Trong bối cảnh các chính phủ châu Á đang nỗ lực nâng cao kỹ năng cho người lao động để thích ứng với kỷ nguyên AI, các doanh nghiệp cũng cần phải có những đóng góp nhất định.
Chiến lược “AI Plus” do Quốc vụ viện Trung Quốc khởi xướng, nhằm thúc đẩy việc giảng dạy trí tuệ nhân tạo (AI) ở mọi cấp học đang phản ánh mức độ khẩn trương ngày càng cao trong việc phát triển nguồn nhân lực AI.
Châu Á đang dần trở thành khu vực dẫn đầu trong việc nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động trong một thế giới được vận hành bởi AI. Tại một khu vực có tốc độ già hóa dân số nhanh, có lẽ không có yêu cầu kinh tế nào cấp thiết hơn việc bảo đảm rằng mọi nhóm lao động đều có hiểu biết cơ bản về AI.
Các nhà hoạch định chính sách trên khắp khu vực châu Á - Thái Bình Dương đều nhận thức rõ rằng thành công trong việc chuẩn bị lực lượng lao động cho kỷ nguyên AI sẽ là yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh và tăng trưởng trong tương lai, và họ đang hành động theo hướng đó.
Nghiên cứu năm 2025 của EY cho thấy 88% người lao động đã sử dụng AI trong công việc, tăng mạnh so với mức chỉ 22% vào năm 2023. Khi AI ngày càng rẻ hơn để phát triển và tiếp cận, các kịch bản ứng dụng của nó sẽ tiếp tục mở rộng và nhiều mô hình kinh doanh có thể được tái định hình.
Theo các chuyên gia, AI thậm chí còn có thể làm thay đổi cách thức vận hành của chính phủ. Các chuyên gia cũng cho rằng, khối doanh nghiệp trong khu vực cần noi theo vai trò dẫn dắt của chính phủ và đẩy nhanh đầu tư vào phát triển kỹ năng AI.
Tuy nhiên, ông Patrick Winter, đối tác quản lý khu vực châu Á - Thái Bình Dương của EY nhận định, AI không chỉ tái cấu trúc chuỗi giá trị toàn cầu trong lĩnh vực công nghệ, mà tác động của nó còn lan rộng sang y tế, tài chính, giao thông, giáo dục, bán lẻ và nhiều ngành khác, cũng như thiết kế sản phẩm và sản xuất.
Hiện nay, các quốc gia đang đẩy mạnh việc thu hút, bồi dưỡng và giữ chân nhân tài chất lượng cao. Singapore đang tập trung vào học tập suốt đời thông qua chương trình SkillsFuture. Chương trình này cung cấp các khoản tài trợ cho doanh nghiệp đầu tư vào phát triển lực lượng lao động, đồng thời trợ cấp cho cá nhân tham gia các khóa đào tạo trong suốt sự nghiệp.
Chính phủ Singapore cũng tăng cường hỗ trợ đào tạo cho lao động trên 30 tuổi và đưa ra các ưu đãi nhằm khuyến khích doanh nghiệp tuyển dụng và giữ chân người lao động trong độ tuổi 50–60.
Tại sự kiện Asia Tech X diễn ra ở Singapore vào tháng 5/2025, Thứ trưởng phụ trách Phát triển Kỹ thuật số và Thông tin Tan Kiat How đã công bố kế hoạch tạo ra 800 cơ hội việc làm và đào tạo cho các chuyên gia AI, thông qua hợp tác với AI Singapore và các tập đoàn như Amazon Web Services, Oracle, Microsoft và Singtel. Ông cũng công bố các kế hoạch hỗ trợ nâng cao năng lực số cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Ông Winter chỉ ra, đây là một cuộc chơi dài hạn. Chẳng hạn, Trung Quốc đào tạo số lượng cử nhân các ngành STEM nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Gần đây, vị thế dẫn đầu của nước này trong công bố các nghiên cứu AI đã dịch chuyển từ khu vực học thuật sang ứng dụng thực tiễn.
Trung Quốc hiện dẫn đầu thế giới về số lượng bằng sáng chế AI và đang gia tăng đầu tư cho thế hệ nhân tài tiếp theo. Hơn 500 trường đại học tại Trung Quốc đã triển khai các khóa học về AI.
Cam kết chính sách đối với phát triển kỹ năng đang lan rộng trên toàn khu vực. Cuối năm ngoái, Việt Nam công bố việc thành lập một trung tâm nghiên cứu và phát triển AI mới, hợp tác cùng Nvidia.
Hiện nay, Nvidia đã làm việc với hơn 65 trường đại học và 100 start-up AI tại Việt Nam. Đây được xem là mô hình mẫu cho các quan hệ đối tác công - tư tương tự trong tương lai. Việt Nam đã hưởng lợi từ làn sóng bùng nổ sản xuất trong những năm gần đây và không có ý định đánh mất lợi thế hay tụt lại phía sau trong cuộc cách mạng AI.
Ấn Độ đang đầu tư hơn 1 tỷ USD cho Sứ mệnh IndiaAI. Chương trình này bao gồm một sáng kiến phát triển kỹ năng tương lai, nhằm xây dựng các phòng thí nghiệm AI và mở rộng khả năng tiếp cận giáo dục sau đại học tại các đô thị nhỏ, cũng như các thành phố lớn, để phổ cập các khóa học nền tảng về AI và dữ liệu.
Ông Winter cho biết: "Thị trường lao động đang thay đổi rất nhanh. Các doanh nghiệp châu Á cần thích ứng khi theo đuổi những nguồn lợi nhuận bền vững và có khả năng chống chịu cao hơn, thông qua các hoạt động sản xuất và dịch vụ có giá trị gia tăng cao, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào lợi thế lao động giá rẻ như trước đây".
Khảo sát Work Reimagined 2025 của EY cho thấy các doanh nghiệp sở hữu lợi thế chiến lược về quản trị nhân tài và lực lượng lao động thường kết hợp đào tạo chuyên sâu với các chiến lược giữ chân và đãi ngộ người lao động.
"Cách tiếp cận này giúp giải quyết cái gọi là nghịch lý học tập. Khi đào tạo khiến kỹ năng trở nên có giá trị hơn trên thị trường, thì những lao động có tay nghề cao nhất cũng là nhóm dễ rời bỏ doanh nghiệp nhất", chuyên gia này nhấn mạnh.
Theo ông Winter, việc đầu tư nghiêm túc cho giáo dục và đào tạo AI, từ học sinh tiểu học cho đến những chuyên gia đã ở giai đoạn chín muồi của sự nghiệp là con đường tốt nhất để châu Á bảo đảm tăng trưởng bền vững trong nhiều thế hệ tới. Chính phủ các nước đã bắt đầu tạo được động lực, và giờ là lúc các doanh nghiệp cần tăng tốc.
