TP HCM hướng đến năm 2030 trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa khu vực Đông Nam Á, giảm chi phí logistics xuống 11-14% GRDP và duy trì tăng trưởng xuất khẩu bình quân 10-11%/năm.
Tín hiệu tích cực
Hoạt động sản xuất và thương mại quốc tế tại TP HCM trong 8 tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận đà tăng trưởng tích cực. Báo cáo của Sở Công Thương TP HCM ở "Hội nghị Thúc đẩy xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng TP HCM" tại TP HCM ngày 21/09/2026 cho thấy chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) trên địa bàn ước tăng 10,8% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này củng cố xu hướng phục hồi của năng lực sản xuất nội địa.
Ở mảng thương mại, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 8 tháng đầu năm đạt 1.308.513 tỷ đồng, tăng 13,7%. Doanh thu bán lẻ hàng hóa đạt 617.405 tỷ đồng, tăng 17,2% so với cùng kỳ. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lũy kế 8 tháng đạt 138,52 tỷ USD, tăng 9,9% so với cùng kỳ năm 2025. Kim ngạch xuất khẩu đạt 65,83 tỷ USD, tăng 7,82%. Nhóm hàng công nghiệp chế biến chế tạo tiếp tục giữ vai trò nòng cốt với các mặt hàng máy vi tính, điện tử và linh kiện đạt 14,5 tỷ USD; máy móc thiết bị đạt 6,56 tỷ USD; dệt may đạt 5,41 tỷ USD; gỗ và sản phẩm gỗ đạt 5,36 tỷ USD. Chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu đạt 72,69 tỷ USD, tăng 11,86%. Nhu cầu nhập khẩu tập trung vào nguyên vật liệu, máy móc phục vụ chuỗi sản xuất. Cán cân thương mại 8 tháng đầu năm ghi nhận mức nhập siêu 6,86 tỷ USD.
Ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP HCM, cho biết căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đã làm gia tăng chi phí logistics và tác động đến vận tải quốc tế. Hoạt động thương mại của thành phố vẫn duy trì mức tăng trưởng nhờ doanh nghiệp chủ động đa dạng hóa thị trường, điều chỉnh phương thức vận chuyển và tận dụng ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do (FTA). Doanh nghiệp đang khai thác hiệu quả ưu đãi thuế quan tại các thị trường EU, Vương quốc Anh, ASEAN, Hàn Quốc, Nhật Bản, CPTPP và RCEP.
Hoạt động xuất khẩu của TP HCM đang đối mặt với ba vướng mắc nội tại. Ông Nguyễn Ngọc Thạch, Phó Trưởng phòng Kinh tế Quốc tế thuộc Sở Công Thương TP HCM báo cáo vướng mắc thứ nhất là sự phụ thuộc lớn vào khối doanh nghiệp FDI khi khu vực này chiếm trên 60% kim ngạch xuất khẩu. Vướng mắc thứ hai nằm ở chi phí logistics hiện chiếm 16-20% giá thành sản phẩm, làm bào mòn sức cạnh tranh. Vướng mắc thứ ba là sự gia tăng của các tiêu chuẩn kỹ thuật thế hệ mới như CBAM, ESG, tiêu chuẩn xanh EU, quy định chống khai thác thủy sản bất hợp pháp (IUU) cùng các tiêu chuẩn từ thị trường ngách.
Để nâng cao năng lực cạnh tranh, Ủy ban nhân dân TP HCM đã ban hành Quyết định số 4196/QĐ-UBND ngày 09/07/2026 về Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa giai đoạn 2026-2030. Thành phố định hướng trở thành trung tâm luân chuyển hàng hóa (hub) của khu vực Đông Nam Á gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn.
