Đà tăng mạnh cả nhập khẩu lẫn xuất khẩu linh kiện cho thấy ngành ô tô Việt Nam đang mở rộng sản xuất và từng bước nâng vị thế trong chuỗi cung ứng quốc tế.
Năm 2025 ghi nhận bước tăng tốc mạnh mẽ của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam khi cả hoạt động nhập khẩu lẫn xuất khẩu linh kiện, phụ tùng đều tăng trưởng hai chữ số. Trong khi doanh nghiệp trong nước chi gần 6 tỷ USD để nhập khẩu linh kiện phục vụ sản xuất, lắp ráp và sửa chữa, thì kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này lại vọt lên 17,5 tỷ USD, cho thấy Việt Nam đang dần đảm nhiệm vai trò ngày càng lớn trong chuỗi cung ứng ô tô toàn cầu.
Theo số liệu của Cục Hải quan, năm 2025, kim ngạch nhập khẩu linh kiện, phụ tùng ô tô đạt 5,93 tỷ USD, tăng 21,5% so với năm 2024, tương ứng tăng hơn 1 tỷ USD. Đây là mức tăng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây, phản ánh nhu cầu linh kiện phục vụ sản xuất và tiêu dùng nội địa tăng nhanh theo đà mở rộng của thị trường ô tô.
Riêng tháng 12/2025, kim ngạch nhập khẩu nhóm hàng này đạt 707 triệu USD, tăng 24,1% so với tháng trước và tăng tới 46,5% so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến này cho thấy hoạt động nhập linh kiện vẫn duy trì nhịp độ cao ngay cả vào giai đoạn cuối năm, thời điểm các nhà máy tăng công suất để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ.
Xét theo thị trường, nguồn cung linh kiện của Việt Nam vẫn tập trung chủ yếu ở châu Á. Trung Quốc tiếp tục là đối tác lớn nhất với kim ngạch 2,47 tỷ USD, chiếm 41,7% tổng giá trị nhập khẩu và tăng mạnh 76% so với năm 2024. Hàn Quốc đứng thứ hai với gần 889 triệu USD, dù giảm 15,7%. Thái Lan đạt 776 triệu USD, tăng 12,4%, trong khi Nhật Bản, Indonesia, Ấn Độ và các nước ASEAN khác cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Chỉ riêng 6 thị trường lớn đã chiếm phần lớn tổng kim ngạch, cho thấy mức độ phụ thuộc đáng kể vào chuỗi cung ứng khu vực.
Cùng với linh kiện, nhập khẩu ô tô nguyên chiếc cũng tăng mạnh. Năm 2025, Việt Nam nhập hơn 205.000 xe, nâng tổng kim ngạch nhập khẩu ô tô và linh kiện lên khoảng 10,63 tỷ USD, tăng hơn 25% so với năm trước. Con số này phản ánh sức hấp thụ của thị trường nội địa đang ở mức cao.
Sự gia tăng nhanh chóng của lượng xe lưu hành cũng kéo theo nhu cầu bảo dưỡng, thay thế phụ tùng. Phụ tùng aftermarket với chi phí hợp lý được tiêu thụ mạnh trong khi phụ tùng chính hãng (OEM) vẫn giữ vai trò chủ đạo ở phân khúc xe mới và xe cao cấp. Đây là yếu tố góp phần thúc đẩy kim ngạch nhập khẩu linh kiện tăng liên tục.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu linh kiện, phụ tùng ô tô của Việt Nam tiếp tục ghi nhận kết quả ấn tượng. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu đạt 17,5 tỷ USD, tăng 15% so với năm 2024. Mức tăng này cho thấy Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ mà còn là trung tâm sản xuất linh kiện quan trọng cho các hãng xe toàn cầu.
Hiện nhiều tập đoàn lớn đã đặt nhà máy sản xuất dây điện, ghế xe, lốp, bộ phận nhựa, cơ khí chính xác và điện tử ô tô tại Việt Nam để xuất khẩu sang Mỹ, châu Âu và các nước ASEAN. Lợi thế về chi phí lao động cạnh tranh, vị trí địa lý gần các trung tâm sản xuất châu Á và mạng lưới hiệp định thương mại tự do (FTA) rộng khắp giúp doanh nghiệp tại Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.
Từ đầu năm 2025, Chính phủ tiếp tục duy trì các chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp hỗ trợ ô tô, trong đó Nghị định 21/2025/NĐ-CP kéo dài chương trình ưu đãi thuế nhập khẩu 0% đối với một số nguyên liệu, vật tư, linh kiện trong nước chưa sản xuất được, phục vụ sản xuất và lắp ráp đến hết năm 2027, góp phần giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp . Cùng với đó, việc thực thi các FTA như ATIGA, EVFTA, CPTPP, VKFTA… giúp doanh nghiệp tận dụng ưu đãi thuế quan khi đáp ứng quy tắc xuất xứ, qua đó nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Tuy vậy, sự gia tăng mạnh của nhập khẩu cũng đặt ra bài toán về tỷ lệ nội địa hóa. Nhiều linh kiện cốt lõi, công nghệ cao vẫn phải phụ thuộc nguồn cung bên ngoài, khiến giá trị gia tăng trong nước chưa tương xứng với quy mô thị trường. Điều này cho thấy công nghiệp hỗ trợ nội địa dù có bước tiến nhưng vẫn cần thêm thời gian để phát triển năng lực sản xuất các bộ phận có hàm lượng kỹ thuật cao.
Trong bối cảnh đó, việc nâng cấp chuỗi giá trị từ gia công, lắp ráp sang sản xuất linh kiện phức tạp và tham gia thiết kế, nghiên cứu phát triển sẽ là chìa khóa để Việt Nam tận dụng tốt hơn cơ hội. Nếu cải thiện được năng lực công nghệ và tăng tỷ lệ nội địa hóa, Việt Nam không chỉ giảm phụ thuộc nhập khẩu mà còn nâng cao giá trị xuất khẩu, khẳng định vị thế trung tâm sản xuất linh kiện ô tô của khu vực.
Với đà tăng trưởng đồng thời ở cả nhập khẩu và xuất khẩu, năm 2025 có thể xem là dấu mốc cho thấy ngành công nghiệp linh kiện ô tô Việt Nam đang bước sang giai đoạn phát triển mới, nơi vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng rõ nét và dư địa nâng cấp giá trị gia tăng vẫn còn rất lớn.
