Bộ Xây dựng bỏ đề xuất sở hữu chung cư có thời hạn

Hiện dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi vẫn tiếp tục được nghiên cứu, chỉnh sửa, trình các cấp có thẩm quyền thẩm định theo đúng tiến độ đã quy định.

Theo Dự thảo trước đó gửi Bộ Tư pháp thẩm định, quyền sở hữu căn hộ được xác lập kể từ khi Nhà nước công nhận quyền sở hữu và sẽ chấm dứt khi công trình hết thời hạn sử dụng hoặc dù chưa hết niên hạn nhưng thuộc trường hợp buộc phải phá dỡ theo quy định pháp luật.

Khi chung cư hết thời hạn khai thác hoặc xuất hiện dấu hiệu xuống cấp nghiêm trọng, không còn bảo đảm an toàn, UBND cấp tỉnh sẽ tổ chức kiểm định chất lượng công trình. Trên cơ sở kết quả đánh giá, cơ quan có thẩm quyền sẽ quyết định kéo dài thời hạn sử dụng nếu công trình vẫn đáp ứng.

Ngay từ khi được công bố, đề xuất này đã nhận nhiều ý kiến góp ý từ các chuyên gia. Trong văn bản góp ý gửi Bộ Xây dựng, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), đề nghị không quy định quyền sở hữu nhà chung cư chấm dứt theo thời hạn sử dụng của công trình.

Theo ông Châu, việc gắn thời hạn sở hữu căn hộ với tuổi thọ công trình chưa bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, chưa phù hợp với thực tiễn và có thể làm giảm tính ổn định của chính sách nhà ở. Quy định này cũng có nguy cơ tạo tâm lý bất an cho người dân bởi căn hộ là tài sản có giá trị lớn, được nhiều gia đình tích lũy trong thời gian dài.

Ông Châu cho biết đề xuất về sở hữu chung cư có thời hạn từng được đưa ra trong quá trình sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023 nhưng không được Ủy ban Thường vụ Quốc hội chấp thuận do lo ngại ảnh hưởng đến quyền sở hữu tài sản của người dân.

Theo HoREA, nếu áp dụng quy định quyền sở hữu chấm dứt theo niên hạn công trình, người dân có thể chuyển hướng sang mua nhà gắn liền với đất thay vì căn hộ, từ đó làm mất cân đối cung - cầu giữa các phân khúc và tạo thêm áp lực tăng giá đất.

Từ đó, HoREA kiến nghị tiếp tục duy trì cơ chế quyền sở hữu nhà chung cư không xác định thời hạn gắn với quyền sử dụng đất ở ổn định lâu dài, đồng thời chỉ áp dụng sở hữu có thời hạn đối với các trường hợp mua bán theo thỏa thuận hoặc nhà ở được xây dựng trên đất ở có thời hạn.

Theo ông Châu, thay vì thay đổi chế độ sở hữu cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm định, phá dỡ, cải tạo và xây dựng lại chung cư hết niên hạn hoặc không còn bảo đảm an toàn, qua đó vừa bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, vừa tạo điều kiện tháo gỡ những vướng mắc trong công tác cải tạo chung cư cũ.

Bên cạnh đó, HoREA cũng đề xuất làm rõ quy định về xử lý giấy chứng nhận sau khi nhà chung cư bị phá dỡ. Hiệp hội cho rằng nên sử dụng khái niệm "giấy chứng nhận không còn giá trị pháp lý" thay vì "chấm dứt quyền sở hữu" để bảo đảm thống nhất với các quy định của Luật Nhà ở hiện hành, đồng thời tránh những cách hiểu có thể ảnh hưởng đến quyền tài sản của người dân.