Chính sách thuế không chỉ điều tiết ngân sách mà đang trở thành thông điệp đồng hành của Nhà nước với doanh nghiệp, chia sẻ rủi ro, mở rộng dư địa phát triển, hướng tới tăng trưởng bền vững.
Năm 2025 được xem là năm bản lề trong lộ trình cải cách chính sách thuế tại Việt Nam. Các chính sách thuế nổi lên như một trong những trụ cột quan trọng, phản ánh rõ sự thay đổi trong tư duy điều hành kinh tế, qua đó nuôi dưỡng và nâng cấp khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Thực tế cho thấy, trong những năm gần đây, trên cơ sở Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, chính sách thuế của Việt Nam đã chuyển mạnh từ cách tiếp cận áp dụng một mức thuế suất chung sang thiết kế thuế suất phân tầng, linh hoạt theo quy mô và khả năng đóng góp của doanh nghiệp.
Từ ngày 1/10/2025, với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp sửa đổi, khung thuế thu nhập doanh nghiệp tiếp tục được điều chỉnh theo hướng mềm dẻo hơn. Theo đó, doanh nghiệp có doanh thu không quá 3 tỷ đồng được áp dụng thuế suất 15%, doanh nghiệp có doanh thu trên 3 tỷ đến không quá 50 tỷ đồng chịu thuế suất 17%, trong khi mức 20% vẫn áp dụng đối với doanh nghiệp lớn. Cách phân tầng này không chỉ phản ánh đúng khả năng đóng góp của từng nhóm doanh nghiệp, mà còn giúp các doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa giữ lại được một phần nguồn lực quan trọng để duy trì hoạt động, tái đầu tư và từng bước mở rộng sản xuất – kinh doanh.
Đáng chú ý, cùng với điều chỉnh thuế suất, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp còn thiết kế cơ chế ưu đãi theo vòng đời doanh nghiệp, khi cho phép miễn thuế trong 2 năm đầu kể từ thời điểm phát sinh thu nhập chịu thuế đối với doanh nghiệp mới thành lập, đồng thời giảm thuế trong các năm tiếp theo nếu doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chí về tăng trưởng lao động, đầu tư đổi mới công nghệ hoặc phát triển sản phẩm, dịch vụ chất lượng cao.
Với nhiều doanh nghiệp, đây chính là “thời gian vàng” để vượt qua giai đoạn khó khăn nhất. Trong những năm đầu, doanh nghiệp thường phải đối mặt với chi phí đầu vào lớn, thị trường chưa ổn định, thương hiệu chưa được nhận diện và áp lực dòng tiền luôn thường trực. Việc được miễn, giảm thuế trong giai đoạn này giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực cho hoàn thiện sản phẩm, xây dựng thị trường và củng cố bộ máy vận hành.
Quan trọng hơn, các ưu đãi thuế được gắn với những mục tiêu dài hạn như tạo việc làm, đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm cho thấy định hướng rõ ràng của chính sách, khuyến khích doanh nghiệp phát triển theo chiều sâu thay vì chỉ chạy theo tăng trưởng ngắn hạn.
Các chính sách về thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025 truyền tải một thông điệp rõ ràng tới cộng đồng doanh nghiệp: Nhà nước không chỉ giữ vai trò giám sát và thu ngân sách, mà đang chuyển dịch sang vai trò đồng hành, cùng chia sẻ rủi ro và kiến tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển bền vững của khu vực kinh tế tư nhân.
Tuy nhiên, từ góc nhìn thực tiễn quản trị kinh doanh, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp sửa đổi không nên chỉ coi như một hệ thống quy phạm pháp lý buộc doanh nghiệp phải tuân thủ. Thay vào đó, văn bản luật này cần được hiểu và tiếp cận như một bản đồ chính sách, thể hiện công cụ định hướng chiến lược tài chính, đặc biệt chính sách thuế mà mỗi doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu, giải mã và vận dụng trong hoạch định con đường phát triển doanh nghiệp. Việc hiểu sâu và ứng dụng linh hoạt các quy định thuế sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa cấu trúc tài chính, giảm thiểu rủi ro pháp lý và khai thác hiệu quả các ưu đãi mà chính sách mang lại.
Trước hết, doanh nghiệp cần rà soát lại vị trí của mình trong hệ thống thuế đang thuộc nhóm quy mô nào, được áp dụng mức thuế suất ra sao và những điều kiện nào cần đáp ứng để duy trì hoặc mở rộng ưu đãi trong những năm tiếp theo. Việc hiểu đúng và đủ khung chính sách sẽ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý, đồng thời tận dụng được những ưu đãi từ chính sách một cách hợp pháp để tối ưu chi phí.
Song song với đó, việc nâng cấp hệ thống kế toán tài chính cần được coi là một khoản đầu tư bắt buộc, chứ không còn là chi phí mang tính đối phó. Trong bối cảnh chính sách thuế ngày càng phân tầng và gắn chặt với tiêu chí minh bạch, doanh nghiệp chỉ có thể tiếp cận đầy đủ các ưu đãi nếu có năng lực quản trị tài chính bài bản, dữ liệu rõ ràng và tuân thủ chuẩn mực. Cụ thể, nguồn lực tiết kiệm từ ưu đãi thuế nên được ưu tiên tái đầu tư cho đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm, nâng cao chất lượng nhân lực và mở rộng thị trường, qua đó tạo ra năng lực cạnh tranh bền vững, đúng với tinh thần “chia sẻ rủi ro, kiến tạo tăng trưởng” mà chính sách thuế mới đang hướng tới.
Nhìn rộng hơn, cách tiếp cận mới của chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025 phản ánh sự dịch chuyển từ tư duy “thu cho đủ” sang tư duy “bồi đắp nguồn thu”. Khi chính sách được thiết kế đúng và doanh nghiệp chủ động nắm bắt, thuế không còn là gánh nặng đơn thuần, mà trở thành một công cụ hỗ trợ giúp doanh nghiệp tích lũy nội lực, tự tin bước vào chu kỳ tăng trưởng mới cùng nền kinh tế.
