Trước những lo lắng của doanh nghiệp liên quan đến đề xuất “siết” các dự án nhà ở xã hội, mới đây, Sở Xây dựng TP HCM đã lên tiếng phản hồi.
Theo Sở Xây dựng TP HCM, trước đây việc thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội trong các dự án bất động sản có 3 hình thức là bằng tiền, bằng nhà và bằng đất. Đến nay chỉ còn 2 hình thức là bằng tiền hoặc bằng đất. Riêng đối với việc thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội bằng đất thì có 2 hình thức bằng đất tại dự án bất động sản hoặc tại vị trí khác ngoài phạm vi dự án đó.
Qua rà soát, Sở Xây dựng TP HCM đã tổng hợp được khoảng 90 dự án nhà ở xã hội được chấp thuận chủ trương đầu tư từ quỹ đất 20% trong các dự án bất động sản.
Trên cơ sở ý kiến của Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP HCM về nhu cầu nhà ở xã hội, quy hoạch bố trí quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội tại khu vực để có báo cáo, tham mưu UBND TP HCM quyết định việc chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại thực hiện nhà ở xã hội tại dự án theo các hình thức: Dành một phần diện tích đất ở trong dự án để xây dựng nhà ở xã hội hoặc bố trí quỹ đất ở vị trí khác hoặc đóng tiền tương đương khi chấp thuận chủ trương đầu tư dự án nhà ở thương mại.
Về cơ chế hoán đổi quỹ đất, Sở Xây dựng cho biết, UBND TP HCM đã ban hành Quyết định số 76/2025, trường hợp quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội được đề xuất phê duyệt quy hoạch, bố trí ở vị trí khác trong cùng khu vực phát triển nhà ở xã hội thì phải bảo đảm có diện tích đất theo quy hoạch là đất ở tương đương hoặc lớn hơn diện tích đất ở có dành để xây dựng nhà ở xã hội đã được duyệt.
Trường hợp quỹ đất hoán đổi không cùng khu vực phát triển nhà ở xã hội thì phải bảo đảm điều kiện có diện tích đất theo quy hoạch là đất ở và có giá trị tương đương hoặc lớn hơn giá trị quỹ đất nhà ở xã hội của dự án thương mại. Đồng thời, nhà ở, công trình xây dựng tại quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội ở vị trí cũ chỉ được đưa vào kinh doanh sau khi dự án nhà ở xã hội hoán đổi được đưa vào kinh doanh.
Về cách thức xác định số tiền chủ đầu tư phải nộp tương đương giá trị quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội đã được quy định cụ thể tại Nghị định số 261/2025 của Chính phủ. Số tiền chủ đầu tư nộp được nộp vào ngân sách địa phương và quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và pháp luật về Quỹ nhà ở quốc gia.
Trước đó, phát biểu tại Hội thảo Phát triển nhà ở xã hội tại TP HCM mới đây, ông Phạm Minh Mẫn - Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP HCM cho biết, thành phố hiện có 197 dự án nhà ở xã hội, bao gồm dự án nhà ở xã hội độc lập và phần 20% quỹ đất nhà ở xã hội trong các dự án nhà ở thương mại. Tổng diện tích của các dự án trên là 730ha, quy mô hơn 230.000 căn hộ. Ông cho biết, nếu triển khai hết số căn hộ này, TP HCM sẽ đạt được chỉ tiêu về nhà ở xã hội đến năm 2030 Thủ tướng giao.
Riêng năm 2025, thành phố đã xây dựng hoàn thành 14 dự án nhà ở xã hội, với quy mô 12.799 căn, đạt 98,2% kế hoạch năm 2025.
Theo ông Mẫn, Sở Xây dựng đang đẩy nhanh việc giải quyết thủ tục để khởi công 18 dự án ngay trong quý I/2026. Bên cạnh đó, trong số 197 dự án nói trên, phần lớn là diện tích nhà ở xã hội - chiếm 20% trong khu đất thương mại đều bị triển khai chậm hơn so với nhà ở thương mại trong cùng dự án. Thậm chí, một số nhà đầu tư không triển khai làm nhà ở xã hội theo quy định.
Trước tình trạng trên, đại diện Sở Xây dựng TP HCM cho biết, Sở đã tham mưu cho UBND các biện pháp xử lý đối với các dự án chậm triển khai làm nhà ở xã hội. Cụ thể, đối với các dự án nhà ở thương mại đã bán mà chủ đầu tư không triển khai phần nhà ở xã hội theo quy định, cơ quan quản lý Nhà nước sẽ không cho chủ đầu tư đó bán nhà ở hình thành trong tương lai trong các giai đoạn tiếp theo.
Đối với các dự án đã hết tiến độ thực hiện theo văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư mà chủ đầu tư chưa hoàn thành thủ tục để được cấp phép xây dựng nhà ở xã hội trong dự án, cơ quan có thẩm quyền không xem xét cho gia hạn tiến độ thực hiện, đồng thời xem xét chấm dứt hoạt động dự án, thu hồi quỹ đất và dự án nhà ở xã hội.
Đối với các dự án không thực hiện nhà ở xã hội, sẽ không cho phép chủ đầu tư trả lại bằng tiền vì đã quá hạn tiến độ; đồng thời, Sở không xem xét cho đầu tư các dự án mới.
“Đây là chế tài bắt buộc, bởi nghĩa vụ bố trí và xây dựng nhà ở xã hội trong dự án thương mại là trách nhiệm của chủ đầu tư theo quy định”, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP HCM Phạm Minh Mẫn nhấn mạnh.
