Doanh nghiệp đang đẩy nhanh chuyển đổi sang vật liệu gỗ xanh, giảm phát thải, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc và nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chuyển đổi vật liệu không còn là lựa chọn, mà đang trở thành yêu cầu bắt buộc khi các thị trường lớn, đặc biệt là thị trường EU ngày càng siết chặt tiêu chuẩn môi trường.
Trong xu hướng đó, vật liệu xây dựng có nguồn gốc từ gỗ với khả năng tái tạo và hấp thụ carbon được ứng dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia. Tại Việt Nam, gỗ đang được kỳ vọng trở thành lựa chọn chiến lược cho ngành xây dựng. Đặc biệt là gỗ rừng trồng và gỗ kỹ thuật nổi lên như một lựa chọn có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.
Không thuộc nhóm phát thải cao như thép, xi măng hay nhôm, vật liệu gỗ dễ đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc, đồng thời phù hợp với các tiêu chí kinh tế tuần hoàn nhờ khả năng tái sử dụng và tái chế.
TS Nguyễn Thị Thu Trang, nguyên Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập thuộc VCCI cho biết, xu hướng "xanh hóa" không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc đối với doanh nghiệp nếu muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hiện nhiều quốc gia đang siết chặt quy định đối với vật liệu xây dựng, tập trung vào ba tiêu chí chính gồm giảm phát thải, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và đảm bảo chuỗi cung ứng hợp pháp, có thể truy xuất nguồn gốc. Bản thân người tiêu dùng cũng ưu tiên các sản phẩm thân thiện môi trường, tốt cho sức khỏe, đồng thời tối ưu chi phí và phù hợp với lối sống bền vững.
Phân tích về các quy định, điển hình như Thỏa thuận xanh châu Âu (EGD), cơ chế điều chỉnh carbon tại biên giới (CBAM), quy định chống mất rừng (EUDR), tiêu chuẩn thiết kế sinh thái, kinh tế tuần hoàn…bà Trang cho rằng, vật liệu gỗ mới như Glulam, CLT, MPP, DLT, NLT, gỗ composite, siêu gỗ... có nhiều lợi thế nhờ khả năng giảm phát thải, dễ truy xuất nguồn gốc và có thể thay thế các vật liệu truyền thống như thép, xi măng…
"Vật liệu gỗ mới rất tự nhiên mà không lạm dụng tự nhiên. Gỗ là vật liệu xanh, vật liệu đi vào tương lai mà không để lại dấu chân carbon; tối ưu công năng mà tiết kiệm năng lượng", bà Trang nhận định.
Theo bà Trang, nhằm đáp ứng yêu cầu xanh của thị trường, bên cạnh sự chuyển động về chính sách, cần có sự chuyển động trong nhận thức về sử dụng vật liệu mới với sự tham gia của nhiều chủ thể, từ kiến trúc sư, doanh nghiệp đến cơ quan quản lý, thông qua các kênh như truyền thông, đào tạo và hội thảo chuyên ngành.
Bên cạnh đó, cần có sự chuyển động trong chuỗi cung ứng bảo đảm vật liệu gỗ xây dựng xanh hơn; vật liệu xây dựng xanh hơn; bất động sản, công trình xanh hơn. Việc "xanh hóa" toàn bộ chuỗi cung ứng cần sự chung tay của đầy đủ ba yếu tố then chốt là con người, công nghệ và chính sách.
Thậm chí, các chuyên gia còn cho rằng, cùng với xu hướng xanh hoá, các doanh nghiệp cần chuyển mình mạnh mẽ, không chỉ sản xuất mà còn chú trọng thiết kế, tạo ra các sản phẩm phù hợp với điều kiện khí hậu và mang dấu ấn riêng. Nói như ông Nguyễn Minh Cương, Tổng giám đốc Công ty Gỗ Minh Long cho biết, Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu sản phẩm gỗ lớn trên thế giới, tuy nhiên ngành vẫn chủ yếu tập trung vào gia công với giá trị gia tăng chưa cao.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, ngành gỗ Việt Nam đang đứng trước những cơ hội và thách thức lớn. Để duy trì và phát triển vị thế, ông Cương nhấn mạnh, ngành gỗ cần chuyển dịch từ gia công sang thiết kế sáng tạo, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm. Một hướng đi quan trọng là đầu tư vào công nghệ chế biến, phát triển sản phẩm mới và gắn với yếu tố bền vững.
Thực tế cho thấy, doanh nghiệp cần chuyển mình mạnh mẽ, không chỉ sản xuất mà còn chú trọng thiết kế, tạo ra các sản phẩm phù hợp với điều kiện khí hậu và mang dấu ấn riêng.
.jpg "Thị trường đồ gỗ Việt Nam ngày càng hấp dẫn khách quốc tế")