Ngành dệt may Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng khi xu hướng cạnh tranh trên toàn cầu ngày càng gay gắt.
Xung đột tại Trung Đông những tháng gần đây tạo ra những tác động sâu rộng đến chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó nổi bật là hai yếu tố năng lượng và logistics.
Việc nhiều hãng tàu thay vì đi qua eo biển Hormuz nay phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi) đã kéo dài thời gian vận chuyển, làm tăng chi phí nhiên liệu, bảo hiểm và cước vận tải. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản xuất và sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, nhất là các ngành dệt may, da giày, nông thủy sản.
Hiện xung đột tại Trung Đông vẫn chưa có dấu hiện hạ nhiệt. Theo nhận định của ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), hoạt động xuất, nhập khẩu trong các quý tới sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt nếu xung đột địa chính trị tại Trung Đông kéo dài.
Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS) cho biết thêm, các doanh nghiệp dệt may đang bước vào một giai đoạn mới, với đơn hàng yêu cầu thời gian giao nhanh hơn, giá cạnh tranh hơn và đặc biệt là chất lượng cao hơn.
Trong bối cảnh chung, xu hướng đổi mới công nghệ, tối ưu hóa sản xuất thông qua số hóa, tự động hóa và các công nghệ hỗ trợ vận hành, đặc biệt là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành yêu cầu bắt buộc nhằm tối ưu chi phí, nâng cao năng suất và đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất bền vững.
“Doanh nghiệp cần thiết quan tâm đầu tư hạ tầng nhà xưởng đạt chuẩn đánh giá quốc tế, đầu tư công nghệ, tự động hóa, robot và thậm chí ứng dụng AI trong sản xuất”, ông Giang nhấn mạnh.
Theo Chủ tịch VITAS, việc đầu tư vào các giải pháp sản xuất hiện đại, tiết kiệm năng lượng và thân thiện môi trường sẽ là chìa khóa để doanh nghiệp thích ứng với xu hướng phát triển mới.
Trên thực tế, trao đổi tại triển lãm Quốc tế ngành công nghiệp dệt và may, thiết bị - nguyên phụ liệu và vải 2026, một trong những triển lãm quy mô lớn nhất của ngành dệt may với hàng nghìn doanh nghiệp trong nước và quốc tế tham gia, ông Nguyễn Văn Tiếp, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Phồn Thịnh - Tae Gwang, cho biết hiện nay các doanh nghiệp dệt may đã thực hiện chuyển đổi khoảng 30-40% các thiết bị sang công nghệ mới.
“Việc chuyển đổi này đã góp phần nâng tầm vị thế cho doanh nghiệp, đồng thời, cải thiện năng suất rõ rệt. Quan trọng hơn là chất lượng sản phẩm đầu ra được đồng nhất, không phụ thuộc vào tay nghề của công nhân. Ngoài ra, việc tự động hóa, chuyên biệt hóa cũng giúp các doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình số hóa, hướng đến xanh hóa để theo kịp xu hướng của thế giới”, ông Tiếp nói.
Theo ông Tiếp, hiện nay các công nghệ dệt may trên thế giới đã có rất nhiều cải tiến, từ quy trình cắt, may, đến các khâu hoàn thiện như gấp, đóng gói sản phẩm hay vệ sinh nhà máy đều đã được tự động hóa.
Cụ thể, các công nghệ giải pháp tự động và robot đang được áp dụng nhiều dòng sản phẩm máy may như của HIKARI, VITONI, CHNKI, ROBOTECH... hay các giải pháp gấp gói hoàn thiện của THERMOTRON và ASIA ROBOTICS; giải pháp xe tự hành, vệ sinh hút bụi thông minh PUDU phục vụ trong tất cả các khu vực nhà xưởng; cho đến các giải pháp cắt trải tự động thông minh của iECHO và Timing, Maika.
Ngoài ra, các giải pháp điều hòa không khí sử dụng nước tuần hoàn tiết kiệm điện và thân thiện với môi trường, giải pháp chiếu sáng tiết kiệm điện đến từ LENG XING BANG góp phần vào công cuộc “xanh hóa” nhà xưởng dệt may.
Đồng quan điểm, ông Thân Đức Việt, Tổng Giám đốc Tổng Công ty May 10 cho biết, tự động hóa và xanh hóa trong hoạt động sản xuất và các sản phẩm dệt may là yếu tố mang tính chiến lược, không chỉ đối với May 10 mà với cả ngành dệt may Việt Nam.
Theo ông Việt, hiện nay, nhiều khách hàng từ các thị trường quốc tế đã yêu cầu phải tăng tỷ trong các nguyên liệu tái chế trong sản phẩm, nên các doanh nghiệp cũng phải thay đổi để đáp ứng được yêu cầu của khách hàng.
