Cục diện xe điện toàn cầu đang thay đổi nhanh với sự dịch chuyển rõ về quy mô sản xuất, trong khi thị trường Việt Nam cũng bước vào giai đoạn cạnh tranh mạnh hơn.
Dữ liệu mới nhất từ SNE Research về doanh số xe điện toàn cầu trong giai đoạn từ tháng 8/2024 đến tháng 8/2025 cho thấy một thực tế ngày càng rõ ràng: Trung Quốc đang nắm ưu thế áp đảo trong cuộc đua điện hóa ngành xe hơi. Không chỉ dẫn đầu về công nghệ pin hay chuỗi cung ứng, các nhà sản xuất nước này còn tạo khác biệt lớn bằng quy mô sản xuất và khả năng mở rộng thị trường quốc tế. Diễn biến đó cũng đang phản chiếu ngày càng rõ tại Việt Nam, nơi thị trường xe hơi điện bước vào giai đoạn cạnh tranh quyết liệt hơn bao giờ hết.
Theo bảng xếp hạng, BYD tiếp tục giữ vị trí số một thế giới với 2,556 triệu xe bán ra, tính chung cả xe thuần điện chạy pin (BEV) và hybrid sạc điện (PHEV). Khoảng cách mà hãng xe Trung Quốc tạo ra là rất lớn, gần gấp đôi Geely - doanh nghiệp đứng thứ hai với 1,315 triệu xe và vượt xa Tesla ở vị trí thứ ba với 985.000 xe.
Điểm đáng chú ý là top 10 không còn là sân chơi chủ yếu của các thương hiệu Mỹ và châu Âu. Ngoài BYD và Geely, hàng loạt hãng Trung Quốc khác như SAIC, Changan và Chery cũng góp mặt. Điều này cho thấy thị trường xe hơi điện toàn cầu đang chuyển từ cuộc đua thiên về công nghệ sang cuộc đua về năng lực sản xuất đại trà, nơi Trung Quốc đang có lợi thế vượt trội nhờ hệ sinh thái pin hoàn chỉnh, thị trường nội địa rộng lớn và tốc độ phát triển chuỗi cung ứng rất nhanh.
Xu hướng đó có liên hệ trực tiếp với thị trường Việt Nam. Trong khoảng hai năm trở lại đây, Việt Nam nổi lên như một trong những điểm đến quan trọng của làn sóng xe điện và xe năng lượng mới từ Trung Quốc. Nhiều thương hiệu như BYD, MG, Wuling, Haval, Omoda & Jaecoo hay Geely liên tục gia nhập hoặc mở rộng danh mục sản phẩm, tạo ra sức ép cạnh tranh đáng kể ở phân khúc phổ thông và trung cấp.
Lợi thế lớn nhất của nhóm xe Trung Quốc tại Việt Nam nằm ở giá bán dễ tiếp cận, trang bị công nghệ phong phú và tốc độ làm mới sản phẩm nhanh. Đây cũng là những yếu tố đang giúp các hãng này tăng tốc trên thị trường toàn cầu. Khi áp lực về quy mô sản xuất giúp chi phí pin và linh kiện giảm, xe hơi điện Trung Quốc có thêm dư địa để tiếp cận khách hàng Việt, đặc biệt ở nhóm người mua xe lần đầu hoặc người dùng dịch vụ vận tải.
Tuy nhiên, khác với nhiều thị trường Đông Nam Á khác, Việt Nam hiện vẫn có một “đối trọng” đủ mạnh là VinFast. Thương hiệu nội địa đang giữ vai trò dẫn dắt ở mảng xe hơi điện nhờ lợi thế hệ sinh thái trạm sạc phủ rộng, dải sản phẩm trải dài từ mini SUV tới SUV cỡ lớn, cùng chính sách hậu mãi mạnh tay. Đây là yếu tố giúp thị trường Việt Nam trở nên đặc biệt, khi là một trong số ít nơi thương hiệu nội địa vẫn giữ ưu thế trước làn sóng xe Trung Quốc.
.jpg)
Từ góc nhìn rộng hơn, diễn biến toàn cầu cho thấy cuộc cạnh tranh xe hơi điện tại Việt Nam trong thời gian tới sẽ không chỉ dừng ở câu chuyện công nghệ. Yếu tố quyết định sẽ là quy mô sản xuất, khả năng kiểm soát chi phí, tốc độ ra mắt sản phẩm mới và đặc biệt là hạ tầng dịch vụ sau bán hàng. Khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chi phí sử dụng thực tế, độ bền pin và giá trị bán lại, lợi thế sẽ thuộc về hãng nào xây dựng được hệ sinh thái hoàn chỉnh.
Ngoài ra, sự áp đảo của các hãng Trung Quốc trên thế giới cũng tạo áp lực buộc thị trường Việt Nam phải thích nghi nhanh hơn với xu hướng điện hóa. Không chỉ ở phía doanh nghiệp, hạ tầng sạc, chính sách ưu đãi thuế phí và chuỗi cung ứng linh kiện trong nước cũng cần phát triển đồng bộ nếu muốn tận dụng cơ hội từ làn sóng chuyển dịch này.
Có thể nói, bảng xếp hạng của SNE Research không chỉ phản ánh cục diện xe điện toàn cầu mà còn là chỉ dấu rõ nét cho tương lai thị trường Việt Nam. Khi cuộc đua không còn chỉ là câu chuyện giữa BYD và Tesla, mà mở rộng thành sự áp đảo của các tập đoàn Trung Quốc, Việt Nam cũng sẽ bước vào giai đoạn cạnh tranh mới: nơi xe điện được quyết định bởi giá trị sử dụng, hệ sinh thái dịch vụ và năng lực sản xuất quy mô lớn. Đây sẽ là giai đoạn bản lề định hình cục diện ngành xe trong nước trong nhiều năm tới.
