Cầu nối bền vững cho doanh nghiệp Việt – Trung

Diễn đàn Doanh nghiệp đã có cuộc trò chuyện với ông Steve Bùi, Chủ tịch Hội đồng doanh nghiệp Việt – Trung (VCBC), về tầm nhìn chiến lược và những bước đi thực chất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt vươn mình trong chuỗi giá trị khu vực.

- Thưa ông, con số hơn 205 tỷ USD kim ngạch thương mại song phương trong năm qua là một minh chứng cho sự gắn kết chặt chẽ giữa hai nền kinh tế. Trong bối cảnh đầy hứa hẹn này, VCBC đã và đang định vị vai trò của mình như thế nào để không chỉ là một “cầu nối” mà còn là một “đòn bẩy” thực chất cho doanh nghiệp?

Vâng, đây là một con số đầy triển vọng và tôi tin chắc rằng 2026 tới đây hai nước sẽ tạo ra con số còn lớn hơn nhiều.

Trong suốt năm 2025 vừa qua, VCBC không dừng lại ở vai trò kết nối giao thương đơn thuần, mà đã chủ động định vị mình là một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện, tạo ra những "đòn bẩy" thực chất giúp tối ưu hóa nguồn lực và thời gian cho doanh nghiệp hai nước thông qua hai chiến lược trọng tâm:

Chủ động sàng lọc và định hướng đầu tư: Thông qua mạng lưới đại diện tại Trung Quốc, VCBC phối hợp chặt chẽ với các hiệp hội và tập đoàn lớn để thực hiện quy trình "lọc dữ liệu thực". Việc này giúp xác định chính xác những doanh nghiệp có năng lực tài chính và thiện chí thực sự trong việc đầu tư hoặc xuất khẩu vào Việt Nam, loại bỏ các rào cản thông tin ảo.

Chuyên môn hóa và "đóng gói" nhu cầu thị trường: Ở chiều ngược lại, với hệ thống các Ủy ban chuyên môn (Hạ tầng, Giáo dục, Công nghệ...) quy tụ những chuyên gia và lãnh đạo đầu ngành, VCBC chủ động khảo sát, phân tích và "đóng gói" các nhu cầu thực tế của doanh nghiệp Việt Nam. Việc cung cấp bộ dữ liệu chuẩn hóa về quy mô, chất lượng và tiềm năng này giúp các đối tác Trung Quốc nhanh chóng nhận diện cơ hội, rút ngắn đáng kể giai đoạn nghiên cứu thị trường và thiết lập quan hệ với những đối tác tin cậy.

Bằng cách chuyển từ tư duy "giới thiệu" sang tư duy "thẩm định và giải pháp", VCBC giúp các thương vụ không chỉ dừng lại ở mức tìm hiểu mà tiến thẳng tới giai đoạn thực thi với hiệu suất cao nhất.

Trong năm 2025, chúng tôi không chỉ dừng lại ở các hoạt động mang tính nghi thức. VCBC cùng các đối tác đã thực hiện hàng loạt sự kiện xúc tiến thương mại, đầu tư và hợp tác công nghệ tại các đầu tàu kinh tế như Bắc Kinh, Thâm Quyến, Nam Ninh và ngay tại Việt Nam. Điểm khác biệt lớn nhất là chúng tôi đặt hiệu quả thực chất lên hàng đầu. Thay vì những biên bản ghi nhớ (MOU) mang tính hình thức, chúng tôi giúp doanh nghiệp hiểu rõ năng lực và khuôn khổ chính sách của nhau để nâng cao tỷ lệ thành công cho từng dự án cụ thể.

- Ông đánh giá thế nào về cơ hội cho các doanh nghiệp Việt muốn “đem chuông đi đánh xứ người”?

Trung Quốc không còn là một "công xưởng" dễ tính, mà đã trở thành một "thị trường tiêu thụ" khổng lồ và khắt khe. Doanh nghiệp Việt Nam nếu chuẩn bị kỹ về hàm lượng giá trị gia tăng và đi cùng các đối tác chiến lược, hoàn toàn có thể tạo nên những dấu ấn thực chất tại thị trường này. Theo tôi có 3 góc nhìn về cơ hội này:

Đầu tiên là cần có sự thay đổi trong tư duy tiếp cận thị trường. Trước đây, chúng ta chủ yếu xuất khẩu thô hoặc tiểu ngạch. Nhưng hiện nay, cơ hội thực sự nằm ở việc đầu tư chiều sâu tại nước bạn. Với tầng lớp trung lưu Trung Quốc đang tăng trưởng mạnh, họ không chỉ cần sản phẩm rẻ mà cần sản phẩm có "câu chuyện", đặc sản vùng miền và chất lượng cao cấp. Đây chính là cửa sáng cho các doanh nghiệp Việt trong lĩnh vực nông sản thực phẩm chế biến sâu, F&B và hàng tiêu dùng đặc trưng.

