Bộ trưởng Tài chính Mỹ thách thức giới đầu cơ trong một nỗ lực bất thường nhằm nâng đỡ đồng Yên - động thái gắn chặt với việc bảo vệ chính thị trường trái phiếu Mỹ.
Ngày 9/9, Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ mua tới 6 tỷ USD trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 đến 20 năm trong phiên kế tiếp, gấp ba lần quy mô đợt mua lại trái phiếu dài hạn trước đó. Động thái này nằm trong chương trình được công bố từ ngày 19/8, nhằm ghìm cương lợi suất và giữ cho thị trường vận hành trơn tru.
Một ngày trước đó, tại Đại học Southern Methodist ở Texas, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đưa ra lời thách thức thẳng thừng với giới giao dịch tiền tệ. “Tôi giờ là người cầm trịch”, ông nói, ám chỉ nỗ lực song song của bộ này nhằm nâng đỡ đồng yên Nhật, và tuyên bố ai muốn cược ngược lại thì cứ việc.
Phát biểu được đưa ra khi đồng yên giao dịch quanh 153,6 yên đổi một USD, đã mạnh lên đáng kể so với mức thấp nhất 4 thập kỷ gần 164 yên hồi cuối tháng 7, thời điểm châm ngòi cho chiến dịch can thiệp.
Điều khiến động thái này bất thường là việc Bộ Tài chính Mỹ can thiệp để hỗ trợ một đồng tiền nước ngoài, điều hiếm thấy. Nguyên nhân là bởi Nhật Bản là chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ. Khi đồng yên yếu và biến động mạnh, Nhật Bản phải bán bớt trái phiếu kho bạc Mỹ để lấy tiền can thiệp nâng đỡ đồng nội tệ, và việc bán tháo đó lại đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ lên cao.
Theo CNBC, Bộ Tài chính Mỹ bước vào mua đồng yên để Ngân hàng Trung ương Nhật không phải bán trái phiếu của mình. Nói cách khác, nâng đỡ đồng yên là cách bảo vệ chính thị trường nợ của nước Mỹ.
Đây là lần đầu Mỹ can thiệp vào đồng yên kể từ năm 1998. Washington và Tokyo đã thực hiện một chiến dịch mua yên phối hợp vào ngày 31/7, khi tỷ giá chạm đáy bốn thập kỷ. Riêng Nhật Bản đã chi kỷ lục 15,4 nghìn tỷ yên, tương đương khoảng 96,5 tỷ USD, để can thiệp trong giai đoạn từ 30/7 đến 26/8, mức lớn nhất trong một tháng từng ghi nhận.
Một đợt tăng lãi suất của Nhật Bản sẽ hỗ trợ đồng yên và giảm nhu cầu bán trái phiếu Mỹ để can thiệp. Lãi suất điều hành của Ngân hàng Trung ương Nhật hiện ở mức 1%, và cơ quan này được cho là đang nghiêng về khả năng tăng thêm 0,25 điểm phần trăm tại cuộc họp ngày 17 đến 18/9/2026.
Ông Bessent nhiều lần bày tỏ mong muốn Nhật Bản nâng lãi suất để đỡ đồng yên, thay vì phải can thiệp lặp đi lặp lại trên thị trường. Về phần mình, ông cho biết việc mở rộng chương trình mua lại trái phiếu là nhằm hạ cơn sốt trên thị trường nợ.
Trọng tâm của vấn đề là các biện pháp này chưa mang lại kết quả rõ ràng. Ngay sau thông báo mua lại trái phiếu mới nhất, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm vẫn leo lên 4,8528%, mức cao nhất kể từ tháng 11/2023. Những đợt nâng đỡ đồng yên trước đây cũng nhanh chóng phai đi, và giới giao dịch hoài nghi về hỏa lực có hạn của Bộ Tài chính trong mua bán ngoại hối.
Giới chuyên gia và đầu tư tỏ ra dè dặt. Thống đốc Fed Christopher Waller nói ông chưa bao giờ tin, với tư cách một nhà kinh tế, rằng những can thiệp ngắn hạn kiểu này có nhiều tác dụng. Nhà đầu tư kỳ cựu Stanley Druckenmiller, người từng dìu dắt ông Bessent, cho rằng học trò cũ đang mắc sai lầm khi can thiệp vào thị trường trái phiếu. Thậm chí, một số nhà đầu tư xem cách tiếp cận này là nặng tay và có nguy cơ gây tổn hại cho thị trường được coi là sâu và thanh khoản nhất thế giới.
Phía Nhật Bản giữ giọng thận trọng hơn, khi Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản, bà Satsuki Katayama khẳng định lập trường về tỷ giá của Tokyo không thay đổi và mục tiêu là duy trì một thị trường ngoại hối có trật tự.
Với Việt Nam, diễn biến này có tác động gián tiếp qua hai kênh. Trước hết, Nhật Bản là chủ nợ song phương và nhà đầu tư lớn của Việt Nam. Do đó, với một phần nợ công vay bằng yên, việc đồng yên mạnh lên sẽ làm tăng chi phí trả nợ tính theo yên.
Thứ hai là lợi suất và đồng USD. Nỗ lực ghìm lợi suất trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ, nếu thành công, có thể làm dịu áp lực chi phí vốn toàn cầu và tỷ giá VND, còn nếu thất bại thì ngược lại. Bởi vậy, các cuộc họp của Ngân hàng Trung ương Nhật ngày 18/9 và diễn biến lợi suất trái phiếu Mỹ sẽ là chỉ dấu đáng lưu ý với các nhà đầu tư.
