TP Huế đặt mục tiêu phát triển ít nhất 300 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo vào năm 2030. Để hiện thực hóa, thành phố cần tháo gỡ điểm nghẽn về vốn, thị trường, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển hệ sinh thái thực chất.

Không chỉ tăng số lượng startup
Theo Kế hoạch Cố đô Khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026–2030, TP Huế đặt mục tiêu phát triển tối thiểu 300 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, hình thành ít nhất 7 vườn ươm và phát triển 5–10 doanh nghiệp spin-off từ các viện, trường. Đáng chú ý, thành phố cũng đặt mục tiêu doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo chiếm từ 40% trở lên trong tổng số doanh nghiệp.
Đây không đơn thuần là chỉ tiêu gia tăng số lượng doanh nghiệp. Mục tiêu này đòi hỏi TP Huế phải hình thành một hệ sinh thái trong đó ý tưởng nghiên cứu có thể phát triển thành sản phẩm, sản phẩm tiếp cận được thị trường và doanh nghiệp có đủ nguồn lực để mở rộng hoạt động.
Định hướng này có cơ sở từ những lợi thế riêng của địa phương. Huế sở hữu hệ thống di sản văn hóa phong phú, nền tảng giáo dục đại học, y tế chuyên sâu và các giá trị tài nguyên bản địa. Đây là những nguồn lực có thể tạo ra các mô hình kinh doanh khác biệt nếu được kết hợp với công nghệ và tư duy thị trường.
Ông Trương Thanh Hùng - Phó Chủ tịch Hội đồng Cố vấn khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia, cho rằng: “Startup muốn thành công phải dám thử và chấp nhận rủi ro ban đầu. Không nên dừng ở mức sản phẩm mẫu hay phong trào thi thố. Cái quan trọng là làm ra sản phẩm có giá trị thật, có khả năng thương mại hóa và mở rộng thị trường.”
Thực tế, thành phố đã xác định các lĩnh vực ưu tiên gồm công nghiệp văn hóa gắn với di sản số, y tế số, giáo dục số, du lịch thông minh, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu số. Tuy nhiên, lợi thế chỉ thực sự trở thành động lực khi có doanh nghiệp đủ năng lực khai thác và thương mại hóa.
Bởi vậy, thách thức lớn nhất không nằm ở việc tổ chức thêm bao nhiêu cuộc thi hay ngày hội khởi nghiệp, mà là làm thế nào để những ý tưởng có tiềm năng vượt qua giai đoạn thử nghiệm, trở thành doanh nghiệp có doanh thu, khách hàng và khả năng tăng trưởng.
Ba điểm nghẽn cần tháo gỡ

Trước hết là bài toán vốn. Đối với startup, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, quá trình phát triển sản phẩm, thử nghiệm và thương mại hóa kết quả nghiên cứu thường đòi hỏi nguồn lực tài chính đáng kể. Trong khi đó, khả năng tiếp cận tín dụng truyền thống của các doanh nghiệp này còn hạn chế do thiếu tài sản bảo đảm và dòng tiền ổn định.
Kế hoạch 279/KH-UBND đã đặt ra định hướng thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm thành phố, kết nối các quỹ đầu tư trong và ngoài nước, khuyến khích mô hình đồng đầu tư giữa Nhà nước và khu vực tư nhân. Đây là hướng đi cần được ưu tiên triển khai sớm.
Tuy nhiên, quỹ không nên chỉ dừng ở vai trò hỗ trợ tài chính. Cần xây dựng cơ chế đầu tư theo từng giai đoạn phát triển, từ vốn ban đầu để hoàn thiện sản phẩm, thử nghiệm thị trường đến vốn tăng trưởng; đồng thời có tiêu chí đánh giá minh bạch, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và huy động các nhà đầu tư tư nhân cùng tham gia.
Tiếp đến là khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường. TP Huế có lợi thế về hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu, đặc biệt là Đại học Huế, nhưng để hình thành các doanh nghiệp spin-off, cần một cơ chế rõ ràng hơn về khai thác tài sản trí tuệ, quyền sở hữu kết quả nghiên cứu, phân chia lợi ích và thu hút nhà đầu tư.
Theo ông Cung Trọng Cường - Giám đốc Viện Nghiên cứu phát triển TP Huế: “Vướng mắc mà các doanh nghiệp khởi nghiệp tại Huế đang gặp phải đó là quản trị tài chính và con người. Nhiều doanh nghiệp khi mới thành lập thường giỏi về chuyên môn, nhưng còn hạn chế trong quản trị và am hiểu thị trường”.
Thành phố cần thúc đẩy mô hình liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu xác định bài toán nghiên cứu, đặt hàng công nghệ đến thử nghiệm và tiêu thụ sản phẩm. Các phòng thí nghiệm, cơ sở nghiên cứu cần được mở rộng khả năng dùng chung, giúp startup giảm chi phí phát triển sản phẩm mẫu.
Cuối cùng là thị trường và năng lực quản trị. Một sản phẩm công nghệ tốt chưa đồng nghĩa với một mô hình kinh doanh thành công. Nhiều startup gặp khó khi tiếp cận khách hàng, hoàn thiện chiến lược kinh doanh, bảo vệ sở hữu trí tuệ và mở rộng thị trường.
Ông James Tan - Nhà sáng lập, Đối tác điều hành Quỹ đầu tư mạo hiểm Quest Ventures đề xuất Việt Nam thành lập Hội đồng tư vấn quốc tế, xây dựng hiệp hội khởi nghiệp địa phương, phát triển quỹ đầu tư theo ngành với sự đồng tài trợ của Nhà nước và doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy thương mại hóa nghiên cứu tại các trường đại học để hình thành startup từ tri thức bản địa.
Do đó, hỗ trợ khởi nghiệp cần vượt khỏi khuôn khổ đào tạo kỹ năng lập dự án, chuyển sang tư vấn chuyên sâu về quản trị, tài chính, marketing, sở hữu trí tuệ và phát triển thị trường. Đặc biệt, cần tạo điều kiện để startup tiếp cận khách hàng doanh nghiệp, các tập đoàn và thị trường quốc tế.