Trong bối cảnh du lịch chuyển mạnh sang mô hình trải nghiệm và cá nhân hóa, phát triển sản phẩm du lịch không chỉ phụ thuộc vào ý tưởng mà cốt lõi nằm ở năng lực nguồn nhân lực.
Sự thay đổi nhanh chóng trong nhu cầu và hành vi của du khách đang buộc ngành du lịch phải tái cấu trúc sản phẩm theo hướng sáng tạo, khác biệt và giàu trải nghiệm.
Từ việc “đi – xem – chụp ảnh”, du khách ngày nay mong muốn được tham gia, tương tác và kết nối sâu hơn với văn hóa, đời sống bản địa. Trong xu thế đó, sản phẩm du lịch sáng tạo trở thành một hướng đi tất yếu, đặc biệt đối với các doanh nghiệp lữ hành.
Theo các chuyên gia, du lịch sáng tạo là loại hình cho phép du khách chủ động tham gia vào các hoạt động mang tính trải nghiệm, học hỏi và đồng sáng tạo cùng cộng đồng địa phương. Đây là bước chuyển từ mô hình du lịch thụ động sang du lịch trải nghiệm, đặt du khách vào vị trí trung tâm của chuỗi giá trị.
Tuy nhiên, thực tế tại Việt Nam cho thấy, dù tiềm năng lớn, việc phát triển sản phẩm du lịch sáng tạo vẫn còn nhiều hạn chế. Không ít sản phẩm còn mang tính “ý tưởng hóa”, thiếu chiều sâu, trùng lặp hoặc khó nhân rộng. Một trong những nguyên nhân cốt lõi được chỉ ra là năng lực nguồn nhân lực trong doanh nghiệp lữ hành chưa theo kịp yêu cầu mới.
Từ nghiên cứu thực tiễn tại Tổng Công ty Du lịch Hà Nội (Hanoitourist), các chuyên gia cho rằng, trong số nhiều yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản phẩm du lịch sáng tạo, năng lực nguồn nhân lực đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Bởi lẽ, du lịch sáng tạo là loại sản phẩm đòi hỏi cao về tư duy, kỹ năng thiết kế trải nghiệm, nghiên cứu thị trường và khả năng kể câu chuyện điểm đến.
Chia sẻ từ góc độ doanh nghiệp, đại diện Hanoitourist cho biết: “Ý tưởng có thể đến từ nhiều nguồn, nhưng để biến ý tưởng thành sản phẩm bán được trên thị trường thì cần một đội ngũ đủ năng lực, từ nghiên cứu thị trường, xây dựng kịch bản trải nghiệm cho đến hướng dẫn viên trực tiếp tương tác với du khách.”
Theo đó, trọng tâm nâng cao năng lực nguồn nhân lực cần tập trung vào hai lực lượng nòng cốt: đội ngũ nghiên cứu – phát triển sản phẩm, thị trường và đội ngũ hướng dẫn viên.
Một trong những giải pháp được đánh giá có tính quyết định là tạo điều kiện để người lao động, đặc biệt là những cá nhân trực tiếp tham gia xây dựng sản phẩm du lịch sáng tạo, được nâng cao kiến thức và kỹ năng chuyên môn. Các chương trình tập huấn, đào tạo chuyên sâu, cũng như các chuyến học tập kinh nghiệm (study tour) trong và ngoài nước được xem là kênh quan trọng giúp đội ngũ nhân sự cập nhật xu hướng, mở rộng tư duy sáng tạo.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chú trọng nâng cao năng lực nghiên cứu thị trường, xác định rõ các phân khúc khách có “cầu” đối với sản phẩm du lịch sáng tạo, từ đó thiết kế sản phẩm phù hợp với chiến lược kinh doanh dài hạn.
Đáng chú ý, nhiều ý kiến cho rằng, để khơi thông sáng tạo, doanh nghiệp cần có chính sách đãi ngộ và khuyến khích phù hợp, cho phép nhân sự mạnh dạn đề xuất ý tưởng mới, khác biệt, thay vì đi theo lối mòn an toàn.
Đại diện một doanh nghiệp lữ hành tại Hà Nội nhận định: “Nếu không có cơ chế chấp nhận rủi ro trong sáng tạo, rất khó để đội ngũ dám thử nghiệm những sản phẩm mới. Du lịch sáng tạo cần được nhìn nhận như một quá trình đầu tư dài hạn.”
Một giải pháp được đề xuất là thành lập quỹ đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp lữ hành, nhằm hỗ trợ phát triển ý tưởng mới và quản trị rủi ro trong quá trình thử nghiệm sản phẩm. Đây được xem là “bệ đỡ” để những người trực tiếp triển khai có thể yên tâm phát huy năng lực cá nhân.
Song song với nỗ lực từ phía doanh nghiệp, vai trò của Nhà nước cũng được đánh giá là rất quan trọng. Việc xây dựng hệ thống chính sách vĩ mô nhằm bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm du lịch sáng tạo, hỗ trợ phát triển hạ tầng, môi trường du lịch tại điểm đến, cũng như xúc tiến quảng bá sản phẩm trong và ngoài nước sẽ tạo nền tảng cho doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư.
Một đặc trưng quan trọng của du lịch sáng tạo là sự tham gia trực tiếp của cộng đồng địa phương. Do đó, việc xây dựng cơ chế hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp, người dân và các bên liên quan được xem là điều kiện tiên quyết để phát triển bền vững.
Khi cộng đồng được hưởng lợi thực chất, họ sẽ trở thành chủ thể đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc gìn giữ và làm giàu giá trị văn hóa bản địa – yếu tố cốt lõi của sản phẩm du lịch sáng tạo.
Từ thực tiễn nghiên cứu và triển khai, có thể thấy, phát triển sản phẩm du lịch sáng tạo không chỉ là câu chuyện của ý tưởng hay tài nguyên, mà trước hết là câu chuyện của con người. Việc nâng cao năng lực nguồn nhân lực trong doanh nghiệp lữ hành, nếu được thực hiện đồng bộ và hiệu quả, sẽ tạo động lực quan trọng thúc đẩy du lịch Việt Nam phát triển theo hướng bền vững, chất lượng và khác biệt trong thời gian tới.
.jpg "Cú hích phát triển du lịch sinh thái Hải Phòng")
.jpg "Doanh nghiệp lữ hành đón cơ hội mùa cao điểm")