Kế hoạch hành động đề ra các chỉ tiêu cụ thể cho giai đoạn 2026-2030. Tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu bình quân đạt 10-11%/năm, nhập khẩu tăng 9-10%/năm. Tỷ trọng nhóm hàng công nghiệp chế biến chế tạo nâng lên mức trên 90% vào năm 2030. Tỷ trọng xuất khẩu sang các thị trường có FTA đạt trên 75% vào năm 2030. Tốc độ tăng trưởng doanh thu dịch vụ logistics đạt 13-16%/năm; tỷ trọng đóng góp của ngành dịch vụ logistics vào GRDP đạt 8-10%. Thành phố quyết tâm kéo giảm chi phí logistics xuống còn 11-14% GRDP. Mức độ hài lòng của doanh nghiệp về thủ tục hải quan phấn đấu đạt từ 95% trở lên.
Để hiện thực hóa các chỉ tiêu, Ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP HCM đã trình bày sáu nhóm giải pháp trọng tâm.
Nhóm thứ nhất tập trung phát triển sản xuất, tạo nguồn cung bền vững thông qua thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới vào bán dẫn, năng lượng sạch, kết hợp thí điểm sàn giao dịch nông sản và chuỗi sản phẩm OCOP.
Nhóm thứ hai thực hiện đa dạng hóa thị trường sang Trung Đông, Nam Á, Mỹ Latinh, thúc đẩy xuất khẩu trực tuyến qua các Trung tâm AFTEC cùng hai chương trình “Go Global” và “Go Digital” (Quốc tế hóa và số hóa).
Nhóm thứ ba tiến hành số hóa thủ tục hải quan, siết chặt quản lý xuất xứ hàng hóa, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro kiện phòng vệ thương mại và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng quy định CBAM, ESG, Halal.
Nhóm thứ tư tập trung phát triển hạ tầng logistics kết nối luồng hàng hóa ra hệ thống cảng Cát Lái, Hiệp Phước, Cái Mép - Thị Vải, vận dụng cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 98/2023/QH15 và Nghị quyết 260/2025/QH15.
Nhóm thứ năm quản lý nhập khẩu có chọn lọc, ưu tiên công nghệ cao, kiên quyết từ chối công nghệ tiêu tốn năng lượng và chủ động đa dạng nguồn nguyên liệu.
Nhóm thứ sáu phát huy vai trò doanh nghiệp tư nhân, tăng cường liên kết vùng Đông Nam Bộ và nâng cao vai trò của các hiệp hội ngành hàng.
TP HCM đã triển khai các chính sách hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp xuất khẩu theo Nghị định số 240/2026/NĐ-CP và Quyết định số 1253/QĐ-TTg ngày 10/7/2026 phê duyệt Đề án Hệ sinh thái tận dụng các FTA giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035. Doanh nghiệp thành viên được ngân sách cấp bù chênh lệch lãi suất 2%/năm đối với khoản vay trung và dài hạn, mức hỗ trợ tối đa 1 tỷ đồng/năm/chủ thể. Đồng thời, Sở Công Thương TP HCM phối hợp hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách địa phương với mức tối đa 600 triệu đồng/năm/doanh nghiệp. Để được công nhận là thành viên Hệ sinh thái, doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chí bắt buộc và đạt từ 65 điểm. Trường hợp được lựa chọn hưởng hỗ trợ, doanh nghiệp phải đạt từ 75 điểm theo tiêu chí do UBND cấp tỉnh thẩm định, lựa chọn.
Trong 4 tháng cuối năm 2026, Sở Công Thương TP HCM tiếp tục triển khai Kế hoạch chiến lược phát triển dịch vụ logistics thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn 2050 theo Quyết định số 4752/QĐ-UBND, xây dựng cơ sở dữ liệu GIS dùng chung và bản đồ số hạ tầng logistics.
Sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp giữ vai trò then chốt. Ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP HCM nhấn mạnh, phát triển xuất nhập khẩu gắn với logistics và chuỗi cung ứng là động lực tăng trưởng quan trọng. Ông đề nghị tập trung vào ba hướng hành động: hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng của hàng hóa; tăng cường kết nối xuất nhập khẩu với hạ tầng cảng biển; lấy doanh nghiệp làm trung tâm với cơ chế tiếp nhận, xử lý vướng mắc rõ cơ quan, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và đo lường kết quả cụ thể.
