Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, công tác xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật có ý nghĩa quyết định trong việc hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh.
Đây là chia sẻ của ông Nguyễn Thành Hưng - Phó cục trưởng Cục Hải quan với Diễn đàn Doanh nghiệp.
Xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật được cho một trong những nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu đem lại kết quả tích cực trong hoạt động của ngành Hải quan năm 2025. Ông đánh giá như thế nào về công tác này?
Xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác quản lý nhà nước, là một trong ba đột phá chiến lược được khẳng định trong nhiều chủ trương, chính sách của Đảng.
Với ngành Hải quan, công tác xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật có ý nghĩa quyết định trong việc hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí, rút ngắn thời gian thông quan, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất nhập khẩu; qua đó góp phần nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Thời gian qua, Bộ Chính trị cũng đã ban hành nhiều Nghị quyết quan trọng là những trụ cột thể chế nền tảng, đều nhấn mạnh đến yêu cầu cấp thiết là phải đẩy mạnh cải cách, hoàn thiện nâng cao chất lượng thể chế, chính sách, pháp luật, gồm: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới, sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 66-NQ/TW, ngày 30/4/2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân.
Thực hiện các chủ trương, chính sách trên của Trung ương Đảng, Chính phủ và Bộ Tài chính, thời gian qua, ngành Hải quan đã xác định công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. Hệ thống pháp luật quản lý Hải quan đã được rà soát, nghiên cứu xây dựng và hoàn thiện, cơ bản đáp ứng yêu cầu của quản lý trong kỷ nguyên mới, nhất là về chuyển đổi số của ngành Hải quan.
Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực hải quan được đơn vị phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tham mưu Bộ Tài chính trình cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung như: Luật Hải quan; Nghị định số 167/2025/NĐ-CP; Thông tư số 29/2025/TT-BTC; Thông tư số 47/2025/TT-BTC;… trong năm 2025 đều được hoàn thiện theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về hải quan, phòng chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, gian lận thương mại… tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho việc đổi mới toàn diện các khâu nghiệp vụ hải quan, xây dựng hải quan số, hải quan thông minh.
Để đảm bảo tính khả thi của các chính sách, cơ chế tham vấn, đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp đã được ngành Hải quan thực hiện như thế nào, thưa ông?
Trong quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật hải quan, cơ quan Hải quan luôn quan tâm, chú trọng tới việc tham vấn từ cộng đồng doanh nghiệp. Việc tổ chức tham vấn được tiến hành nhiều lượt, dưới nhiều hình thức đa dạng khác nhau, như: lấy ý kiến rộng rãi trên cổng thông tin điện tử hải quan, qua Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), qua các Hiệp hội doanh nghiệp (Hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam, Hiệp Hội doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam, Hiệp hội doanh nghiệp Châu Âu tại Việt Nam, Hiệp hội Logistics Việt Nam, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam...) qua các nhóm doanh nghiệp chịu tác động lớn từ sự thay đổi chính sách, pháp luật hải quan.
Bên cạnh đó, các đơn vị trong toàn Ngành cũng thường xuyên quan tâm và tổ chức các hoạt động đối thoại với Hiệp hội doanh nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp với mục tiêu vừa tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật hải quan nhằm nâng cao tính tuân thủ và giúp cho doanh nghiệp hiểu, thực hiện đúng chính sách pháp luật hải quan; vừa giải quyết các vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
Đến hết tháng 11/2025, toàn ngành Hải quan đã tổ chức 140 buổi hội nghị đối thoại với doanh nghiệp, qua đó đã thu hút được hàng trăm lượt ý kiến từ các Hiệp hội doanh nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp góp ý vào các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật về hải quan theo quy định.
Thông qua các hoạt động tham vấn, đối thoại giữa cơ quan hải quan với các Hiệp hội doanh nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật hải quan đã góp phần quan trọng để giúp cơ quan hải quan hoàn thiện các dự thảo chính sách, pháp luật về hải quan trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, thông qua. Đồng thời, đảm bảo cho các văn bản pháp luật về hải quan sau khi được ban hành có tính khả thi trong thực tế.
Để chính sách hải quan vừa chặt chẽ về quản lý nhà nước, vừa linh hoạt, thân thiện với doanh nghiệp, thời gian tới, Cục Hải quan sẽ triển khai những nhiệm vụ trọng tâm nào, thưa ông?
Thời gian tới, để hoàn thành tốt nhiệm vụ, ngành Hải quan sẽ tiếp tục đưa việc đẩy mạnh việc tham mưu, hoàn thiện thể chế pháp luật về hải quan là một trong những giải pháp chủ chốt, “đột phá của đột phá”, để từ đó không chỉ là động lực, công cụ quan trọng để nhằm tạo thuận lợi thương mại, tháo gỡ khó khăn cho cộng đồng doanh nghiệp, mà còn đảm bảo công tác quản lý nhà nước về hải quan.
Trong đó sẽ thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng đã được xác định trong các văn kiện, nghị quyết của Đảng, Nhà nước về các chính sách tài chính để phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước. Đảm bảo tính hợp pháp, thống nhất của văn bản quy phạm pháp luật lĩnh vực hải quan trong hệ thống pháp luật và không trái với điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.
Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về hải quan theo hướng cải cách, đơn giản hoá thủ tục hành chính, tạo thuận lợi thương mại, thúc đẩy hoạt động xuất khẩu hàng hóa; đáp ứng yêu cầu nội luật hóa các Hiệp định, cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia ký kết. Đồng thời, đảm bảo tính đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả thi hành pháp luật…
Để ngành Hải quan hoàn thành tốt các nhiệm vụ của mình, chúng tôi cũng mong muốn các doanh nghiệp tiếp tục phối hợp, hưởng ứng cùng cơ quan Hải quan phát triển phong phú hơn các hoạt động đối tác Hải quan - Doanh nghiệp. Bởi, sự đồng hành, năng động, sáng tạo của cộng đồng doanh nghiệp sẽ là nhân tố quan trọng để tạo nên sự thành công, phát triển của ngành Hải quan.
Ngoài các nhiệm vụ đã nêu, hiện nay Cục Hải quan cũng đang nghiên cứu, rà soát quy định của Luật Hải quan và yêu cầu Hải quan số, xây dựng nội dung sửa để trình Bộ Tài chính xem xét để trình Chính phủ đề xuất bổ sung vào Chương trình lập pháp năm 2026 đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, dự kiến trình Quốc hội khóa XVI tại kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026).
Việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật nhằm tạo cơ sở pháp lý để đẩy mạnh việc hiện đại hóa và chuyển đổi số toàn diện công tác quản lý nhà nước về hải quan theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, đảm bảo mục tiêu hội nhập kinh tế quốc tế, nội luật hóa các Điều ước quốc tế và thông lệ quốc tế theo Nghị quyết số 59-NQ/TW.
Đảm đảm tính thống nhất, đồng bộ, phù hợp với các pháp luật liên quan, đồng thời tăng cường quản lý, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo Nghị quyết số 66-NQ/TW; đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới, đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền theo Nghị quyết số 68-NQ/TW.
Trân trọng cảm ơn ông!
