Cuộc xung đột ở Trung Đông buộc các ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới phải tạm dừng điều chỉnh lãi suất, trong một thế giới vốn đã mong manh vì thuế quan và tăng trưởng chậm.
Tuần này, các ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới cùng đối mặt với một lựa chọn quen thuộc nhưng không kém phần khó chịu: giữ nguyên lãi suất và quan sát tình hình. Trước mắt, họ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan kinh điển - lạm phát tăng, nhưng nền kinh tế không đủ mạnh để chịu đựng lãi suất cao hơn.
Cuộc xung đột do Mỹ và Israel khởi động tại Iran đã đẩy giá dầu thô Brent tăng 36% từ đầu năm 2026 đến nay, với nguy cơ tiếp tục vượt xa 100 USD/thùng nếu Eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa. Tăng trưởng toàn cầu đang yếu dần dưới sức nặng của chiến tranh thương mại và bất ổn địa chính trị.
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ nguyên lãi suất trong biên độ 3,5%–3,75% trước cuộc họp ngày 17–18 tháng 3, trong bối cảnh giá dầu tăng đe dọa đẩy lạm phát lên cao trong khi thị trường lao động có dấu hiệu suy yếu. Trước khi xung đột nổ ra, nhiều nhà kinh tế đã dự báo Fed có thể cắt giảm lãi suất tại cuộc họp tháng 6.
Nay những dự báo đó đang bị gạt bỏ. Chỉ số CPI tháng 2 của Mỹ tăng 2,4% so với cùng kỳ — cao hơn mục tiêu 2% của Fed — và điều đó xảy ra thậm chí trước khi giá dầu bùng nổ vì xung đột Trung Đông.
Sonu Varghese, chiến lược gia vĩ mô tại Carson Group, cảnh báo: "Fed có thể sẽ không cắt giảm lãi suất trong cả năm 2026 và thậm chí có thể bắt đầu nói về tăng lãi suất vào cuối năm nay."
Trong khi đó, lãi suất thế chấp 30 năm tại Mỹ đã tăng từ dưới 6%/năm hồi cuối tháng 2 lên 6,26%/năm vào ngày 16/3 — phản ánh tâm lý thị trường trái phiếu đang định giá trước áp lực lạm phát từ giá năng lượng.
Bức tranh thêm phức tạp khi Thượng viện Mỹ vẫn chưa xác nhận Kevin Warsh - người được ông Trump đề cử thay thế Jerome Powell giữ chức Chủ tịch FED vào tháng 5 - trong bối cảnh áp lực lạm phát ngày càng gia tăng.
Tại châu Âu, tình thế còn phức tạp hơn. Các nhà kinh tế tại ING gọi đây là "thế tiến thoái lưỡng nan" — cú sốc dầu mỏ có thể đẩy lạm phát vốn đã dai dẳng lên cao hơn, trong khi triển vọng tăng trưởng đã suy yếu trước sức nặng của thuế quan Mỹ.
Châu Âu nhập khẩu gần như toàn bộ dầu mỏ và một phần đáng kể khí tự nhiên hóa lỏng, làm gia tăng nguy cơ xảy ra cú sốc kép về năng lượng và thương mại.
ECB được kỳ vọng giữ nguyên lãi suất tại mức 2%. Còn Ngân hàng Anh — vốn đã dự kiến cắt giảm lãi suất từ 3,75% xuống 3,5% — nay cũng buộc phải hoãn lại.
Thị trường hiện định giá xác suất 70% ECB sẽ tăng lãi suất ít nhất một lần trong năm 2026, với đợt tăng đầu tiên được dự báo vào tháng 7.
Thống đốc Ngân hàng Pháp François Villeroy de Galhau đã lên tiếng trấn an thị trường tuần trước: "Chúng tôi sẽ không để lạm phát bùng phát trở lại."
Nhưng Paul Dales, chuyên gia kinh tế tại Capital Economics, chỉ ra rằng tùy theo diễn biến của xung đột, Ngân hàng trung ương Anh có thể phải đối mặt với cả ba kịch bản: trì hoãn cắt giảm, hủy bỏ cắt giảm, hoặc thậm chí tăng lãi suất.
Với Nhật Bản, xung đột Trung Đông tạo ra một nghịch lý. Giá dầu cao hơn đẩy lạm phát — điều mà Ngân hàng Nhật Bản (BOJ) đã theo đuổi suốt nhiều thập kỷ. Nhưng đồng thời nó cũng bóp nghẹt tiêu dùng nội địa và làm yếu đồng yen, khiến nhập khẩu đắt đỏ hơn.
Thị trường hiện định giá xác suất 60% BOJ sẽ tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 4, khi ngân hàng này công bố dự báo tăng trưởng và lạm phát mới. Nhà kinh tế Kenji Yamamoto tại Daiwa Securities cảnh báo về "magma lạm phát" đang tích tụ dưới bề mặt: nếu BOJ phản ứng chậm, áp lực giá có thể bùng phát theo cách khó kiểm soát hơn về sau.
Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới, cuộc xung đột này đã chạm đến một nền kinh tế toàn cầu vốn đang phải vật lộn với thuế quan, nợ hậu đại dịch và áp lực lạm phát mà các ngân hàng trung ương châu Âu và châu Á mới chỉ vừa bắt đầu kiểm soát được. Mỗi tuần xung đột kéo dài thêm làm cho việc phục hồi trở nên khó khăn và tốn kém hơn.
Chatham House nhận định, nếu xung đột kéo dài vài tháng, giá dầu có thể lên tới 130 USD/thùng trước khi hạ nhiệt vào nửa cuối năm. Trong kịch bản đó, kinh tế eurozone có thể suy giảm trong quý 2 và đi ngang trong nửa còn lại của năm. Mỹ sẽ chịu ảnh hưởng nhẹ hơn nhưng vẫn tăng trưởng chậm lại đáng kể.
Kịch bản tối ưu vẫn còn đó: nếu xung đột ngắn và Hormuz sớm thông thương, áp lực lạm phát sẽ chỉ tạm thời. Nhưng trong thế giới hiện tại, "tạm thời" là một khái niệm mà không ngân hàng trung ương nào dám đặt cược chính sách.
