Ấn Độ đang nổi lên như một điểm đến ngày càng đáng chú ý. Với các doanh nghiệp ASEAN, cơ hội không chỉ nằm ở quy mô thị trường mà còn ở khả năng kết nối trong các chuỗi giá trị mới.
Khi Ấn Độ chuẩn bị đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh BRICS năm nay, với chủ đề xoay quanh khả năng chống chịu và hợp tác, nước này đang là tâm điểm của một nền kinh tế toàn cầu ngày càng phân mảnh.
Các doanh nghiệp đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng, chính phủ đánh giá lại các quan hệ đối tác chiến lược, trong khi các nhà đầu tư tìm kiếm những thị trường có khả năng tạo ra tăng trưởng bền vững và chống chịu tốt trước biến động.
Đối với các doanh nghiệp ASEAN, những diễn biến này mở ra những cơ hội đáng kể. Ấn Độ sở hữu một trong những thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới và ngày càng trở thành điểm đến quan trọng của thương mại và đầu tư.
Thương mại hàng hóa hai chiều giữa ASEAN và Ấn Độ đạt 106,83 tỷ USD năm 2024, trong khi dòng vốn FDI từ Ấn Độ vào ASEAN đạt 3,5 tỷ USD. Ấn Độ hiện là một trong những đối tác kinh tế quan trọng của ASEAN, với quan hệ đã được nâng lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Hai bên cũng đang triển khai Kế hoạch hành động 2026-2030 nhằm tăng cường hợp tác kinh tế, số hóa, kết nối và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.
Điểm hấp dẫn của Ấn Độ đối với doanh nghiệp ASEAN không chỉ nằm ở nhu cầu tiêu dùng lớn. Chính sách thu hút đầu tư của nước này đang hướng mạnh vào sản xuất, điện tử, dược phẩm, năng lượng tái tạo và các ngành công nghệ mới.
Theo Invest India, FDI vào lĩnh vực sản xuất của Ấn Độ trong tài khóa 2024-2025 đạt 19,04 tỷ USD, tăng 18% so với cùng kỳ. Trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, Ấn Độ đã thu hút hơn 23 tỷ USD FDI trong giai đoạn từ tháng 4/2000 đến tháng 6/2025.
Điều này mở ra dư địa để doanh nghiệp ASEAN tham gia không chỉ với vai trò xuất khẩu vào Ấn Độ, mà còn thông qua hợp tác sản xuất, cung ứng nguyên liệu, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ và dịch vụ.
Một yếu tố khác đáng chú ý là quá trình rà soát Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN - Ấn Độ (AITIGA). ASEAN và Ấn Độ đang hướng tới một hiệp định đơn giản, thuận lợi và phù hợp hơn với nhu cầu của doanh nghiệp trong bối cảnh thương mại toàn cầu thay đổi. ASEAN cho biết việc hoàn tất rà soát AITIGA có thể giúp mở rộng tiếp cận thị trường và làm sâu sắc hơn liên kết kinh tế giữa hai bên.
Với doanh nghiệp ASEAN, đây là thời điểm nên chuẩn bị trước thay vì chờ đợi. Doanh nghiệp cần rà soát ngành hàng, quy tắc xuất xứ, thuế quan, tiêu chuẩn kỹ thuật và các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc để xác định những sản phẩm có lợi thế khi tiếp cận thị trường Ấn Độ. Đồng thời, cần đánh giá khả năng xây dựng quan hệ đối tác với doanh nghiệp bản địa thay vì chỉ dựa vào mô hình xuất khẩu đơn thuần.
Việt Nam là một ví dụ cho thấy dư địa hợp tác giữa ASEAN và Ấn Độ đang được mở rộng. Theo Bộ Công Thương, thương mại Việt Nam - Ấn Độ đạt kỷ lục gần 16,46 tỷ USD năm 2025, tăng 10,5% so với năm trước. Xuất khẩu của Việt Nam sang Ấn Độ đạt 10,3 tỷ USD, tăng 14,2%. Ba nhóm xuất khẩu lớn gồm điện thoại và linh kiện, máy vi tính - sản phẩm điện tử và linh kiện, cùng máy móc, thiết bị và phụ tùng.
