Tại hội thảo “AI và Chủ quyền dữ liệu trong kỷ nguyên số”, các chuyên gia công nghệ hàng đầu đã thảo luận về giải pháp phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) an toàn, tự chủ gắn liền với bảo vệ tài sản dữ liệu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Hội thảo do Hiệp hội Internet Việt Nam (VIA) - Văn phòng phía Nam phối hợp cùng Công viên Phần mềm Quang Trung (QTSC), Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn Chuyển đổi số TP HCM (DXCenter) và Security Bootcamp đồng tổ chức. Sự kiện nhằm kết nối giới chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp và các viện - trường trong đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ AI.
Thời điểm then chốt cho phát triển AI an toàn và tự chủ
Đánh giá về bối cảnh hiện nay, nhiều chuyên gia nhận định đây là thời điểm mang tính bước ngoặt đối với Việt Nam. Hệ thống chính sách và hành lang pháp lý liên quan đến quản trị dữ liệu, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng như định hướng phát triển AI đang từng bước được hoàn thiện, tạo nền tảng vững chắc cho việc phát triển nền kinh tế số an toàn và bền vững.
Phát biểu tại hội thảo, bà Phạm Thị Kim Phượng - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Phát triển Công viên phần mềm Quang Trung (QTSC), nhấn mạnh vai trò trung tâm của dữ liệu trong kỷ nguyên số. Theo bà, công nghệ AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được nuôi dưỡng bằng dữ liệu. Dữ liệu ngày nay không đơn thuần là thông tin lưu trữ mà đã trở thành tài sản chiến lược, nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội và là nền tảng của năng lực cạnh tranh quốc gia. Do đó, việc quản trị, khai thác và bảo vệ dữ liệu đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với mọi tổ chức và doanh nghiệp.
Bà Phạm Thị Kim Phượng nhấn mạnh khái niệm "AI chủ quyền" (Sovereign AI) đang được nhiều quốc gia trên thế giới đặc biệt quan tâm. AI chủ quyền không chỉ dừng lại ở việc sở hữu công nghệ AI, mà là khả năng làm chủ toàn diện từ dữ liệu, hạ tầng tính toán, nền tảng công nghệ, nguồn nhân lực cho đến năng lực đổi mới sáng tạo nhằm phục vụ lợi ích quốc gia và doanh nghiệp.
Nguy cơ an ninh thông tin và các giải pháp quản trị ứng dụng
Phân tích rõ hơn về các rủi ro an toàn thông tin, ông Nguyễn Văn Phương, chuyên gia từ Công ty Hewlett Packard Enterprise Việt Nam, cảnh báo rằng các dữ liệu nhạy cảm như bí mật quốc gia, thông tin tài chính và hồ sơ y tế có nguy cơ bị truy cập trái phép rất cao khi lưu trữ hoặc xử lý trên các hạ tầng không được kiểm soát. Điều này gia tăng rủi ro đối với chủ quyền dữ liệu và an toàn thông tin quốc gia.
Theo ông Phương, triển khai AI chủ quyền là yêu cầu mang tính chiến lược. Dù mỗi tổ chức có ưu tiên khác nhau, các động lực chung vẫn là: Nâng cao năng lực cạnh tranh kinh tế và tự chủ công nghệ; Bảo đảm an ninh quốc gia và thúc đẩy đổi mới sáng tạo; Bảo tồn bản sắc văn hóa và ngôn ngữ.
Để phòng ngừa rủi ro, ông khuyến nghị các doanh nghiệp cần ưu tiên hàng đầu cho bảo vệ dữ liệu, tuân thủ các quy định về an toàn thông tin và lựa chọn mô hình AI phù hợp. Việc chủ động triển khai AI nội bộ (private/on-premise AI) cũng giúp doanh nghiệp tăng khả năng kiểm soát dữ liệu, giảm thiểu nguy cơ rò rỉ và nâng cao hiệu quả vận hành.
Đồng quan điểm về quản trị rủi ro, bà An Trịnh, Quản lý Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo tại Công ty Data Protectify, lưu ý rằng việc ứng dụng AI đang mở rộng nhanh chóng nhưng cũng kéo theo nhiều thách thức về mặt quản trị. Doanh nghiệp cần sớm xây dựng khung quản trị AI gắn kết chặt chẽ với quy định pháp lý và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
"Các hệ thống AI cần được phân loại cụ thể theo mức độ rủi ro để áp dụng biện pháp kiểm soát phù hợp, bảo đảm tính minh bạch, luôn có sự giám sát của con người và tuân thủ pháp luật trong suốt quá trình triển khai", bà An Trịnh khuyến nghị.