Thứ hai là tận dụng "ngách" và xu hướng xanh. Trung Quốc đang chuyển đổi mạnh mẽ sang kinh tế xanh và kinh tế số. Các doanh nghiệp Việt Nam có sự linh hoạt cao, nếu biết tận dụng các hiệp định thương mại (như RCEP) và tập trung vào các lĩnh vực bổ trợ cho chuỗi cung ứng của bạn – ví dụ như bao bì thân thiện môi trường, nguyên liệu đầu vào bền vững hoặc các dịch vụ logistics xuyên biên giới – sẽ tìm thấy dư địa rất lớn.

Và cuối cùng là vai trò hỗ trợ từ các tổ chức chuyên trách. Cơ hội sẽ rõ nét hơn khi doanh nghiệp không đi một mình. VCBC đóng vai trò là "người đồng hành" cạnh doanh nghiệp: Hỗ trợ Giảm thiểu rủi ro pháp lý: Hiểu rõ luật đầu tư sở tại. Và kết nối đối tác liên doanh: Tìm kiếm các đối tác bản địa uy tín để cùng khai thác thị trường, thay vì tự mình bơi giữa biển lớn.

- Với việc ngành AI của Trung Quốc dự kiến vượt mốc 140 tỷ USD vào năm 2025, VCBC sẽ làm gì để doanh nghiệp Việt không bị bỏ lại phía sau trong làn sóng AI và Robotics này, thưa ông?

Đứng trước cột mốc ngành AI Trung Quốc vượt ngưỡng 140 tỷ USD, VCBC xác định rằng doanh nghiệp Việt không thể chỉ là "người quan sát" mà phải là "người tham gia" trực tiếp vào chuỗi giá trị này. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, chúng tôi đã triển khai chiến lược hành động cụ thể thông qua Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển giao Khoa học Công nghệ (Vistec), vừa được thành lập vào giữa năm 2025.

Vistec không chỉ đóng vai trò kết nối chung chung. Chúng tôi đang chủ động khảo sát sâu sát nhu cầu thực tế của doanh nghiệp Việt Nam trong các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ để đối chiếu với những giải pháp AI/Robotics tiên tiến nhất từ Trung Quốc. Từ đó, xây dựng các lộ trình chuyển giao theo từng giai đoạn, đảm bảo công nghệ khi về Việt Nam phải có tính ứng dụng cao và phù hợp với đặc thù vận hành tại địa phương.

Chúng tôi hiểu rằng công nghệ chỉ là công cụ, con người mới là yếu tố vận hành. Do đó, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Vistec là phối hợp với các đối tác công nghệ hàng đầu Trung Quốc để xây dựng các chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao ngay tại Việt Nam.

Việc đào tạo này giúp doanh nghiệp Việt Nam có đội ngũ kỹ sư, chuyên viên đủ năng lực để tiếp nhận, vận hành và tiến tới làm chủ các công nghệ lõi, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào chuyên gia nước ngoài.

- Được biết VCBC ứng dụng mạnh mẽ bản đồ chuỗi giá trị trong hoạt động xúc tiến thương mại. Ông có thể giải thích rõ hơn về cách tiếp cận này?

Đúng vậy, chúng tôi coi bản đồ chuỗi giá trị là “kim chỉ nam”. Hiện nay, Trung Quốc không còn là thị trường “dễ tính”. Việc họ áp dụng Lệnh 248 và 249 đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối về nguồn gốc và chất lượng. Vì vậy, VCBC không chỉ xúc tiến thương mại đơn thuần mà tiến hành phân tích kỹ lưỡng vị trí của doanh nghiệp trong từng khâu, từ nguyên liệu, chế biến đến logistics và phân phối.

Chúng tôi tập trung hỗ trợ doanh nghiệp tham gia vào 18 nhóm thực phẩm có độ rủi ro cao cần đăng ký mã số GACC, đồng thời thúc đẩy tiêu chuẩn hóa và truy xuất nguồn gốc. Cách tiếp cận theo chuỗi giúp doanh nghiệp Việt không chỉ xuất khẩu nông sản thô mà có thể tiến sâu hơn vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn, thay đổi vị thế từ người bán hàng sang đối tác cung ứng chiến lược.

- Nhìn về năm 2026, khi các hiệp định như RCEP hay ASEAN – Trung Quốc 3.0 đi vào chiều sâu, ông kỳ vọng gì vào sự bứt phá của cộng đồng doanh nghiệp Việt?

Năm 2026 sẽ là năm của những vận hội mới nhưng đi kèm với yêu cầu khắt khe hơn về năng lực nội sinh. VCBC sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng tư vấn, tập trung vào việc hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua các hành lang logistics nhanh chóng và thương mại số.

Chúng tôi tin rằng, khi doanh nghiệp Việt chủ động thay đổi tư duy từ “bán cái mình có” sang “cung cấp cái thị trường cần” với tiêu chuẩn quốc tế, hợp tác kinh tế Việt – Trung sẽ phát triển thực chất và bền vững hơn. VCBC cam kết sẽ luôn đồng hành để mỗi bước đi của doanh nghiệp đều vững chãi và hiệu quả.

Trân trọng cảm ơn ông!