Xung đột Trung Đông: Giao thương quốc tế chịu áp lực

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là khu vực Biển Đỏ và kênh đào Suez – tuyến vận tải chiếm khoảng 12–15% thương mại toàn cầu. Theo Reuters, nhiều hãng tàu đã phải chuyển hướng qua mũi Hảo Vọng nhằm tránh rủi ro an ninh, khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 10–20 ngày và chi phí logistics tăng đáng kể.

Sự gián đoạn tại các tuyến vận tải chiến lược đang làm suy giảm hiệu quả của chuỗi cung ứng toàn cầu, qua đó kéo theo rủi ro lan rộng sang thương mại và tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Theo Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), trong báo cáo công bố tháng 3/2026 và được Reuters dẫn lại, tăng trưởng thương mại toàn cầu năm 2026 được dự báo chỉ đạt khoảng 1,9%, đồng thời cảnh báo căng thẳng địa chính trị có thể làm gián đoạn đáng kể dòng chảy thương mại quốc tế.

Tác động không dừng lại ở vận tải mà nhanh chóng lan sang thị trường năng lượng. Theo Reuters, rủi ro liên quan đến vận chuyển dầu tại Trung Đông đã khiến giá dầu có thời điểm vượt ngưỡng 100 USD/thùng, làm gia tăng chi phí đầu vào trên phạm vi toàn cầu.

Theo ông Warren Hogan, cố vấn tại Judo Bank, thế giới có thể đang đối mặt với một cú sốc giá dầu đột ngột, làm gia tăng rủi ro lạm phát. Ở góc độ rộng hơn, Anshul Sharma, Giám đốc đầu tư tại Savvy Wealth, cho rằng nếu giá dầu duy trì ở mức cao, tác động sẽ lan sang toàn bộ nền kinh tế, từ chi phí vận tải, sản xuất đến giá tiêu dùng cuối cùng.

Sự gia tăng đồng thời của chi phí vận tải và năng lượng đang tạo ra hiệu ứng lan sang phía cầu. Theo IMF, rủi ro địa chính trị là một trong những yếu tố có thể làm gia tăng áp lực lạm phát và ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng toàn cầu, đặc biệt khi chi phí đầu vào duy trì ở mức cao.

Ở cấp độ chuỗi cung ứng, các doanh nghiệp đang buộc phải điều chỉnh để thích ứng với tình trạng gián đoạn kéo dài. United Nations Conference on Trade and Development trong các báo cáo cập nhật đầu năm 2026 cho biết việc thay đổi tuyến vận tải không chỉ kéo dài thời gian giao hàng mà còn làm tăng chi phí logistics, qua đó thúc đẩy xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng nhằm giảm phụ thuộc vào các khu vực có rủi ro cao.

Những biến động này đang tác động trực tiếp đến các nền kinh tế có độ mở lớn. Theo phản ánh từ doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng được Reuters và các cơ quan báo chí ghi nhận, chi phí vận tải tăng và thời gian giao hàng kéo dài đang ảnh hưởng đến tiến độ đơn hàng cũng như khả năng cạnh tranh của các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày và thủy sản.

Tác động không chỉ dừng ở đầu ra mà còn lan sang phía sản xuất. Việc gián đoạn nguồn cung nguyên vật liệu và linh kiện nhập khẩu đang khiến chi phí đầu vào gia tăng, đồng thời kéo dài chu kỳ sản xuất ở các ngành như điện tử, gỗ và nội thất.

Trong bối cảnh đó, các tổ chức quốc tế cảnh báo nguy cơ tái phân mảnh chuỗi cung ứng toàn cầu khi doanh nghiệp buộc phải đa dạng hóa nguồn cung và tuyến vận tải để giảm thiểu rủi ro địa chính trị. Điều này cho thấy xung đột Trung Đông không chỉ tạo ra cú sốc ngắn hạn mà còn đặt ra thách thức mang tính cấu trúc đối với thương mại toàn cầu trong trung và dài hạn.