Những khởi động sau giai đoạn trầm lắng IPO của doanh nghiệp sẽ là cơ sở để chúng ta thấy niềm tin của các doanh nghiệp về cơ hội huy động vốn trên thị trường.
Thị trường chứng khoán (TTCK) chững lại trong tháng 10 và những ngày đầu tháng 11/2025 sẽ không làm chững lại các kế hoạch huy động vốn của các doanh nghiệp.
Sau 4 tháng tăng liên tiếp thì đến tháng 4 - thời điểm công bố thuế quan đầu tiên của Mỹ (trừ tuần giảm đầu tiên) cho đến tháng 8/2025, TTCK đã ghi nhận đà tăng trưởng mạnh mẽ và đạt những kỷ lục về cả thanh khoản, điểm số.
Nhưng một kỷ lục không vui của thị trường này, là khối ngoại vẫn liên tục bán ròng. Tính từ đầu năm đến ngày 11/11, khối ngoại đã bán ròng hơn 130 nghìn tỷ đồng.
Khối ngoại bán ròng do chênh lệch lãi suất USD-VND, khiến thị trường Mỹ và một số thị trường ngoài Mỹ hấp dẫn hơn so với TTCK Việt Nam.
Cùng với đó, khác với xu hướng trước đây, phần lớn nhà đầu tư chiến lược nắm cổ phiếu dài hạn có khi cả chục năm, thì nay có thêm nhiều nhà đầu tư hoạt động như tổ chức đầu tư tài chính. Khối này có vị thế mua bán chênh lệch thường xuyên với thời gian rút ngắn hơn. Do đó, ngay cả khi chúng ta đã được nâng hạng và vốn ngoại dự báo sẽ trở lại đầu năm tới với các quỹ chủ động hoặc cột mốc hiệu lực nâng hạng TTCK vào tháng 9/2025, chúng ta cũng phải quen với động thái này để giữ nâng hạng, sao cho khối ngoại không thể rời đi.
Với việc chênh lệch lãi suất USD-VND được rút ngắn và Việt Nam có thêm nhiều hàng hóa hấp dẫn, cải thiện các quy định cho nhà đầu tư ngoại, tôi tin tưởng vốn ngoại trước sau cũng sẽ trở lại TTCK Việt Nam. Vấn đề bây giờ không phải là đặt câu hỏi khi nào mà là chúng ta chuẩn bị gì cho sự trở lại đó?
Lưu ý mới đây đã có 28 cổ phiếu theo FTSE Russell đánh giá có khả năng vào danh mục chỉ số của FTSE trong nay mai. Với nhiều cổ phiếu hấp dẫn và có thanh khoản cao, quy mô vốn hóa lớn, ví dụ TCX, hay nay mai là VPX, VPS, nhóm cổ phiếu chuyển sàn sớm có MCH (ngoài MCH, theo quy chế về phân công chức năng sàn, sẽ có 1 lượng hàng hóa lớn với nhiều mã cổ phiếu chất lượng từ HNX qua sàn HoSE vào năm tới)…, hy vọng có nhiều mã đáp ứng các điều kiện lọt rổ hơn. Đây đang và sẽ là một động lực quan trọng cho các doanh nghiệp hướng đến IPO, niêm yết, huy động vốn.
Một điều trên thị trường khiến nhiều nhà đầu tư “hoài nghi” về triển vọng IPO của doanh nghiệp, sau khi TCX lên sàn bị giảm. Cùng với đó, thị trường có một “nhịp điều chỉnh”. Tuy nhiên, tôi nhấn mạnh nhịp điều chỉnh này chưa làm “gãy” xu hướng dài hạn của thị trường. Kết quả kinh doanh tích cực của doanh nghiệp, định giá thị trường về dưới mức trung bình 5 năm trở lại ủng hộ cho xu hướng tăng dài hạn và sẽ cho thấy vai trò của thị trường vốn trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vào thời điểm cuối năm nay và năm 2026.
Trong giai đoạn vừa qua khi TTCK tăng điểm, các doanh nghiệp đã bắt đầu thực hiện đẩy mạnh IPO và tăng cường phát hành cổ phiếu nhằm tăng quy mô vốn. Sự tận dụng kênh thị trường vốn giúp các doanh nghiệp giảm vay với chi phí cao, giảm chi phí vốn, có nguồn lực để đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng.
Tuy nhiên, số lượng các thương vụ IPO cũng mới chỉ ở giai đoạn bắt đầu. Quy mô thị trường vốn năm nay dự báo cũng sẽ chỉ ở quanh 70-80% GDP. Triển vọng vẫn đang ở phía trước với hoạt động IPO dần bước sang một giai đoạn mới. Những lo ngại về các đợt IPO vừa qua hút dòng tiền trên TTCK, khiến thị trường giảm dòng tiền, và trở lại giảm động lực IPO… là không có cơ sở. Bởi tổng giá trị huy động vốn từ IPO từ đầu năm đến nay, đâu đó chưa vượt quá 40 nghìn tỷ đồng, rõ ràng không quá lớn để cho rằng hoạt động này đã, đang hút bớt tiền khỏi thị trường.
Tựu trung, tôi cho rằng tiền của nhà đầu tư trong nền kinh tế và triển vọng vốn ngoại thực sự còn rất lớn. Con số huy động ban đầu, với những khởi động sau giai đoạn im ắng hoạt động IPO của doanh nghiệp, càng là cơ sở dự báo để chúng ta thấy niềm tin của các doanh nghiệp về cơ hội huy động vốn trên thị trường. Trong thời gian tới khi đón nhiều cổ phiếu mới, chất lượng, chúng ta sẽ có điều kiện kiểm chứng lại quan điểm này.