“Đổi mới công nghệ, hướng đến ‘xanh hóa’ đang trở thành xu thế tất yếu với các doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp dệt may không thể đứng ngoài ‘cuộc chơi’ nếu muốn theo kịp xu thế tương lai”, ông Việt nhấn mạnh.
Hiện May 10 cũng đang tăng cường sử dụng những cái thiết bị công nghệ đòi ít tốn nguyên nhiên liệu hơn, đặc biệt là trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới đang leo thang như hiện nay. Đồng thời, tăng sử dụng năng lượng tái tạo như hệ thống điện mặt trời để đáp ứng các tiêu chuẩn về sản xuất xanh.
Từ kinh nghiệm đồng hành với các doanh nghiệp, ông Ham Kwan Sooh, Giám đốc kinh doanh quốc tế Công ty TNHH Phồn Thịnh - Tae Gwang đánh giá rào cản lớn nhất của doanh nghiệp dệt may không chỉ nằm ở chi phí đầu tư ban đầu, mà còn là áp lực thay đổi và vấn đề thích nghi của đội ngũ vận hành tại nhà máy.
“Mặc dù nhiều doanh nghiệp hiểu rõ sự cần thiết và lợi ích của công nghệ mới, nhưng trong quá trình triển khai thực tế, họ gặp phải những khó khăn như thiếu nhân lực kỹ thuật có khả năng tiếp nhận công nghệ mới, người lao động chưa quen với phương thức vận hành mới, và lo ngại chất lượng sản phẩm có thể bị ảnh hưởng trong giai đoạn đầu chuyển đổi. Đồng thời, không ít doanh nghiệp cũng băn khoăn về khoản đầu tư công nghệ mới có thực sự mang lại hiệu quả và phù hợp với điều kiện vận hành thực tế của từng nhà máy”, ông Ham Kwan Sooh nhận định.
Ông Wu Liang Jie, Chủ tịch HIKARI (Shanghai) cho biết những năm gần đây, ngày càng có nhiều công ty may mặc trên thế giới chuyển đổi và nâng cấp thành công với sự trợ giúp của giải pháp thông minh toàn diện.
Tại thị trường Việt Nam, sản phẩm của HIKARI đã cung cấp nhiều dòng thiết bị trong nhiều khâu khác nhau phù hợp với nhu cầu đổi mới của doanh nghiệp Việt Nam, trong đó có nhiều doanh nghiệp quy mô lớn như May 10, Young One Nam Định, Phong Phú…
Ông Wu Liang Jie cho hay, hiện ngành dệt may Việt Nam đang đối mặt với những thách thức mới như chi phí lao động tăng hay thiếu hụt lao động song đây là xu hướng tất yếu mà bất kỳ quốc gia nào cũng gặp phải khi phát triển đến một giai đoạn nhất định.
Trên thực tế, lợi thế cạnh tranh cốt lõi của ngành dệt may Việt Nam đã được hình thành. Giai đoạn tiếp theo sẽ là quá trình tích hợp các công nghệ tiên tiến hơn, thiết bị hiện đại hơn, phương thức quản lý hiệu quả hơn và tư duy vận hành mới, từ đó vừa giải quyết thách thức, vừa mở ra một giai đoạn phát triển mới.
Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam Vũ Đức Giang cũng khẳng định thêm sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi công nghệ, thông qua việc kết nối nguồn lực, cung cấp thông tin thị trường và hỗ trợ tiếp cận các xu hướng công nghệ mới.
Theo ông Giang, Hiệp hội Dệt May Việt Nam đang tiếp tục thúc đẩy các doanh nghiệp dựa trên ba trụ cột lớn bao gồm tiếp tục đa dạng hóa: đa dạng hóa thị trường, đa dạng hóa đối tác kinh doanh và đa dạng hóa mặt hàng sản xuất; xây dựng các giải pháp liên kết chuỗi giữa các doanh nghiệp, nhằm hình thành chiến lược phát triển mà không phụ thuộc quá nhiều vào một thị trường; đồng thời khuyến cáo các doanh nghiệp phải phát triển bằng cả tâm và trí, với chiến lược phù hợp cho từng doanh nghiệp.
Ngoài ra, hiệp hội cũng đang xây dựng các chương trình hành động và tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, nhằm giúp doanh nghiệp có thêm thông tin để hoàn thiện chiến lược phát triển của mình.
Trong bối cảnh ngành dệt may đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ, sự phối hợp giữa doanh nghiệp, nhà cung cấp giải pháp công nghệ, cơ quan quản lý và hiệp hội ngành nghề sẽ đóng vai trò then chốt.
