Trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng phức tạp, chứng chỉ quỹ mở đang dần chuyển vai trò từ một sản phẩm đầu tư đơn lẻ sang một cấu phần chiến lược trong hệ thống quản trị gia sản hiện đại.
Chuyển dịch xu hướng đầu tư
Các khảo sát gần đây cho thấy danh mục đầu tư của nhà đầu tư Việt Nam vẫn mang đậm tính phòng thủ, với tỷ trọng lớn tập trung vào các tài sản an toàn và hữu hình. Theo dữ liệu từ Thiên Việt Asset Management (TVAM), phần lớn nhà đầu tư cá nhân tiếp tục ưu tiên tiền gửi ngân hàng, vàng và bất động sản như những kênh lưu trữ giá trị chủ đạo.
Đáng chú ý, trong bối cảnh giá vàng tăng mạnh thời gian qua, tỷ trọng vàng trong danh mục của nhiều nhà đầu tư đã gia tăng, dao động quanh mức 18-20%. Báo cáo Wealth Expectancy Report của Standard Chartered cũng ghi nhận khoảng 57% nhà đầu tư Việt Nam quan tâm hoặc đã phân bổ vào vàng như một công cụ phòng vệ trước rủi ro lạm phát và biến động kinh tế.
Ở nhóm nhà đầu tư có giá trị tài sản ròng cao, cấu trúc danh mục có phần đa dạng hơn nhưng vẫn nghiêng về tài sản hữu hình. Theo The Wealth Report của Knight Frank, bất động sản chiếm khoảng 30-35% tổng tài sản của nhóm này, trong khi vàng và các tài sản trú ẩn khác duy trì tỷ trọng khoảng 5-10%, tùy thuộc vào điều kiện thị trường.
Trong bối cảnh thị trường vốn ngày càng phát triển và các sản phẩm đầu tư chuyên nghiệp như chứng chỉ quỹ trở nên phổ biến hơn, danh mục tài sản của nhà đầu tư Việt Nam được kỳ vọng sẽ từng bước cân bằng lại, chuyển dịch từ trạng thái thiên về phòng thủ sang kết hợp hài hòa giữa tài sản an toàn và các kênh tăng trưởng như cổ phiếu, quỹ đầu tư, hướng tới xây dựng sự thịnh vượng bền vững.
Theo ông Phan Lê Thành Long, Chuyên gia tài chính chia sẻ điểm khác biệt cốt lõi giữa “đầu tư” và “quản trị gia sản” nằm ở tầm nhìn. Nếu đầu tư cá nhân thường phản ứng với biến động thị trường, thì quản trị gia sản hướng tới việc bảo toàn và gia tăng giá trị tài sản qua nhiều chu kỳ kinh tế.
Việc tích hợp các quỹ mở vào danh mục giúp nhà đầu tư đồng thời xử lý hai lớp rủi ro. Trong đó, rủi ro hệ thống được kiểm soát thông qua phân bổ tài sản linh hoạt giữa cổ phiếu, trái phiếu và tiền mặt. Còn rủi ro phi hệ thống được triệt tiêu đáng kể nhờ mức độ đa dạng hóa cao, điều mà nhà đầu tư cá nhân khó đạt được nếu tự quản lý danh mục với hàng chục mã cổ phiếu.
Vị chuyên gia nhấn mạnh một trong những sai lầm phổ biến của nhà đầu tư Việt Nam là xu hướng “truy đuổi” hiệu suất. Dòng tiền thường có xu hướng chảy mạnh vào các quỹ có thành tích nổi bật trong quá khứ, bất chấp yếu tố định giá và triển vọng tương lai.
Diễn biến cuối năm 2025 là một minh chứng rõ nét. Khi một số quỹ ghi nhận mức sinh lời cao, dòng vốn đổ vào ồ ạt, đẩy quy mô quỹ tăng nhanh trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, ngay sau đó, bước sang đầu năm 2026, chính các quỹ này lại chịu áp lực điều chỉnh mạnh, trong khi những quỹ có hiệu suất kém hơn trước đó lại bất ngờ bứt phá.
