng thêm 50 điểm cơ bản trong năm 2026 do các nguyên nhân:
Thứ nhất, nới rộng chênh lệch cho vay và tiền gửi tại các ngân hàng thương mại. Dư nợ tín dụng của nền kinh tế và tổng huy động ngày càng nới rộng khi dòng tiền dịch chuyển vào các kênh tài sản nắm giữ như bất động sản, vàng, USD.
Thứ hai, nhu cầu vốn của nền kinh tế được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong 5 năm tới, với mục tiêu nâng tỷ lệ tổng vốn đầu tư toàn xã hội trên GDP từ 32 phần trăm lên 40 phần trăm.
Theo dự báo tăng trưởng tín dụng sẽ duy trì mức 20% trong năm 2026. Trong khi đó tiền gửi đang dịch chuyển sang các kênh đầu tư ít thanh khoản khác như vàng, USD, bất động sản làm tốc độ vòng quay vốn trong nền kinh tế chậm lại.
Theo MBS, chênh lệch cấu trúc kỳ hạn giữa huy động và cho vay thể hiện rõ rệt khi hiện nay tỷ lệ tiền gửi kỳ hạn ngắn dưới 6 tháng vẫn đang chiếm tỷ lệ chủ đạo 80% tổng tiền gửi hệ thống, trong khi nhu cầu vốn trung và dài hạn cho kế hoạch đầu tư hạ tầng là rất lớn, dẫn đến áp lực thiếu hụt vốn dài trong hệ thống.
Liên quan đến chênh lệch giữa huy động và dư nợ, tương tự dữ liệu được thống kê, ông Phạm Chí Quang cũng cho biết, hiện nay đại đa số nguồn vốn của hệ thống ngân hàng là ngắn hạn, chiếm đến 80%, trong khi 50% dư nợ cho vay là trung, dài hạn, dẫn đến rủi ro mất cân đối kỳ hạn luôn hiện hữu. Trong bối cảnh tín dụng tăng mạnh thì mức độ rủi ro càng cao.
Cụ thể như NHNN nêu, đến 24/12, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt hơn 18,4 triệu tỷ đồng, tăng 17,87% so với đầu năm. Trong khi đó, đến 24/12, huy động vốn mới chỉ tăng 14,1%. Theo Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành Kinh tế, các năm trở lại đây, huy động vốn đều tăng chậm cho với tín dụng. Theo đó, chênh lệch này đã tạo nên sức ép cho hệ thống ngân hàng khi nguồn vốn huy động cũng phải chịu nhiều cạnh tranh với các kênh đầu tư khác.
Bức tranh chênh lệch huy động - dư nợ này cũng là nguyên nhân khiến các ngân hàng phải tăng lực hút tiền gửi mạnh bằng lãi suất lẫn các chương trình ưu đãi, khuyến mãi cuối năm, sẵn sàng nguồn vốn cho 2026.
Về chất lượng tài sản ngân hàng, MBS nhận định chưa cải thiện. Tỷ lệ nợ xấu và tỷ lệ nợ nhóm 2 toàn ngành tại cuối quý 3 năm 2025 đạt lần lượt 2,0 phần trăm tăng nhẹ so với cuối năm 2024. Tỷ lệ bao nợ xấu toàn ngành toàn ngành đạt 84,3 phần trăm tại cuối quý 3 năm 2025, thấp hơn so với so với mức 91,4 phần trăm cuối năm 2024.
"Nợ xấu vẫn đang duy trì ở mức cao, trong khi tỷ lệ bao phủ đang giảm cho thấy áp lực trích lập dự phòng của của ngân hàng thương mại tiếp tục tăng lên trong tương lai. Đây cũng là một yếu tố khiến lãi suất khó giảm trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, chúng tôi cũng lưu ý về tác động có thể xảy ra khi Ngân hàng trung ương Nhật tiếp tục tăng lãi suất trong năm 2026, sẽ kích hoạt dòng vốn rẻ tại khu vực Châu Á, trong đó có Việt Nam quay trở lại Nhật Bản, gián tiếp tạo áp lực lên nguồn vốn trong nước", các chuyên gia phân tích nhìn nhận.
