Dòng vốn đầu tư dịch chuyển mạnh về Mỹ nhằm nội địa hóa sản xuất và giảm rủi ro địa chính trị đang tạo sức ép tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.
Sau những chính sách quyết liệt của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm thúc đẩy sản xuất trong nước, dòng vốn đầu tư khổng lồ đang đổ vào nền kinh tế lớn nhất thế giới. Nhưng làn sóng đầu tư này cũng nhanh chóng bộc lộ một điểm nghẽn: năng lực của chuỗi cung ứng Mỹ chưa chắc đã đủ để đáp ứng tốc độ mở rộng của các nhà máy, dự án và ngành sản xuất mới.
Khi các doanh nghiệp đồng loạt tăng công suất, nhu cầu về linh kiện, nguyên vật liệu,... cũng tăng mạnh, tạo sức ép mở rộng lên toàn bộ hệ sinh thái sản xuất của Mỹ.
Nhà Trắng đang phối hợp chặt chẽ với các nhà đầu tư nước ngoài để xác định và khắc phục những điểm yếu trong chuỗi cung ứng sản xuất, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa mở rộng quy mô nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng khi dòng vốn đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực sản xuất Mỹ gia tăng.
Ông David Kim, Giám đốc điều hành Hanwha Philly Shipyard, cho biết mỗi con tàu khổng lồ được đóng mới tại Mỹ cần tới hơn 1.000 linh kiện, thiết bị. Con số này có thể còn tăng trong những năm tới khi tập đoàn đẩy mạnh sản xuất và ứng dụng các công nghệ đóng tàu dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI).
Để giải quyết bài toán này, chính quyền ông Trump đã triển khai “Chương trình Nhà cung cấp chiến lược” nhằm củng cố mạng lưới cung ứng trong nước, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài xây dựng hệ sinh thái nhà cung cấp đủ năng lực để duy trì hoạt động và tăng trưởng lâu dài tại Mỹ.
Cơ quan chức năng Mỹ cũng đang nỗ lực minh bạch và rút ngắn quy trình thẩm định đầu tư của Ủy ban Đầu tư nước ngoài tại Mỹ (CFIUS). Tháng 7, Bộ Tài chính Mỹ ra mắt website mới giúp doanh nghiệp, nhà đầu tư và luật sư hiểu rõ hơn cách CFIUS đánh giá các thương vụ từ nước ngoài.
CFIUS cũng triển khai “Chương trình nhà đầu tư đã được xác thực” nhằm nhận diện và phê duyệt trước các công ty thường xuyên thực hiện đầu tư, qua đó đẩy nhanh quy trình thẩm định sau khi hoàn tất khâu đánh giá chuyên sâu ban đầu.
Những động thái trên cho thấy Mỹ không chỉ cạnh tranh để thu hút vốn đầu tư, mà còn đang chạy đua để xây dựng lại năng lực sản xuất và mạng lưới nhà cung ứng phía sau dòng vốn này. Đây chính là khoảng trống có thể mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp nước ngoài, trong đó có doanh nghiệp Việt Nam, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng phục vụ thị trường Mỹ.
Theo các chuyên gia, khi các nhà máy tại Mỹ cần mở rộng mạng lưới nhà cung cấp, doanh nghiệp Việt có thể tham gia ở những công đoạn mà năng lực cung ứng nội địa của Mỹ còn hạn chế, thay vì chỉ tập trung vào xuất khẩu thành phẩm.
Một kênh khác là thông qua các doanh nghiệp Mỹ đang hoạt động và mở rộng đầu tư tại Việt Nam. Việc trở thành nhà cung cấp cấp 2, cấp 3 cho các tập đoàn này có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời tạo tiền đề để tiếp cận các dự án sản xuất của chính những tập đoàn đó tại Mỹ.
Tuy nhiên, cơ hội này đi kèm những yêu cầu ngày càng khắt khe. Để trở thành mắt xích trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn, doanh nghiệp Việt không chỉ cần cạnh tranh về giá mà còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, công nghệ, ESG, năng lực giao hàng và khả năng duy trì nguồn cung ổn định.
Vì vậy, bài toán không đơn thuần là tận dụng khoảng trống mà chuỗi cung ứng Mỹ để lại, mà là nâng cao năng lực. Những doanh nghiệp đầu tư sớm vào công nghệ, quản trị chất lượng và năng lực sản xuất quy mô lớn sẽ có lợi thế hơn trong cuộc đua trở thành nhà cung cấp cho các tập đoàn toàn cầu.
