Góp ý Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, không ít ý kiến cho rằng, để đảm bảo tính khả thi, cần xây dựng cơ chế trợ giúp pháp lý theo hướng thực chất.
Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, tại phiên họp ngày 09/4, các đại biểu đã thảo luận tại tổ về Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý và Dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).
Phát biểu thảo luận tại Tổ 1, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội, đại biểu Lê Nhật Thành đánh giá, Luật Trợ giúp pháp lý là “điểm tựa” pháp lý thiết yếu dành cho đồng bào dân tộc thiểu số, đặc biệt là những người cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Theo đại biểu, đây là một chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước, nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong việc tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số và các đối tượng chính sách khác; đồng thời, thể chế đầy đủ chủ trương, quan điểm của Đảng được nêu rõ tại Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Cũng theo đại biểu Lê Nhật Thành, việc xây dựng và ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý nhằm tiếp tục đẩy mạnh thể chế hóa chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật nhà nước về công tác trợ giúp pháp lý trong giai đoạn hiện nay; khắc phục một số hạn chế, bất cập của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017; ứng dụng khoa học, công nghệ; đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, cải cách hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Góp ý hoàn thiện Dự thảo Luật về người được trợ giúp pháp lý quy định tại khoản 1 Điều 1 của Dự thảo Luật (sửa đổi, bổ sung Điều 7 của Luật hiện hành), đại biểu Lê Nhật Thành đề nghị xem xét mở rộng đối tượng trợ giúp pháp lý đối với người dân tộc thiểu số sinh sống ở các xã khó khăn.
Theo đại biểu, hiện nay, đối tượng này vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản như: ngôn ngữ, trình độ dân trí chưa cao, địa hình chia cắt, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn.
“Trong bối cảnh trình độ dân trí chưa đồng đều và năng lực tài chính hạn chế, việc bổ sung đối tượng này không chỉ là giải pháp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân, mà còn là công cụ quản trị xã hội thiết yếu nhằm thu hẹp khoảng cách tiếp cận công lý, bảo đảm tính thực chất của chính sách dân tộc trong tình hình mới”, đại biểu góp ý.
Đồng thời đề nghị chỉnh lý chính sách theo hướng: “6. Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn; người dân tộc thiểu số rất ít người”.
Liên quan đến Dự án này, tham gia góp ý tại phiên họp, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng - đại biểu Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội bày tỏ, trong báo cáo cũng nêu rõ, hiện nay hỗ trợ pháp lý dành cho những người yếu thế và cần hỗ trợ, kinh nghiệm thông thường cho thấy, hình thức hỗ trợ thường được áp dụng cả phía nhà nước và phía xã hội. Hiện nay Việt Nam đang áp dụng hỗ trợ pháp lý hỗn hợp, bao gồm thêm cả hệ thống ủy thác xã hội mà chúng ta đã đề cập trong Luật này.
Dù trong báo cáo nêu rất rõ, thế nhưng trong Dự thảo Luật (sửa đổi) cũng chưa nhấn mạnh vấn đề này. Đặc biệt, dự thảo cũng chưa làm rõ các hình thức ủy thác có trả phí cho xã hội, hoặc các quy định để các luật sư hành nghề trên thị trường có tỷ lệ nhất định tham gia vào hoạt động trợ giúp pháp lý.
Do đó, đại biểu Hồ Sỹ Hùng đề nghị, cần xem xét và nhấn mạnh hơn vào nội dung này.
Cùng với nội dung đã nêu, theo đại biểu, Dự thảo Luật (sửa đổi) cũng có quy định nêu về vấn đề giám sát giao cho Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đơn vị trực thuộc Mặt trận Tổ quốc thực hiện giám sát trợ giúp pháp lý, tuy nhiên, đây là vấn đề cần cân nhắc về tính khả thi, bởi Mặt trận Tổ quốc và các đơn vị trực thuộc như Hội Luật sư, Hội Luật gia… không phải nơi tiếp cận trực tiếp tham gia vào hoạt động này và cũng không phải nơi tiếp nhận thông tin một cách trực tiếp.
Dự thảo Luật gồm 3 điều: Điều 1. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 (sửa đổi, bổ sung 21 điều, bãi bỏ 3 điều); Điều 2. Điều khoản chuyển tiếp và Điều 3. Điều khoản thi hành.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý đã sửa đổi, hoàn thiện quy định về diện người được trợ giúp pháp lý. Theo đó, bỏ điều kiện "có khó khăn về tài chính" đối với các nhóm đối tượng: Cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi dưỡng khi liệt sĩ còn nhỏ; người nhiễm chất độc da cam; người khuyết tật vì đây là nhóm đối tượng đặc thù về nhân thân hoặc bị ảnh hưởng về thể chất, tinh thần (nhóm người nhiễm chất độc da cam và người khuyết tật).
Dự thảo Luật gồm 3 điều: Điều 1. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 (sửa đổi, bổ sung 21 điều, bãi bỏ 3 điều); Điều 2. Điều khoản chuyển tiếp và Điều 3. Điều khoản thi hành.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý đã sửa đổi, hoàn thiện quy định về diện người được trợ giúp pháp lý.
