Viện Tài chính Quốc tế (IIF) ghi nhận nợ toàn cầu lập kỷ lục mới trong nửa đầu năm 2026, nhưng tốc độ tăng đã giảm hơn một nửa so với cùng kỳ năm trước.
Theo báo cáo Global Debt Monitor của IIF công bố ngày 23/9, tổng nợ toàn cầu đã vượt mốc kỷ lục 365.000 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026, tăng hơn 10.000 tỷ USD so với cuối năm 2025. Đây đã là quý tăng thứ sáu liên tiếp.
Dù vậy, tín hiệu tích cực nằm ở tốc độ, khi mức tăng này chưa bằng một nửa so với 21.000 tỷ USD ghi nhận cùng kỳ năm ngoái.
Khác với các năm trước, khi phần lớn mức tăng nợ toàn cầu đến từ các nền kinh tế phát triển, lần này thị trường mới nổi là động lực chính. Nợ tại các nền kinh tế mới nổi tăng 6.500 tỷ USD lên hơn 110.000 tỷ USD, với Trung Quốc dẫn đầu mức tăng.
Ngoài Trung Quốc, nợ của các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển còn lại vẫn tăng khoảng 1.700 tỷ USD lên mức kỷ lục 38.000 tỷ USD. Phát hành trái phiếu ngoại tệ của các quốc gia mới nổi cũng đang ở tốc độ kỷ lục, dẫn đầu bởi Mexico, Saudi Arabia, Ba Lan và Thổ Nhĩ Kỳ, trong khi đồng USD suy yếu cùng hoạt động đầu tư chênh lệch lãi suất hỗ trợ nhu cầu với tài sản bằng nội tệ.
Ba khu vực gồm Mỹ, Trung Quốc và khu vực đồng euro chiếm khoảng 3/4 mức tăng ròng của nợ toàn cầu. Chính phủ và khối doanh nghiệp phi tài chính là hai khu vực đóng góp chính, cả hai đều lập đỉnh mới.
Ba lĩnh vực chi tiêu được IIF nêu tên là hạ tầng trí tuệ nhân tạo chiến lược, năng lượng sạch và quốc phòng - những khoản đầu tư được dự báo tiếp tục định hình lại thị trường tín dụng toàn cầu trong nhiều năm tới.
Riêng tại châu Âu, kế hoạch mở rộng chi tiêu quốc phòng có thể đẩy tỷ lệ nợ trên GDP của khối này tăng thêm tới 18 điểm phần trăm trong thập kỷ tới nếu không huy động thêm được vốn tư nhân.
IIF cho rằng mức tăng nợ toàn cầu chậm hơn phản ánh sức ép từ lãi suất cao hơn, chi phí trả nợ tăng, giá năng lượng leo thang và tác động của xung đột tại Trung Đông lên tâm lý các nhà phát hành.
Chi phí đi vay bình quân của chính phủ các nước G7 hiện ở mức cao nhất kể từ giữa năm 2008, còn tổng chi phí lãi vay hàng năm đã tăng gần 85%. Riêng các nền kinh tế phát triển đã trả hơn 3.300 tỷ USD tiền lãi cho trái phiếu chính phủ giao dịch quốc tế trong 12 tháng qua, một con số lớn hơn cả tổng chi tiêu ước tính của toàn cầu cho trí tuệ nhân tạo, quốc phòng, hay năng lượng sạch trong cùng kỳ.
Nợ toàn cầu tăng chậm lại thể hiện rõ nhất ở khối định chế tài chính và hộ gia đình, hai nhóm nhạy cảm nhất với lãi suất, dù tốc độ tăng nợ chung vẫn cao hơn mức trung bình 5 năm.
Đáng chú ý, dù tỷ lệ nợ toàn cầu trên GDP vẫn giữ ổn định quanh 310%, nhưng IIF cảnh báo sự ổn định này phần lớn là một hiện tượng số học hơn là bằng chứng của quá trình giảm đòn bẩy thực sự.
Lạm phát cao đã đẩy GDP danh nghĩa tăng lên, khiến tỷ lệ nợ trên GDP có vẻ dễ kiểm soát hơn ngay cả khi khối nợ tuyệt đối vẫn lập kỷ lục. Nếu lạm phát hạ nhiệt trong khi khối nợ tiếp tục phình to, tỷ lệ này có thể tăng vọt trở lại và buộc thị trường đánh giá lại rủi ro của các quốc gia đi vay.
Cảnh báo lớn nhất của IIF nằm ở phía trước. Một khối nợ đáo hạn khổng lồ, hơn 30.000 tỷ USD trải khắp các thị trường phát triển và mới nổi, sẽ cần được tái cấp vốn trong thời gian tới, với chi phí có thể tăng gấp đôi với nhiều bên đi vay so với mức lãi suất họ từng vay ban đầu. Riêng các thị trường mới nổi đối mặt nhu cầu tái cấp vốn kỷ lục hơn 9.000 tỷ USD trong năm 2026.
IIF nhận định điều kiện huy động vốn hiện tại vẫn thuận lợi và hoạt động đầu tư chênh lệch lãi suất giúp kiềm chế rủi ro trong ngắn hạn, nhưng một cú sốc bất ngờ hoàn toàn có thể châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng trên diện rộng trong bối cảnh chưa từng có tiền lệ về quy mô nợ.
Mối liên kết ngày càng sâu giữa ngân hàng và các định chế tài chính phi ngân hàng, cùng đòn bẩy cao và rủi ro tập trung ở một số lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, càng làm tăng tính mong manh của sự ổn định hiện tại.
Với Việt Nam, báo cáo của IIF là lời nhắc về môi trường vay nợ toàn cầu ngày càng đắt đỏ. Việt Nam nằm trong nhóm chịu ảnh hưởng khi chi phí tái cấp vốn toàn cầu tăng và dòng vốn đầu tư chênh lệch lãi suất có thể đảo chiều nếu tâm lý thị trường xấu đi.
Điểm thuận lợi là Việt Nam duy trì tỷ lệ nợ công trên GDP ở mức thấp hơn so với nhiều nền kinh tế trong khu vực. Trong bối cảnh này, quản lý kỳ hạn nợ, đa dạng hóa nguồn vốn và theo dõi sát các đợt tái cấp vốn quốc tế là những ưu tiên cần thiết.
.jpg "Sức ép phía sau khoản nợ công kỷ lục của Mỹ")
