Có nên bỏ khấu trừ thuế 10% với lao động thời vụ?

Liên quan quy định khấu trừ thuế thu nhập cá nhân với lao động thời vụ, thu nhập vãng lai, nhiều ý kiến cho rằng cơ chế khấu trừ cố định 10% hiện nay đang bộc lộ không ít bất cập.

Trên thực tế, nhóm bị tác động nhiều nhất thường là lao động tự do, cộng tác viên, người làm việc thời vụ hoặc nhận thu nhập không thường xuyên. Không ít trường hợp tổng thu nhập cả năm sau giảm trừ gia cảnh chưa tới mức phải nộp thuế nhưng vẫn bị khấu trừ 10% ngay khi nhận tiền công. Điều này dẫn tới nghịch lý: người lao động bị giữ lại một phần thu nhập trước, sau đó lại phải tự thực hiện thủ tục quyết toán để xin hoàn thuế.

Trao đổi trên tờ Lao động về cơ chế khấu trừ hiện nay, ông Lê Văn Tuấn - Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas cho rằng, việc duy trì song song hai cách tính thuế đối với lao động ngắn hạn và dài hạn đang làm tăng thủ tục hành chính và tạo ra nhiều bất hợp lý.

Theo ông Tuấn, hiện nay hợp đồng lao động dưới 3 tháng hoặc không ký hợp đồng bị khấu trừ cố định 10%, trong khi hợp đồng từ 3 tháng trở lên được tính theo biểu thuế lũy tiến từng phần. Tuy nhiên, đến cuối năm, toàn bộ thu nhập vẫn được quyết toán lại theo biểu thuế lũy tiến.

“Vậy tại sao chúng ta cần phải tạm khấu trừ 10% mà không tính luôn theo biểu thuế lũy tiến ngay từ đầu, khi cuối năm vẫn phải quyết toán theo cách này”, ông Tuấn nêu quan điểm.

Theo Giám đốc Thuế Keytas, nếu bỏ cơ chế khấu trừ 10% và áp dụng thống nhất biểu thuế lũy tiến đối với cá nhân cư trú sẽ giúp đơn giản hóa thủ tục, giảm việc phải làm cam kết mẫu 08/CK-TNCN và giảm đáng kể số hồ sơ hoàn thuế cuối năm.

Ông cũng cho rằng quy định hiện nay tạo ra bất cập khi một số khoản thu nhập được miễn thuế như tiền ăn ca hoặc tiền làm thêm giờ vẫn bị tính vào tổng thu nhập để khấu trừ 10%.

“Nhiều người thu nhập thấp bị khấu trừ trước rồi phải mất thời gian đi hoàn thuế, trong khi người có thu nhập cao lại chỉ tạm nộp 10% trong năm và quyết toán bổ sung sau”, ông Tuấn nói.

Theo ông, việc bỏ cơ chế khấu trừ 10% sẽ không làm thay đổi nghĩa vụ thuế cuối cùng hay ảnh hưởng nguồn thu ngân sách, bởi toàn bộ thu nhập vẫn được quyết toán theo biểu thuế lũy tiến như hiện nay. Tuy nhiên, cách làm này có thể giúp giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người lao động.

Theo giới chuyên môn, trong bối cảnh số lượng lao động tự do, làm việc theo dự án, cộng tác viên hay người sáng tạo nội dung số ngày càng tăng, cơ chế thuế cũng cần có cách tiếp cận phù hợp hơn với đặc thù thu nhập linh hoạt.

Không ít người nhận tiền công theo từng đợt nhỏ nhưng vẫn bị khấu trừ 10% ngay tại nguồn, dù tổng thu nhập cả năm chưa tới mức phải nộp thuế. Trong khi đó, nhiều người lao động vì ngại thủ tục hoặc không nắm rõ quy định nên không thực hiện hoàn thuế, dẫn tới quyền lợi bị ảnh hưởng.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh nội dung này, Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng, về nguyên tắc, thuế thu nhập cá nhân cần phản ánh đúng khả năng nộp thuế thực tế của người dân sau khi áp dụng các khoản giảm trừ theo quy định.

Theo bà Nhung, việc khấu trừ cố định 10% đối với mọi khoản thu nhập vãng lai vượt ngưỡng đang tạo ra cách tiếp cận khá “cào bằng”, trong khi đặc điểm thu nhập của từng nhóm lao động hiện nay rất khác nhau.

“Trong bối cảnh lao động tự do và việc làm linh hoạt ngày càng phổ biến, chính sách thuế cũng cần được thiết kế theo hướng giảm thủ tục không cần thiết, đồng thời bảo đảm công bằng giữa các nhóm người nộp thuế”, Luật sư Lê Thị Nhung nhận định.

Theo bà Nhung, nếu vẫn duy trì cơ chế khấu trừ tại nguồn thì cơ quan quản lý cũng cần nghiên cứu thêm giải pháp đơn giản hóa thủ tục hoàn thuế, tránh để người lao động phải mất nhiều thời gian, chi phí chỉ để nhận lại khoản tiền vốn dĩ không thuộc diện phải nộp.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, nhiều ý kiến cũng đồng tình rằng, mục tiêu quản lý thuế là cần thiết, nhưng chính sách cũng cần hạn chế tình trạng người lao động phải “nộp trước - đi xin lại sau” như hiện nay.