Nhiều góp ý từ VCCI cho rằng Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử đang đặt thêm không ít nghĩa vụ tuân thủ cho doanh nghiệp.
Góp ý Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử (Dự thảo), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng nhiều quy định trong Dự thảo vẫn còn chồng chéo với pháp luật hiện hành, làm gia tăng chi phí tuân thủ và có nguy cơ cản trở đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.
Cụ thể, theo VCCI, định hướng hoàn thiện chính sách là cần thiết, song việc thiết kế quy định phải bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp thực tiễn vận hành nền tảng số và tránh tạo thêm gánh nặng thủ tục không cần thiết.
Một trong những nội dung được VCCI đặc biệt lưu ý là điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực thương mại điện tử. Theo đó, Dự thảo yêu cầu chủ quản nền tảng thương mại điện tử là nhà đầu tư nước ngoài phải lấy ý kiến thẩm định của Bộ Công an về bảo đảm an ninh quốc gia khi xin cấp hoặc điều chỉnh Giấy phép kinh doanh.
Tuy nhiên, VCCI cho rằng quy định này có dấu hiệu trùng lặp với cơ chế thẩm định đã được quy định trong Luật Đầu tư và các văn bản hướng dẫn thi hành. Nếu tiếp tục bổ sung một thủ tục thẩm định riêng cho lĩnh vực thương mại điện tử, doanh nghiệp có thể phải trải qua nhiều tầng nấc xét duyệt với cùng một nội dung, làm kéo dài thời gian gia nhập thị trường và gia tăng chi phí hành chính. Vì vậy, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo bỏ cơ chế thẩm định an ninh riêng trong Dự thảo để bảo đảm thống nhất với pháp luật đầu tư hiện hành.
Đối với nhóm quy định về trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử trung gian, VCCI cho rằng cần thiết kế theo hướng linh hoạt hơn, thay vì áp đặt đồng loạt các nghĩa vụ kỹ thuật và vận hành. Cụ thể, Dự thảo yêu cầu nền tảng vừa phải xác thực điện tử danh tính người bán, vừa phải yêu cầu người bán cung cấp thông tin định danh. Theo phản ánh của doanh nghiệp, quy định này chưa hợp lý vì buộc doanh nghiệp phải đồng thời đầu tư tích hợp hệ thống định danh điện tử quốc gia và duy trì quy trình thu thập dữ liệu riêng, làm tăng đáng kể chi phí tuân thủ và rủi ro kỹ thuật. VCCI kiến nghị cho phép doanh nghiệp được lựa chọn một trong hai phương thức hoặc kết nối hệ thống định danh điện tử quốc gia, hoặc tự xây dựng quy trình định danh phù hợp với mô hình hoạt động.
Cùng với đó, VCCI cũng đề nghị làm rõ quy định yêu cầu “có sự giám sát của con người” đối với các quyết định xử lý khiếu nại, phản ánh trên nền tảng. Theo cộng đồng doanh nghiệp, quy định hiện nay còn khá mơ hồ, chưa xác định rõ áp dụng cho mọi quyết định hay chỉ với các trường hợp có mức độ rủi ro cao. Trong bối cảnh nhiều nền tảng đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hệ thống tự động để xử lý giao dịch, khiếu nại, việc buộc phải có sự can thiệp của con người trong mọi trường hợp không chỉ làm giảm hiệu quả vận hành mà còn làm tăng chi phí không cần thiết. Do đó, thay vì quy định cứng, VCCI đề xuất chỉ yêu cầu doanh nghiệp bảo đảm nguyên tắc minh bạch, khả năng giải trình và quyền yêu cầu rà soát lại đối với các quyết định tự động.
Một điểm đáng chú ý khác là nghĩa vụ báo cáo đối với “nền tảng số lớn”. Theo Dự thảo, các nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến và mạng xã hội có tích hợp hoạt động thương mại điện tử phải thực hiện chế độ báo cáo hằng tháng và báo cáo gỡ bỏ thông tin vi phạm trong vòng 48 giờ. VCCI nhận định quy định này có thể khiến doanh nghiệp phát sinh chi phí đầu tư và vận hành rất lớn, đặc biệt với những nền tảng có hoạt động thương mại điện tử chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng mô hình kinh doanh. Để bảo đảm tính hợp lý, VCCI đề xuất chỉ áp dụng nghĩa vụ báo cáo tăng cường với các nền tảng có từ 3 triệu người dùng trực tiếp sử dụng dịch vụ thương mại điện tử trở lên, thay vì áp dụng đại trà.
Ngoài ra, VCCI cũng đề nghị rà soát lại hàng loạt quy định liên quan đến hiển thị thông tin trên trang chủ, chứng thực hợp đồng giữ tiền của người bán, trách nhiệm cung cấp dữ liệu của đơn vị thanh toán và nghĩa vụ kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu thương mại điện tử. Điểm chung trong các góp ý là yêu cầu bảo đảm tính thống nhất với các luật chuyên ngành như Luật Dữ liệu, Luật Giao dịch điện tử, pháp luật ngân hàng và thanh toán; đồng thời tránh mở rộng trách nhiệm của doanh nghiệp vượt quá phạm vi mà luật đã quy định.
Theo VCCI, nếu không được thiết kế thận trọng, các nghĩa vụ mới có thể khiến chi phí tuân thủ tăng cao, làm giảm động lực đầu tư và đổi mới trong lĩnh vực thương mại điện tử.