Phát biểu tại một hội thảo do Thương vụ Việt Nam tại Ân Độ tổ chức vừa qua, ông Bùi Trung Thướng, Tham tán Thương mại, Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ, cho biết giày dép, dệt may, thủy sản, cà phê, gỗ, cao su, thảm và một số sản phẩm điện - điện tử đã khẳng định được vị thế tại Ấn Độ. Tuy nhiên, một số mặt hàng có lợi thế cạnh tranh cao nhưng xuất khẩu sang Ấn Độ vẫn còn hạn chế, như thực phẩm chế biến, ngũ cốc, thịt và phụ phẩm thịt, đồ chơi và sản phẩm da.
Trong khi đó, dòng vốn đầu tư cũng đang tạo thêm chiều sâu cho quan hệ hai nước. Theo Bộ Công Thương, Ấn Độ hiện có 378 dự án tại Việt Nam với tổng vốn hơn 1 tỷ USD, tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng, chế biến khoáng sản, nông sản, công nghệ thông tin, linh kiện ô tô, dược phẩm, khách sạn và hạ tầng. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp Việt Nam cũng bắt đầu mở rộng đầu tư tại Ấn Độ.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, điều này gợi mở một hướng tiếp cận rộng hơn: coi Ấn Độ không chỉ là một thị trường xuất khẩu mà còn là một mắt xích trong chiến lược đa dạng hóa thị trường, đầu tư và chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, cơ hội đi cùng yêu cầu chuẩn bị kỹ hơn. Bộ Công Thương lưu ý doanh nghiệp Việt Nam khi vào thị trường Ấn Độ cần theo sát các thay đổi về thuế quan, tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và các biện pháp phòng vệ thương mại. Thị trường này cũng còn những thách thức về kết nối chuỗi cung ứng và các chính sách bảo hộ.
Về dài hạn, cơ hội lớn nhất có thể không phải là việc ASEAN và Ấn Độ cạnh tranh để thu hút cùng một dòng vốn, mà là khả năng bổ trợ lẫn nhau trong các chuỗi giá trị khu vực.
Ấn Độ đang thúc đẩy các lĩnh vực như bán dẫn, AI, chuyển đổi năng lượng và công nghệ số, trong khi ASEAN có thế mạnh ngày càng rõ trong sản xuất điện tử, công nghiệp chế biến, logistics và các chuỗi cung ứng hướng tới xuất khẩu. Phía Ấn Độ cũng xác định khả năng chống chịu chuỗi cung ứng, xe điện, hydrogen xanh, AI và công nghệ bán dẫn là những lĩnh vực hợp tác với ASEAN.
Vì vậy, theo nhiều chuyên gia, doanh nghiệp ASEAN nên chuyển từ tư duy “bán hàng vào Ấn Độ” sang “xây dựng vị trí trong chuỗi giá trị Ấn Độ - ASEAN”. Điều này có thể bao gồm tìm kiếm đối tác sản xuất, cung cấp linh kiện và nguyên liệu, hợp tác công nghệ, logistics, phát triển sản phẩm hoặc cùng tiếp cận các thị trường thứ ba.
Trong một nền kinh tế thế giới ngày càng phân mảnh, chiến lược phù hợp với doanh nghiệp ASEAN không nhất thiết là lựa chọn một thị trường thay thế cho thị trường khác. Quan trọng hơn là xây dựng mạng lưới thị trường và chuỗi cung ứng đa điểm, trong đó Ấn Độ và ASEAN có thể bổ trợ cho nhau.
Đối với doanh nghiệp, bài toán vì thế không còn đơn giản là “có nên vào Ấn Độ hay không”, mà là vào bằng sản phẩm nào, thông qua đối tác nào và tham gia vào khâu nào của chuỗi giá trị? Những doanh nghiệp trả lời được ba câu hỏi này sớm sẽ có nhiều lợi thế hơn khi quan hệ kinh tế ASEAN - Ấn Độ tiếp tục được mở rộng.
