“Vùng đất hứa” của công nghệ cao và những khát vọng xanh

Với những con số ấn tượng về chỉ số đổi mới sáng tạo (PII) và sự hiện diện của các tập đoàn đa quốc gia hàng đầu, tỉnh đang từng bước kiến tạo một hệ sinh thái bền vững, nơi công nghệ cao không chỉ phục vụ tăng trưởng kinh tế mà còn là nền tảng để bảo tồn và phát huy các giá trị di sản xanh cho tương lai.

Đột phá từ tư duy chuyển đổi số đến thực tiễn sản xuất thông minh

Trong nhiều năm qua, Quảng Ninh liên tục duy trì vị trí quán quân tại các bảng xếp hạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và chỉ số cải cách hành chính (PAR Index). Kết quả này là một chiến lược kiên định, lấy chuyển đổi số làm đòn bẩy cho sự phát triển.

Tỉnh đã xây dựng một hạ tầng số đồng bộ, đưa dịch vụ công trực tuyến đạt mức độ toàn trình, giúp giảm thiểu tối đa thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Đặc biệt, sự thay đổi mạnh mẽ nhất diễn ra ngay tại "trái tim" của các ngành công nghiệp truyền thống. Tại các hầm lò của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), những công nghệ khai thác tiên tiến như giàn chống tự hành, hệ thống điều khiển tập trung và giám sát từ xa đã dần thay thế các phương thức thủ công.

Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp tối ưu hóa sản lượng mà còn giải quyết bài toán cốt tử về an toàn lao động và bảo vệ môi trường – những rào cản lớn trong quá trình chuyển đổi sang kinh tế xanh.

Không chỉ trong ngành than, lĩnh vực du lịch – thế mạnh đặc trưng của Quảng Ninh – cũng ghi nhận bước tiến dài nhờ công nghệ. Hệ sinh thái du lịch thông minh với bản đồ số, thuyết minh tự động và các nền tảng đặt dịch vụ trực tuyến đã biến Vịnh Hạ Long trở thành điểm đến hiện đại, thân thiện, mang lại trải nghiệm liền mạch cho du khách quốc tế. Điều này minh chứng rằng, khi công nghệ được "thẩm thấu" vào các ngành dịch vụ, giá trị gia tăng được tạo ra là vô cùng lớn.

Theo ông Phạm Văn Thể - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh: Ngay sau thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Quảng Ninh đã nhanh chóng cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu lớn của Nghị quyết bằng những chương trình hành động thiết thực, trong đó có đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tỉnh tiếp tục chủ động, quyết liệt và đồng bộ, từng bước đưa tinh thần Nghị quyết vào thực tiễn đời sống kinh tế - xã hội, tạo động lực mới cho phát triển nhanh, bền vững.

Tinh thần “đưa Nghị quyết vào cuộc sống” được thể hiện rõ nét qua việc Quảng Ninh tiếp tục quán triệt và cụ thể hóa các chủ trương lớn của Trung ương, nhất là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Các mục tiêu, nhiệm vụ được lượng hóa rõ ràng, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cấp, từng ngành, từng địa phương, tạo chuyển biến thực chất trong tổ chức thực hiện.

Theo ông Thể: Một trong những dấu ấn nổi bật là việc Quảng Ninh tập trung xây dựng chính quyền số hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh được hoàn thiện và vận hành đồng bộ, kết nối với 15 cơ sở dữ liệu quốc gia. 100% TTHC được công khai, chuẩn hóa trên môi trường điện tử. Từ ngày 1/7/2025, tỉnh chính thức sử dụng thống nhất Cổng dịch vụ công quốc gia, bảo đảm sự thông suốt, liên thông trong giải quyết TTHC theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Được biết, thời gian qua song song với xây dựng chính quyền số, Quảng Ninh đặc biệt chú trọng phát triển hạ tầng số và các nền tảng số dùng chung. Khung kiến trúc Chính quyền số tỉnh phiên bản 4.0 được ban hành, làm cơ sở cho việc triển khai đồng bộ các hệ thống thông tin. Hạ tầng viễn thông tiếp tục được đầu tư mạnh mẽ với 100% xã, phường, đặc khu được kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng; mạng 4G phủ sóng toàn bộ dân số và hạ tầng 5G đạt khoảng 40% diện tích, cao hơn mức trung bình cả nước.

Kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thu hút đầu tư thế hệ mới

Phát triển kinh tế số gắn với đổi mới sáng tạo tiếp tục là điểm sáng trong bức tranh đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống tại Quảng Ninh. Tỉnh cũng tiên phong chấp thuận chủ trương đầu tư Khu công nghệ số tập trung Tuần Châu, gắn với mô hình “Cảng dữ liệu” và Trung tâm đổi mới sáng tạo khu vực phía Bắc, mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế số và công nghiệp công nghệ cao. Khu công nghệ số tập trung Tuần Châu là dự án có quy mô khoảng 8,94ha, tổng vốn đầu tư hơn 138 tỷ đồng do Tập đoàn FPT giữ vai trò nhà đầu tư hạ tầng.

Được biết năm 2025, tỉnh đứng top 3 cả nước về chỉ số đổi mới sáng tạo (PII). Số lượng doanh nghiệp khoa học và công nghệ không ngừng tăng với tổng số 35 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, đứng thứ 5 toàn quốc. Đặc biệt, việc tổ chức thành công Diễn đàn Khởi nghiệp sáng tạo quốc gia, cùng các hội nghị xúc tiến đầu tư chuyên sâu về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đã thu hút nhiều dự án quy mô lớn, góp phần hình thành các chuỗi giá trị mới dựa trên tri thức và công nghệ.

Để duy trì đà tăng trưởng bền vững, Quảng Ninh đang chuyển dịch trọng tâm từ khai khoáng sang công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao. Khu kinh tế ven biển Quảng Yên đang dần trở thành "thung lũng công nghệ" mới của miền Bắc khi thu hút hàng loạt dự án FDI quy mô lớn từ các tập đoàn đa quốc gia như Foxconn, Jinko Solar, Autoliv... Những dự án này không chỉ mang theo dòng vốn mà quan trọng hơn là mang theo các dây chuyền sản xuất hiện đại nhất thế giới và quy trình quản trị đổi mới sáng tạo.

Tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D). Việc thành lập các vườn ươm doanh nghiệp, hỗ trợ đăng ký sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ đã tạo ra một môi trường thuận lợi để các startup và doanh nghiệp địa phương tự tin chuyển mình. Quảng Ninh không chọn cách đi một mình; tỉnh chủ động kết nối chặt chẽ giữa chính quyền – nhà trường – nhà doanh nghiệp để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu khắt khe của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Mục tiêu đến năm 2030, đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh đạt trên 50%. Đây là một con số đầy thách thức nhưng hoàn toàn khả thi với những bước đi bài bản hiện nay. Quảng Ninh đang chứng minh rằng, với tư duy đổi mới và sự quyết liệt trong ứng dụng KHCN, một địa phương vốn dựa nhiều vào tài nguyên hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu về phát triển kinh tế tri thức.

Việc lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm đột phá chiến lược đã tạo động lực mới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện chất lượng tăng trưởng và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Quảng Ninh trở thành tỉnh dịch vụ, công nghiệp hiện đại, trung tâm đổi mới sáng tạo năng động của khu vực phía Bắc trong giai đoạn phát triển mới.

Hành trình của Quảng Ninh là minh chứng rõ nét cho việc lấy khoa học công nghệ làm trung tâm sẽ tạo ra sức bật thần kỳ. Khi những giá trị của trí tuệ được kết hợp hài hòa với lợi thế địa chính trị và tài nguyên thiên nhiên, Quảng Ninh chắc chắn sẽ còn vươn xa hơn nữa trên bản đồ kinh tế khu vực và thế giới.