Kinh tế

Cơ chế đột phá, thúc đẩy phát triển hàng hải và đường thủy nội địa

Gia Nguyễn • 22/11/2026 04:32

Với nhiều cơ chế đột phá được đề xuất, dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý thúc đẩy sự phát triển hoạt động hàng hải và đường thủy nội địa.

Tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ đã trình Quốc hội dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) gồm 21 chương, 318 điều được xây dựng trên cơ sở hợp nhất Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015 và Luật Giao thông đường thủy nội địa năm 2004.

amh-t13.92.jpg
Việc hợp nhất các quy định về hàng hải và đường thủy nội địa trong một bộ luật góp phần khắc phục sự phân tán trong quản lý, nâng cao hiệu quả khai thác kết cấu hạ tầng và thúc đẩy phát triển. Ảnh: Quốc Tuấn

Nhiều chính sách đột phá

Dự thảo Bộ luật được xây dựng nhằm kịp thời thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước trong lĩnh vực hàng hải, đường thủy nội địa, đặc biệt là Nghị quyết số 20-NQ/TW của Trung ương về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Theo tờ trình của Chính phủ, dự thảo Bộ luật đã thực hiện phân cấp triệt để cho UBND cấp tỉnh tổ chức thực hiện quản lý Nhà nước về đường thủy nội địa, trừ nhiệm vụ lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch ngành Quốc gia. Bộ luật và các văn bản quy định chi tiết được ban hành có 54 thủ tục hành chính được bãi bỏ. Các thủ tục hành chính còn lại được sửa đổi, bổ sung theo hướng đơn giản hóa, cắt giảm 7 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện…

Về cơ chế đặc thù quy hoạch đầu tư và khai thác kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa, dự thảo Bộ luật bổ sung tầm nhìn quy hoạch dài hạn 100 năm đối với kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa, cảng cạn, không thay thế thời kỳ quy hoạch 10 năm và tầm nhìn 30 năm theo pháp luật về quy hoạch, tạo cơ sở định hướng chiến lược lâu dài đối với hệ thống kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy, bảo đảm tính liên tục, ổn định, đồng bộ và khả năng kế thừa giữa các kỳ quy hoạch; bổ sung quy định về khung tiêu chí, ngành lựa chọn nhà đầu tư cảng biển, cảng thủy nội địa, danh mục dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược, điều kiện, nghĩa vụ của nhà đầu tư và cơ chế giám sát…

Đáng nói, về chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hàng hải và đường thủy, dự thảo Bộ luật đã bổ sung quy định khung chính sách về: Ưu đãi, hỗ trợ đối với nhà đầu tư chiến lược, doanh nghiệp phát triển cảng, đội tàu, công nghiệp hàng hải, vận tải, logistics, chuyển đổi số, khoa học công nghệ và phát triển nguồn nhân lực; ưu đãi, hỗ trợ với cảng xanh, tàu sử dụng điện, nhiên liệu thay thế, năng lượng tái tạo, hạ tầng điện bờ, trạm sạc, tiếp nhận và xử lý chất thải, đáp ứng xu thế giảm phát thải của tổ chức Hàng hải quốc tế…

Cân nhắc bảo đảm tính thống nhất

Góp ý xây dựng và hoàn thiện dự thảo luật, tập trung vào các cơ chế đầu tư và chuyển đổi xanh; dự án cảng biển, cảng thủy nội địa đầu mối, cảng cạn và trung tâm logistics quy mô lớn, đại biểu Lê Nữ Thuỳ Dương, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Đồng Nai cho rằng, lựa chọn nhà đầu tư không nên chủ yếu dựa trên tiêu chí giá, bởi các dự án này còn đòi hỏi năng lực công nghệ, quản trị, kinh nghiệm khai thác và khả năng kết nối mạng lưới vận tải.

Đại biểu đề nghị, nghiên cứu cơ chế chấm điểm đối với dự án không dùng vốn ngân sách: Nếu chỉ có một nhà đầu tư nộp hồ sơ hợp lệ thì xem xét chấp thuận nhà đầu tư; nếu có từ hai nhà đầu tư trở lên thì tổ chức chấm điểm theo tiêu chí công khai, phù hợp với định hướng phát triển của địa phương.

Đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa thời hạn của từng dự án thành phần với thời hạn dự án cảng tổng thể; cân nhắc cho phép gia hạn có điều kiện khi dự án hết thời hạn hoạt động, nhà đầu tư có nhu cầu tiếp tục và đáp ứng yêu cầu do Chính phủ quy định.

Theo đại biểu, cảng biển cần vốn đầu tư dài hạn và liên tục được nâng cấp, nạo vét, mở rộng; cơ chế gia hạn có điều kiện vừa giúp nhà đầu tư duy trì, phát triển cảng, vừa để Nhà nước kiểm soát việc thực hiện.

Bên cạnh đó, để chính sách chuyển đổi xanh có căn cứ thực hiện, đại biểu đề nghị, quy định rõ tiêu chí nhận diện cảng xanh, tàu xanh, dự án chuyển đổi xanh, cơ quan xác nhận và cách đánh giá kết quả giảm phát thải. Ưu đãi cũng cần tính đến tàu hiện hữu được hoán cải, nâng cấp để sử dụng điện, nhiên liệu thay thế, năng lượng tái tạo hoặc công nghệ giảm phát thải, thay vì chỉ tập trung vào tàu đóng mới…

Tham gia góp ý, đánh giá cao việc hợp nhất quy định về hàng hải và đường thủy nội địa, đồng thời nhấn mạnh vai trò của các nguyên tắc trong luật chuyên ngành, đại biểu Nguyễn Thanh Liêm, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị đề nghị, không nên lặp lại những nguyên tắc đã được quy định trong Hiến pháp và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; các nguyên tắc của luật chuyên ngành cần đủ rõ để có thể soi chiếu, tháo gỡ vướng mắc trong thực tế.

Đại biểu cho rằng, Việt Nam cần khai thác tốt hơn lợi thế của vận tải đường thủy, nhất là trong vận chuyển hàng siêu trường, siêu trọng, giảm áp lực lên đường bộ và chi phí bảo trì. Muốn vậy, bên cạnh hệ thống cảng, cần quan tâm phát triển đội tàu và bảo đảm quản lý nhà nước minh bạch, thông suốt.

Cùng với các vấn đề đã nêu, một số ý kiến cũng đề nghị, dự thảo Bộ luật cần cân nhắc bảo đảm sự tương thích với pháp luật về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, cũng như Luật Bảo vệ môi trường, do hoạt động tàu thuyền và cảng biển có liên quan trực tiếp đến môi trường biển.

Được biết, ngày 21/11, Quốc hội thống nhất lùi thời điểm xem xét, thông qua các dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi), Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Luật Bưu chính (sửa đổi), Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, Luật Phát triển công nghiệp văn hóa sang kỳ họp thứ 3.

(0) Bình luận
Nổi bật
Mới nhất
Cơ chế đột phá, thúc đẩy phát triển hàng hải và đường thủy nội địa
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO