Thị trường chứng khoán có thể tiếp tục biến động trong nửa đầu năm 2027 trong bối cảnh lãi suất duy trì ở mức cao, với nhịp phục hồi bền vững hơn có thể xuất hiện trong nửa cuối năm 2027.
Chứng khoán Việt Nam chỉ còn chưa đầy một quý là khép lại năm 2026 nhiều dấu ấn lẫn biến động. Trong đó, điểm nhấn nổi bật nhất của thị trường nếu nhìn lại 3 quý vừa qua là cột mốc nâng hạng thị trường chứng khoán từ cận biên lên mới nổi thứ cấp - đã chính thức có hiệu lực vào tháng 9 vừa qua. Cùng với đó, các nỗ lực cải thiện thị trường với hàng loạt chính sách được ban hành tạo nền tảng cho các cột mốc mới. Ở chiều ngược lại, thị trường suy yếu về dòng tiền trong môi trường lãi suất cao và khối ngoại vẫn bán ròng là "điểm trừ" của 3 quý đầu năm.
Trong giai đoạn cuối năm 2026 và năm 2027, tại báo cáo về Triển vọng thị trường năm 2027, Trung tâm Phân tích Chứng khoán SSI (SSI Research) cho rằng sẽ có một số yếu tố hỗ trợ nâng đỡ thị trường chứng khoán (TTCK).
Thứ nhất, chính sách hỗ trợ tăng trưởng kinh tế vẫn được duy trì rõ nét. Chính phủ tiếp tục đặt mục tiêu tăng trưởng GDP hai chữ số trong năm 2027. Đầu tư hạ tầng được kỳ vọng tiếp tục là động lực tăng trường then chốt, khi nhiều dự án lớn khởi công trong giai đoạn 2025-2026 chuyển sang giai đoạn thi công, song hành với khả năng khởi động các dự án như tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, cảng Cần Giờ, v.v.
Thứ hai, áp lực lạm phát được kỳ vọng hạ nhiệt. Giá dầu dự kiến trở về mức bình thường trong năm 2027 khi nguồn cung toàn cầu phục hồi. Dù bất định địa chính trị nhiều khả năng vẫn kéo dài, mức độ gián đoạn nguồn cung toàn cầu sẽ giảm dần khi các nước xuất khẩu từng bước thích ứng với các tuyến thương mại mới, và nguồn cung toàn cầu được kỳ vọng quay trở lại trạng thái dư thừa trong năm 2027, sau khi thâm hụt trong năm 2026. Do đó, SSI RS kỳ vọng áp lực lạm phát sẽ giảm bớt trong năm 2027.
Thứ ba, áp lực chính sách tiền tệ giảm bớt. "Chúng tôi cho rằng dư địa lãi suất tăng thêm không lớn, khi mức tăng đáng kể từ tháng 10/2025 đã góp phần làm chậm tăng trưởng tín dụng và thúc đầy huy động tiền gửi, qua đó thu hẹp chênh lệch giữa tín dụng và huy động", các nhà phân tích cho biết.
Thứ tư, hiệu ứng dòng vốn. Theo đó, dòng vốn liên quan đến FTSE có thể trở thành chất xúc tác quan trọng cho thanh khoản. Theo ước tính của SSI, khoảng 2,7 tỷ USD dòng vốn thụ động theo dõi chỉ số FTSE có thể được giải ngân trong năm năm 2027, tương đương khoảng 0,7% tổng vốn hóa thị trường hiện tại và hơn 70% tổng giá trị bán ròng của khối ngoại trong 9T2026. Dù khối ngoại mua ròng mạnh không phải lúc nào cũng ngay lập tức tạo ra nhịp tăng của thị trường, như minh chứng trong năm 2010 và 2019, diễn biến thị trường thường cải thiện với độ trễ, do dòng vốn ngoại có thể hấp thụ một phần nguồn cung liên quan đến margin, và đóng vai trò chất xúc tác ban đầu cho cả các quỹ ngoại chủ động lẫn nhà đầu tư cá nhân trong nước. Trong lịch sử, khối ngoại mua ròng thường đi kèm các nhịp tăng mạnh trên diện rộng của thị trường, như giai đoạn 2017-đầu năm 2018, và một số giai đoạn tạo đáy hoặc phục hồi, bao gồm tháng 4-6/2020 và tháng 11/2022-tháng 1/2023.
Theo đó, chuyên gia SSI cho rằng qua các quan sát này cho thấy sự đồng pha về thời điểm hơn là quan hệ nhân quả chặt chẽ, song các đợt giải ngân FTSE sắp tới từ tháng 9/2026 đến hết năm 2027 có thể hỗ trợ tích cực hơn nếu diễn ra đồng thời với môi trường lãi suất hạ nhiệt và tâm lý nhà đầu tư cải thiện.
Các yếu tố được nêu cũng là nền tảng củng cố kịch bản cơ sở, trong đó, SSI đặt mục tiêu VN-Index năm 2027 ở mức 1.940 điểm, được hỗ trợ bởi dự báo tăng trưởng lợi nhuận 10,1% so với cùng kỳ.
"Mục tiêu trong kịch bản cơ sở già định lợi nhuận tăng trưởng trong bối cảnh chi phí vốn duy trì ở mức cao; lãi suất giảm bền vững và dòng vốn ngoại mua ròng trên diện rộng sẽ củng cố kịch bản tích cực, thay vì là nền tảng cho dự báo", chuyên gia nhấn mạnh.
Ngoài ra, dự báo triển vọng ngắn hạn, các chuyên gia cho rằng thị trường vẫn có thể đối mặt với rủi ro điều chỉnh, trước khi phục hồi vào giai đoạn cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Tuy nhiên, thị trường có thể tiếp tục biến động trong nửa đầu năm 2027 trong bối cảnh lãi suất duy trì ở mức cao, với nhịp phục hồi bền vững hơn có thể xuất hiện trong nửa cuối năm 2027, nếu áp lực lãi suất hạ nhiệt và dòng vốn ngoại quay trở lại rõ nét hơn.
Về dài hạn, khả năng Việt Nam được đưa vào Danh sách theo dõi (Watchlist) của MSCI cũng là một động lực hỗ trợ cho thị trường. Việt Nam hiện đáp ứng 10/18 tiêu chí về khả năng tiếp cận thị trường của MSCI, đồng thời tiếp tục đạt tiến triển ở các tiêu chí còn lại. Đáng chú ý, kế hoạch vận hành cơ chế bù trừ đối tác trung tâm (CCP) vào đầu năm 2027, cùng với việc phát triển mô hình tài khoản tổng (omnibus account) các yêu cầu cụ thể của MSCI là những bước tiến quan trọng có thể cải thiện đáng kể khả năng Việt Nam được đưa vào Danh sách theo dõi, dù MSCI nhiều khả năng sẽ yêu cầu bằng chứng về sự vận hành ổn định trước khi đưa ra quyết định.
Theo dữ liệu thống kê, mặt bằng giá của phần lớn các cổ phiếu đã trải qua nhịp điều chỉnh đáng kể. Trong 20 năm qua, các chu kỳ giảm của thị trường thường kéo dài từ 10-25 tháng. VN-Index đã giảm khoảng 9% từ đỉnh năm 2026, trong khi chỉ số loại trừ các cổ phiếu liên quan đến Vingroup đã giảm khoảng 16% kể từ đầu tháng 9/2025. Trong bối cảnh lợi nhuận tiếp tục tăng trường, nhịp điều chỉnh này càng củng cố cơ sở để lựa chọn những doanh nghiệp có mức định giá giảm sâu hơn so với nền tảng cơ bản, mặc dù vẫn còn sớm khẳng định thị trường chung đã hoàn tất nhịp điều chỉnh.
Tăng trường lợi nhuận chậm lại dường như đã được phản ánh một phần vào giá, SSI nhận định.
Chuyên gia cũng dự báo tăng trưởng lợi nhuận nhiều khả năng sẽ chậm lại trong năm 2027 xuống mức 10,1% từ nền cao của năm 2026, nhưng vẫn cao hơn các thị trường trong khu vực. Trong lịch sử, tăng trưởng lợi nhuận chậm lại không nhất thiết dẫn đến diễn biến thị trường kém tích cực. Năm 2012, lợi nhuận chỉ tăng 4% trong khi VN-Index tăng 18,2%. Tương tự, tăng trưởng lợi nhuận chậm lại từ 18% năm 2019 xuống 6% năm 2020, song mức tăng hằng năm của chỉ số lại tăng tốc từ 7,8% lên 14,2%; trong năm 2023, lợi nhuận giảm 5% trong khi chỉ số vẫn tăng 8,2%.
"Những giai đoạn này cho thấy môi trường tiền tệ thuận lợi và dòng vốn mạnh hơn có thể bù đắp cho tăng trưởng lợi nhuận chậm lại thông qua mở rộng định giá. Do đó, nhà đầu tư nên tập trung vào các yếu tố bất ngờ về lợi nhuận, xu hướng lãi suất và dòng vốn, thay vì chỉ dựa vào tốc độ tăng trưởng lợi nhuận tuyệt đối", SSI khuyến nghị.
Tính đến cuối tháng 9, VN-Index đang giao dịch ở mức P/E dự phóng 2026F và 2027F lần lượt là 11,7x và 10,7x. Nếu loại trừ VIC, thị trường chỉ được định giá ở mức P/E dự phóng 2026F và 2027F lần lượt là 9,3x và 8,3x, tương đương với các giai đoạn thị trường gặp yếu tố "thiên nga đen", bao gồm đợt bán tháo do COVID-19 năm 2020, biến động trên thị trường trái phiếu năm 2022 và cú sốc thuế quan năm 2025.
Ở cấp độ cổ phiếu, nhiều doanh nghiệp đã quay về mặt bằng giá năm 2023 dù lợi nhuận hiện cao hơn đáng kể so với năm 2023, cho thấy sự chênh lệch ngày càng lớn giữa định giá thị trường và nền tảng cơ bản.
