Từ nền tảng thể chế chuyển đổi số, cần tăng tốc chuyển hóa thành hành động cụ thể, tạo lợi ích cụ thể và nền tảng cho tăng trưởng cao
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh tại Diễn đàn cấp cao chuyển đổi số Việt Nam - châu Á do VINASA tổ chức thường niên.
Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng cao gắn với yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng của quốc gia. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đang trở thành những động lực tăng trưởng mới quan trọng nhất.
Thực hiện mục tiêu trên, theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, khoảng trống pháp lý trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã từng bước được đồng bộ, mở không gian phát triển mới. Nhiệm vụ trọng tâm chuyển đổi số hiện nay là chuyển hóa nền tảng thể chế thành kết quả cụ thể; đưa các cơ chế, chính sách đi vào cuộc sống để phục vụ cho người dân và doanh nghiệp tạo ra những lợi ích thực tế.
Tuy nhiên, chuyển đổi số không chỉ cần mua thiết bị công nghệ, phần mềm, AI, đầu tư các cơ sở dữ liệu… Quan trọng hơn, hướng dẫn người dân, cơ quan, tổ chức thay đổi tư duy, cách làm việc hiệu quả hơn bằng công nghệ, giải quyết các vướng mắc, khó khăn bằng công nghệ.
Từ quan điểm đó, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho rằng, các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp công nghệ số phải chủ động nắm bắt những bài toán, khó khăn vướng mắc thực tế của nền kinh tế, của cơ quan tổ chức, đề xuất phương án, cách thức đột phá sử dụng công nghệ số để giải quyết hiệu quả. Thậm chí, có thể đề xuất các yêu cầu thay đổi, điều chỉnh quy trình thủ tục, quy chế hiện hành để áp dụng công nghệ số hiệu quả hơn, tạo hiệu ứng lan toả rộng hơn.
Tại diễn đàn, ông Ngô Diên Hy - Phó Chủ tịch VINASA, Phó Tổng Giám đốc VNPT bày tỏ: với hành lang pháp lý đã được thiết lập, việc còn lại là hành động của các doanh nghiệp công nghệ số với 2 nhiệm vụ chiến lược quan trọng.
Thứ nhất, thúc đẩy nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là động lực nâng cao năng suất cho nền kinh tế.
Thứ hai, tiên phong khai phá và phát triển các không gian tăng trưởng mới. Các doanh nghiệp công nghệ số có đủ bản lĩnh để kiến tạo và dẫn dắt các lĩnh vực chiến lược như AI, kinh tế tầm thấp, công nghệ robotics, công nghệ lượng tử. Những vùng đất mới mang lại "thặng dư công nghệ" khổng lồ, quyết định thứ hạng mới của Việt Nam trên bản đồ chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo ông Ngô Diên Hy, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam đã chứng minh năng lực làm chủ tầng ứng dụng, giao dịch số và hạ tầng số. Tuy nhiên, bước vào giai đoạn bứt tốc, nhiều thách thức lớn đang đe dọa đà tăng trưởng. Đó là ngưỡng giới hạn của đòn bẩy nhân sự truyền thống, áp lực khốc liệt về hạ tầng vật lý và năng lượng sạch, khoảng trống pháp lý cho công nghệ mới.
Thực tế trên, ông Ngô Diên Hy nhấn mạnh, doanh nghiệp cần tập trung nguồn lực cho R&D để khai thác, chiếm lĩnh các không gian phát triển mới. Đây không phải là bài toán kinh doanh thuần túy mà là trách nhiệm phụng sự dân tộc.
Bên cạnh đó, kích hoạt chiến dịch "Bình dân hóa công nghệ", đóng gói những công nghệ vĩ mô, phức tạp thành hệ sinh thái giải pháp AI tinh gọn với chi phí tối thiểu để trao chiếc "gậy phép công nghệ" này cho hàng triệu doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh cá thể.
Từ lăng kính toàn cầu, bà Trần Thị Lan Hương - Chuyên gia cao cấp Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam chia sẻ: một số nền kinh tế không ngồi chờ cho đến khi công nghệ AI chín muồi rồi mới ứng dụng mà chủ động kiến tạo phần móng từ trước. Khi làn sóng AI, nền tảng đó đóng vai trò như bộ khuếch đại để nhân cấp giá trị của các khoản đầu tư hạ tầng.
Chẳng hạn, Hàn Quốc với sáng kiến "Đập dữ liệu" - quy tụ, làm sạch và mở khóa toàn bộ tài nguyên dữ liệu quốc gia để kích hoạt các nghiên cứu AI chuyên sâu, đưa thu nhập bình quân đầu người bứt phá ngoạn mục. Trong khi đó, Singapore số hóa 97% dịch vụ công trực tuyến, lấy mã định danh làm mỏ neo để liên thông mọi dịch vụ hành chính và thương mại. Malaysia lựa chọn triển khai gói hỗ trợ hơn 400.000 doanh nghiệp SMEs chuyển đổi số giúp các doanh nghiệp tăng 12% khả năng chống chịu và phục hồi trước các cú sốc thị trường.
Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của AI, đại diện Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cảnh báo về "bẫy công nghệ bề nổi". Khi AI hiện diện khắp nơi nhưng chưa bám rễ vào nền kinh tế thực.
Để lấp đầy khoảng trống và thực hiện bước phát triển nhảy vọt, theo đại diện Ngân hàng Thế giới, Việt Nam cần xây dựng đồng bộ 5 trụ cột. Đó là kết nối và năng lượng, năng lực tính toán, ngữ cảnh và dữ liệu, năng lực và kỹ năng, AI có trách nhiệm.
Phó Chủ tịch VINASA Ngô Diên Hy cũng kỳ vọng, các doanh nghiệp tại diễn đàn sẽ thảo luận, thúc đẩy sự cộng hưởng, liên minh chặt chẽ với nhau nhằm đồng bộ hóa cấu trúc: dữ liệu - mô hình - hạ tầng. Trên cơ sở đó, định hình lộ trình đưa AI dịch chuyển từ "bứt phá ứng dụng" sang "chủ động sáng tạo" công nghệ nguồn. Đồng thời, từ thực tiễn hoạt động, doanh nghiệp đề xuất các kiến nghị về cơ chế thử nghiệm Sandbox, khơi thông nguồn vốn R&D cho công nghệ mới.
.jpg "Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: bước đệm vững chắc phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp")
