Khi trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được ứng dụng rộng rãi tại nơi làm việc, người lao động Đông Nam Á có những phản ứng khác nhau trước làn sóng công nghệ mới.
Theo khảo sát của nhà cung cấp dịch vụ nhân sự đa quốc gia Automatic Data Processing (ADP), người lao động Việt Nam nằm trong nhóm sử dụng AI thường xuyên nhất thế giới và cũng là lực lượng lao động lạc quan nhất Đông Nam Á về tác động của AI đối với công việc của họ.
Trong khi đó, dữ liệu mới mà ADP cung cấp cho The Business Times cho thấy người lao động Singapore tỏ ra hoài nghi hơn đáng kể so với các nước trong khu vực về tác động của AI đối với năng suất làm việc hằng ngày. Đây cũng là nhóm lo ngại nhất ở Đông Nam Á về khả năng AI ảnh hưởng đến sự ổn định việc làm.
Kết quả khảo sát được công bố vào tháng 5, dựa trên ý kiến của hơn 39.000 người lao động tại 36 thị trường trên toàn cầu, trong đó có 13.136 người đến từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Phát biểu tại buổi họp báo công bố báo cáo, bà Jessica Zhang, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách khu vực châu Á - Thái Bình Dương của ADP, cho biết các nền kinh tế mới nổi ở châu Á thường sẵn sàng tiếp nhận công nghệ AI hơn so với những quốc gia phát triển như Australia và Singapore, nơi người lao động có xu hướng thận trọng hơn trong việc ứng dụng AI.
“Ở các thị trường mới nổi, khi nhiều thứ còn khá mới mẻ, người dân thường thích nghi nhanh hơn. Ngược lại, người lao động tại những thị trường như Singapore muốn nhìn thấy bằng chứng rõ ràng rằng AI thực sự giúp nâng cao năng suất trước khi họ cảm thấy tự tin hơn”, bà nói.
Tại Singapore, chỉ 15% người lao động hoàn toàn đồng ý rằng AI sẽ mang lại tác động tích cực đối với công việc của họ trong năm tới. Đây là mức lạc quan thấp nhất trong 5 thị trường Đông Nam Á được khảo sát.
Trong khi đó, tại Việt Nam, tỷ lệ người lao động bày tỏ sự lạc quan cao đạt 29%, tiếp theo là Thái Lan và Indonesia (cùng 23%), và Philippines (19%).
Trên phạm vi toàn cầu, khảo sát cho thấy những người sử dụng AI có khả năng cảm thấy năng suất làm việc giảm cao gấp bốn lần so với những người không sử dụng AI. Điều này cho thấy nhiều người dùng thường xuyên cảm thấy mình đạt được ít kết quả hơn khi áp dụng AI vào các công việc hằng ngày.
Theo bà Zhang, người lao động cần xác định rõ những tình huống mà AI có thể thực sự giúp cải thiện năng suất trong quy trình làm việc. Đồng thời, doanh nghiệp cần đưa ra các tiêu chuẩn hiệu suất rõ ràng hơn và đầu tư nhiều hơn vào đào tạo các kỹ năng liên quan đến AI.
Xét về mức độ sử dụng AI tạo sinh (Generative AI), Việt Nam dẫn đầu trong số các thị trường Đông Nam Á được khảo sát, với 36% người lao động cho biết họ sử dụng các công cụ này gần như mỗi ngày.
Tỷ lệ này thuộc nhóm cao nhất thế giới. Trong 36 thị trường được khảo sát, Việt Nam đứng thứ hai, chỉ sau Ấn Độ, nơi có 41% lực lượng lao động sử dụng AI hằng ngày.
Ngược lại, chỉ 8% người lao động Nhật Bản sử dụng các công nghệ này mỗi ngày, thấp nhất trong tất cả các thị trường khảo sát. Tại Đông Nam Á, Philippines có tỷ lệ sử dụng AI tạo sinh thấp nhất với 22%, thấp hơn một chút so với Singapore ở mức 23%.
Tại Đông Nam Á, người lao động ngày càng lo ngại về sự ổn định việc làm khi các doanh nghiệp ngày càng sử dụng AI để thực hiện những công việc trước đây do con người đảm nhiệm.
Một số ngành nghề, chẳng hạn lĩnh vực gia công quy trình kinh doanh (BPO) tại Philippines, đang đối mặt với nguy cơ lao động bị thay thế bởi AI. Điều này diễn ra trong bối cảnh các chính phủ tăng cường các biện pháp bảo vệ người lao động khi tăng trưởng dựa trên AI ngày càng được thúc đẩy.
Tại Singapore, chiến lược quốc gia nhằm đẩy mạnh ứng dụng AI để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đã làm gia tăng tâm lý lo ngại trong lực lượng lao động. Khảo sát của ADP cho thấy chỉ 15% người lao động Singapore hoàn toàn đồng ý rằng công việc của họ không có nguy cơ bị thay thế.
Xét theo các nhóm lao động gồm lao động tri thức, lao động kỹ năng chuyên môn và lao động thực hiện các công việc lặp lại, nhóm lao động tri thức tại Singapore và Philippines là những người ít tự tin nhất rằng công việc của họ sẽ không bị AI thay thế.
Trong nhóm này, 17% người lao động tại hai quốc gia trên hoàn toàn đồng ý rằng công việc của họ có thể bị AI tác động hoặc thay thế. Tỷ lệ này là 15% tại Thái Lan, 14% tại Việt Nam và chỉ 9% tại Indonesia.
