Xe điện toàn cầu tiếp tục tăng tốc với doanh số kỷ lục, trong khi Đông Nam Á và Việt Nam nổi lên như những thị trường đầy tiềm năng.
Doanh số xe điện toàn cầu tiếp tục tăng mạnh trong năm 2025, cho thấy quá trình chuyển đổi của ngành công nghiệp ô tô đang diễn ra nhanh hơn dự báo trước đây. Theo báo cáo Triển vọng Xe điện Toàn cầu mới nhất của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), xe điện không còn là xu hướng mang tính thử nghiệm mà đang dần trở thành dòng sản phẩm chủ đạo tại nhiều thị trường lớn.
IEA cho biết doanh số xe điện toàn cầu năm 2025 đã tăng khoảng 20%, vượt mốc 20 triệu xe. Điều này đồng nghĩa cứ bốn xe mới bán ra trên toàn thế giới thì có một xe là ô tô điện. Dự báo trong năm 2026, doanh số có thể tiếp tục tăng lên khoảng 23 triệu xe, chiếm gần 30% tổng lượng xe bán ra toàn cầu.
Đà tăng trưởng này diễn ra trong bối cảnh thị trường ô tô toàn cầu vẫn chịu nhiều áp lực từ kinh tế, lạm phát và biến động năng lượng. Tuy nhiên, theo IEA, chính cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay lại trở thành một trong những yếu tố thúc đẩy nhu cầu xe điện khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm hơn tới chi phí nhiên liệu và khả năng tiết kiệm trong dài hạn.
Khoảng 40 quốc gia và vùng lãnh thổ hiện đã có tỷ lệ xe điện chiếm từ 10% tổng doanh số xe mới trở lên. Trong đó, Trung Quốc tiếp tục đóng vai trò trung tâm của ngành xe điện toàn cầu khi các hãng xe nước này chiếm khoảng 60% doanh số xe điện toàn thế giới. Mỹ và châu Âu hiện mỗi khu vực chiếm khoảng 15%.
Dù doanh số xe điện toàn cầu trong quý I/2026 giảm khoảng 8% sau các thay đổi chính sách tại Trung Quốc và Mỹ, nhiều khu vực khác vẫn ghi nhận mức tăng trưởng rất cao. Tại châu Âu, doanh số xe điện tăng gần 30% so với cùng kỳ năm trước. Khu vực châu Á - Thái Bình Dương, không bao gồm Trung Quốc, tăng tới 80%, trong khi Mỹ Latinh tăng khoảng 75%.
Theo IEA, điều đáng chú ý là sự bùng nổ của xe điện đang diễn ra ngày càng mạnh tại các nền kinh tế đang phát triển. Trước đây, nhiều ý kiến cho rằng xe điện sẽ khó tiếp cận tại các thị trường mới nổi do giá bán cao và hạ tầng hạn chế. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy khoảng cách giá giữa xe điện và xe động cơ đốt trong đang thu hẹp rất nhanh.
Tại Thái Lan, giá xe điện hiện đã ngang bằng với xe xăng trong khoảng hai năm trở lại đây. Việc các hãng xe Trung Quốc mở rộng xuất khẩu xe điện giá cạnh tranh được xem là yếu tố quan trọng giúp thúc đẩy xu hướng này. Theo báo cáo của IEA, xe điện giá rẻ từ Trung Quốc đang làm giảm mặt bằng giá chung tại nhiều thị trường mới nổi và tạo điều kiện để xe điện tiếp cận nhóm khách hàng phổ thông.
Không chỉ giữ vai trò lớn về doanh số, Trung Quốc hiện cũng thống trị chuỗi cung ứng xe điện toàn cầu. Năm ngoái, nước này sản xuất gần 75% trong tổng số khoảng 22 triệu xe điện được sản xuất trên toàn thế giới. Xuất khẩu xe điện của Trung Quốc cũng tăng gấp đôi lên hơn 2,5 triệu xe.
Ngoài ba thị trường lớn là Trung Quốc, châu Âu và Mỹ, khoảng 55% số xe điện bán ra tại phần còn lại của thế giới hiện được nhập khẩu từ Trung Quốc, tăng mạnh so với mức dưới 5% cách đây 5 năm. Trung Quốc đồng thời chiếm hơn 80% sản lượng pin xe điện toàn cầu và giữ vị trí áp đảo trong chuỗi cung ứng vật liệu pin.
IEA dự báo đến năm 2035, số lượng xe điện toàn cầu có thể đạt khoảng 510 triệu xe, tăng mạnh từ mức gần 80 triệu xe hiện nay, ngay cả khi không có thêm các chính sách hỗ trợ mới.
Trong bức tranh chung đó, Đông Nam Á đang nổi lên như một trong những khu vực tăng trưởng nhanh nhất của xe điện. Doanh số xe điện tại khu vực đã tăng hơn gấp đôi trong năm ngoái và hiện chiếm gần 20% tổng thị phần xe mới. Theo dự báo, tỷ lệ này có thể tăng lên khoảng 60% vào năm 2035 nhờ các chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ sản xuất và xu hướng giảm giá xe điện.
Tại Việt Nam, xu hướng điện hóa thị trường ô tô cũng đang diễn ra rõ nét hơn trong vài năm gần đây. Sự thay đổi không chỉ đến từ phía các hãng xe mà còn xuất phát từ nhu cầu của người tiêu dùng. Nếu trước đây xe điện chủ yếu được xem là lựa chọn dành cho nhóm khách hàng tiên phong, thì hiện nay ngày càng nhiều người quan tâm tới chi phí vận hành thấp, khả năng tiết kiệm nhiên liệu và yếu tố thân thiện môi trường.
Biến động giá xăng dầu trong thời gian qua cũng khiến người dùng bắt đầu quan tâm nhiều hơn tới các dòng xe sử dụng điện nhờ lợi thế về chi phí vận hành. Đồng thời, sự cạnh tranh ngày càng mạnh giữa các hãng xe truyền thống, thương hiệu xe điện mới và các nhà sản xuất quốc tế đang thúc đẩy thị trường ô tô Việt Nam bước vào giai đoạn chuyển đổi nhanh hơn, với nhiều lựa chọn xe điện hơn ở các phân khúc và mức giá khác nhau.
Việt Nam cũng đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng xe điện thông qua các dự án sản xuất pin, linh kiện và phát triển hạ tầng trạm sạc. Đây được xem là cơ hội để ngành công nghiệp ô tô trong nước tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển đổi toàn cầu của ngành xe.
Dù vậy, trong bối cảnh xu hướng điện hóa đang diễn ra mạnh trên toàn cầu, Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường có tiềm năng tăng trưởng xe điện nhanh tại Đông Nam Á trong thập kỷ tới.
