Đó là khẳng định của bà Nguyễn Thị Kim Ngọc – Phó Giám đốc Sở Công thương TP HCM tại Hội thảo "Bảo đảm năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số của TP HCM".
Chia sẻ tại Hội thảo, bà Nguyễn Thị Kim Ngọc cho biết, Sở Công thương được giao nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển xanh. Đối với việc phát triển điện mặt trời mái nhà, qua các giai đoạn từ năm 2017-2018 tới nay, các cơ chế, chính sách đã có những điều chỉnh nhất định theo hướng thúc đẩy phát triển xanh, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà – lĩnh vực còn nhiều dư địa tại TP HCM.
Theo bà Ngọc, tính đến nay, trên địa bàn TP HCM đã có 22.355 hệ thống điện mặt trời mái nhà được lắp đặt, với tổng công suất khoảng 1.832 MWp. Tuy nhiên, tiềm năng phát triển vẫn còn rất lớn, đặc biệt trong khu vực dân cư, thương mại và công nghiệp.
Trước những cơ hội và thách thức như chi phí đầu tư ban đầu, yêu cầu kỹ thuật và tính ổn định của nguồn điện, đại diện ngành Công Thương TP HCM cho biết, Thành phố xác định phát triển điện mặt trời mái nhà theo hướng đồng bộ, hiệu quả, bền vững, với một số nhóm giải pháp trọng tâm:
Thứ nhất, đẩy mạnh truyền thông để người dân và doanh nghiệp hiểu rõ lợi ích, cũng như các chính sách hỗ trợ khi lắp đặt điện mặt trời mái nhà.
Thứ hai, về tài chính, Thành phố thúc đẩy đa dạng nguồn vốn như tín dụng xanh, vốn ưu đãi ngân hàng, mô hình hợp tác mua bán điện; đồng thời phát huy vai trò của Quỹ tiết kiệm năng lượng và mô hình ESCO nhằm giảm áp lực chi phí đầu tư ban đầu.
Thứ ba, về kỹ thuật, Thành phố tăng cường chuyển đổi số trong ngành năng lượng, đặc biệt trong việc giải quyết thủ tục hành chính, kiến nghị của doanh nghiệp và người dân; hỗ trợ, tư vấn trong quá trình lắp đặt và vận hành; nghiên cứu xây dựng bản đồ tiềm năng điện mặt trời mái nhà nhằm giúp lựa chọn phương án đầu tư hiệu quả.
Thứ tư, các dự án hiện nay được hưởng nhiều ưu đãi về thuế như miễn, giảm thuế và áp dụng thuế suất ưu đãi dài hạn.
Thứ năm, Thành phố đã giao Sở Công thương chủ trì xây dựng nghị quyết của Hội đồng Nhân dân TP HCM về cơ chế hỗ trợ hộ gia đình và doanh nghiệp lắp đặt hệ thống điện tự sản xuất, tự tiêu thụ – đây sẽ là công cụ chính sách quan trọng, mang tính đặc thù của thành phố.
Đặc biệt, để giải quyết bài toán kỹ thuật về tính không ổn định của nguồn điện, Thành phố định hướng phát triển đồng bộ điện mặt trời mái nhà với hệ thống lưu trữ năng lượng, góp phần giảm áp lực phụ tải giờ cao điểm, nâng cao hiệu quả sử dụng điện và giảm chi phí cho người sử dụng.
Ông Bùi Quốc Hoan - Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực Miền Nam cho biết, Chính phủ và Bộ Công thương đang triển khai dự thảo nghị định về điện mặt trời mái nhà. Dự thảo này cho phép các hình thức đấu nối linh hoạt, không phát lên lưới và xem xét nới lỏng các giới hạn về công suất lắp đặt.
Đối với cơ chế điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu, dự thảo đang lấy ý kiến để xem xét nâng tỷ lệ thanh toán cho phần điện dư phát ngược lên lưới từ 20% lên 50% theo giá điện thị trường. Hiện nay, Việt Nam đã hình thành thị trường điện cạnh tranh, giá mua điện được xác định theo thời gian do đơn vị vận hành hệ thống điện công bố.
Cụ thể, giá thị trường điện bình quân năm 2025 dự kiến khoảng 1.100 đồng/kWh, trong khi hiện nay khoảng 800 đồng/kWh. Do đó, cơ chế giá cố định (FIT) đã chấm dứt áp dụng đối với các dự án mới, thay vào đó là cơ chế theo thị trường, tập trung mua phần sản lượng điện dư.
Ông khẳng định, cơ chế mua bán điện trực tiếp (Direct Power Purchase Agreement - DPPA) hoàn toàn khả thi. Thực tế đã có địa phương, doanh nghiệp đã triển khai các mô hình DPPA... Tuy nhiên, một số doanh nghiệp còn e ngại thay đổi; khi thấy rõ lợi ích kinh tế, họ sẽ dịch chuyển. Ngành điện đã có lộ trình bài bản cho phát triển điện mặt trời mái nhà nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Về mặt kỹ thuật, ông Hoan xác định hệ thống lưu trữ năng lượng (Battery Energy Storage System – BESS) là giải pháp then chốt cho cung cấp điện. Việc mở rộng hạn mức từ 20% lên 50%, thậm chí cao hơn trong tương lai, sẽ mở ra cơ hội lớn cho khách hàng. Nhiều doanh nghiệp hiện nay không chỉ lắp đặt điện mặt trời mái nhà thuần túy mà đã kết hợp với BESS để tối ưu chi phí.
Về bài toán kinh tế, các chuyên gia đã tính toán các kịch bản hoàn vốn. Đối với hộ gia đình tại khu vực phía Nam, nếu một hộ tiêu thụ khoảng 2 triệu đồng tiền điện/tháng, khi đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà kết hợp BESS để đáp ứng phần lớn nhu cầu điện, thời gian hoàn vốn khoảng 3,5 đến 4 năm.
Đối với doanh nghiệp khu công nghiệp, ông Hoan cho rằng hiệu quả còn rõ ràng hơn do quy mô lớn. Trước đây, thời gian hoàn vốn khoảng 7 năm đã được xem là tốt, thì nay với mức 3,5 đến 4,5 năm là con số rất tích cực. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý các quy định về an toàn kỹ thuật khi lắp đặt công suất lớn trên mái nhà xưởng.
“Vì vậy, khi đầu tư điện mặt trời mái nhà, cần kết hợp với BESS. Doanh nghiệp nên theo dõi chu kỳ phụ tải 30 phút để tính toán tối ưu: lưu trữ năng lượng ban ngày để phát vào giờ cao điểm buổi tối, giúp làm phẳng biểu đồ phụ tải và nâng cao hiệu quả vận hành”, ông Hoan khuyến cáo.