“Hiện tượng này phản ánh một vấn đề mang tính hệ thống, đó là nhà đầu tư đang nhìn về quá khứ thay vì định giá tương lai. Một hệ thống đánh giá hiện đại cần được xây dựng theo hướng “forward-looking” (kỳ vọng vào tương lai), với trọng tâm là chiến lược quỹ, triển vọng danh mục, định giá thị trường và các chỉ số đo lường rủi ro. Đặc biệt, việc theo dõi xu hướng điểm số giúp nhận diện sớm các dấu hiệu đảo chiều, vốn là yếu tố mang tính quyết định trong tái cơ cấu danh mục”, ông Long phân tích.
Bài toán phân loại quỹ
Tuy nhiên, một danh mục hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào việc chọn đúng quỹ, mà còn nằm ở việc đặt đúng vai trò của quỹ trong tổng thể tài sản.
.jpg)
Ông Phan Lê Thành Long lưu ý mỗi quỹ đều có chiến lược riêng. Những quỹ theo đuổi chiến lược tăng trưởng vốn hóa trung bình có thể tạo ra mức sinh lời vượt trội trong chu kỳ thuận lợi, nhưng cũng dễ trở thành gánh nặng khi thanh khoản thị trường suy giảm. Việc không hiểu rõ đặc tính này dễ dẫn đến sai lệch trong phân bổ tài sản.
Thực tế cho thấy phần lớn hiệu quả đầu tư dài hạn không đến từ việc chọn tài sản riêng lẻ, mà đến từ chiến lược phân bổ tài sản. Việc điều chỉnh tỷ trọng giữa cổ phiếu, trái phiếu và tiền mặt cần bám sát định giá thị trường, đặc biệt là các chỉ số như P/E. Khi định giá tiệm cận vùng đỉnh, việc giảm tỷ trọng cổ phiếu và gia tăng tài sản phòng thủ là cần thiết để bảo vệ thành quả.
Đặc biệt, nhà đầu tư không nên lạm dụng chiến lược đầu tư định kỳ (DCA) một cách máy móc. DCA chỉ là công cụ, không phải chiến lược. Việc duy trì giải ngân trong mọi điều kiện thị trường, kể cả khi định giá ở mức cao, có thể làm suy giảm hiệu quả danh mục.
Ngược lại, kỹ thuật chuyển đổi giữa các quỹ trong cùng hệ thống đang nổi lên như một giải pháp tối ưu, giúp nhà đầu tư tái cơ cấu danh mục nhanh chóng mà không chịu chi phí giao dịch lớn. Đây là công cụ quan trọng trong quản trị danh mục đa tầng.
Ngoài ra, một yếu tố thường bị nhà đầu tư bỏ qua nhưng có tác động trực tiếp đến lợi nhuận thực tế là chính sách thuế. Những thay đổi từ năm 2026 đang tạo ra lợi thế đáng kể cho kênh quỹ mở.
Cụ thể, việc miễn thuế thu nhập cá nhân đối với khoản đầu tư nắm giữ trên hai năm giúp gia tăng đáng kể tỷ suất sinh lời ròng so với giao dịch cổ phiếu trực tiếp. Đồng thời, việc giảm thuế đối với cổ tức từ quỹ cũng góp phần cải thiện dòng tiền cho nhà đầu tư dài hạn. Điều này cho thấy, quyết định đầu tư không chỉ dừng lại ở việc chọn tài sản, mà còn phải tính đến cấu trúc pháp lý và tối ưu hóa thuế.
Có thể nói quản trị gia sản không phải là cuộc chơi của cảm xúc hay những quyết định ngẫu hứng. Đó là một quá trình mang tính hệ thống, đòi hỏi kỷ luật và tư duy dài hạn từ nhà đầu tư.
