Sau một năm 2025 bùng nổ, kim loại quý trở thành nhóm tài sản sinh lời tốt nhất thị trường toàn cầu.
Đà tăng mạnh của giá vàng, bạc, bạch kim và palladium đã đưa giá lên những mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, sau "cơn sốt" giá, thị trường kim loại quý đang chững lại, đặt nhà đầu tư trước câu hỏi quen thuộc: còn cơ hội hay đã quá muộn?
Giới phân tích vẫn giữ quan điểm tích cực về triển vọng dài hạn của giá kim loại quý. Những yếu tố từng nâng đỡ thị trường suốt ba năm qua vẫn hiện hữu: đồng USD suy yếu, bất ổn địa chính trị, lạm phát dai dẳng, nhu cầu dự trữ từ ngân hàng trung ương và sức cầu công nghiệp tăng cao.
Đối với vàng, đà tăng bắt đầu từ năm 2022, khi xung đột Nga–Ukraine bùng phát, lạm phát toàn cầu leo thang và nhiều ngân hàng trung ương đẩy mạnh mua vàng để đa dạng hóa dự trữ ngoại hối. Trong ba năm qua, giá vàng tăng trung bình 38% mỗi năm. Vai trò truyền thống của vàng như tài sản trú ẩn và “đồng tiền thay thế” tiếp tục được củng cố.
Trong khi đó, bạc vừa là tài sản đầu tư tài chính, vừa là đầu vào quan trọng cho sản xuất công nghiệp. Theo Silver Institute, gần 60% nhu cầu bạc đến từ lĩnh vực công nghiệp, đặc biệt là năng lượng mặt trời và điện tử. Trong 12 tháng qua, giá bạc tăng hơn 168%, phản ánh sự cộng hưởng giữa nhu cầu đầu tư và sản xuất.
Bạch kim và palladium mang tính công nghiệp rõ nét hơn. Khoảng một nửa nhu cầu bạch kim và gần 85% nhu cầu palladium đến từ bộ chuyển đổi xúc tác trong ô tô nhằm giảm khí thải. Trong năm qua, bạch kim tăng 129%, còn palladium tăng khoảng 72%.
Dù triển vọng dài hạn tích cực, các chuyên gia đều cảnh báo rủi ro ngắn hạn. Sau khi tăng nóng, giá kim loại quý thường trải qua các nhịp điều chỉnh mạnh.
Khác với cổ phiếu hay trái phiếu, hàng hóa đòi hỏi sự theo dõi sát sao hơn. Thị trường bạc, bạch kim và palladium nhỏ hơn nhiều so với vàng, khiến giá dễ biến động mạnh khi cung cầu thay đổi.
Một rủi ro đáng chú ý là giá cao có thể làm suy yếu nhu cầu công nghiệp. Ví dụ, trước đây bạc chỉ chiếm khoảng 5% chi phí một tấm pin mặt trời, nhưng hiện nay đã lên tới 30%. Nếu giá duy trì ở mức cao, các nhà sản xuất có thể tìm vật liệu thay thế rẻ hơn, từ đó làm giảm nhu cầu bạc và gây áp lực lên giá.
Trong dài hạn, các chuyên gia cho rằng giá vàng có thể suy yếu nếu các ngân hàng trung ương ngừng mua vào, căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt hoặc đồng USD phục hồi mạnh. Ngược lại, bạc, bạch kim và palladium phụ thuộc nhiều vào tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Một cuộc suy thoái lớn có thể khiến nhu cầu công nghiệp sụt giảm đáng kể.
Các ngân hàng và tổ chức phân tích hàng hóa trên thế giới cho rằng năm 2026 có thể là giai đoạn “giữ thành quả” hơn là tiếp tục bùng nổ. Những dự báo lạc quan nhất cho rằng giá vàng có thể chạm 6.300 USD/ounce, nhưng mức giá trung bình cả năm được ước tính phổ biến trong khoảng 4.400–4.800 USD/ounce.
Với bạch kim, tờ WSJ dẫn dự báo trung bình dao động từ 2.100–2.450 USD/ounce; palladium khoảng 1.600–1.725 USD/ounce. Bạc là kim loại có biên độ dự báo rộng nhất, từ 50–70 USD/ounce, phản ánh mức độ biến động cao.
Chính sự chênh lệch lớn trong dự báo đã nhấn mạnh một điều: kim loại quý có thể mang lại lợi nhuận cao, nhưng không phù hợp với chiến lược “đu đỉnh”.
Việc phân bổ kim loại quý cũng là một mối quan tâm của giới đầu tư, và câu trả lời phụ thuộc vào cấu trúc danh mục và khẩu vị rủi ro của từng nhà đầu tư. Kim loại quý có mức tương quan thấp với cổ phiếu và trái phiếu. Vì vậy, chúng có thể đóng vai trò đa dạng hóa, giảm biến động tổng thể của danh mục. Tuy nhiên, đặc tính biến động mạnh của hàng hóa cũng đòi hỏi nhà đầu tư phải chấp nhận rủi ro cao hơn.
Các chuyên gia tài chính thường khuyến nghị chỉ nên phân bổ 5–10% tổng danh mục vào kim loại quý. Với những người đã nắm giữ từ trước đợt tăng 2025, việc tái cân bằng danh mục có thể cần thiết nếu tỷ trọng đã vượt quá mức này.
Đối với nhà đầu tư mới, chiến lược bình quân giá theo thời gian được đánh giá an toàn hơn so với việc mua dồn một lần ở mức giá cao.
Mua vàng miếng, bạc thỏi mang lại cảm giác sở hữu trực tiếp, nhưng đi kèm chi phí lưu trữ và chênh lệch mua – bán so với giá giao ngay.
Quỹ ETF là lựa chọn phổ biến hơn nhờ tính thanh khoản cao và chi phí thấp. Một số quỹ nắm giữ kim loại vật chất, trong khi số khác theo dõi giá hợp đồng tương lai. Tuy nhiên, lựa chọn này bị hạn chế tại Việt Nam và phổ biến hơn ở các nước phát triển.
Ngoài ra, cổ phiếu công ty khai thác mỏ cũng là cách gián tiếp tiếp cận kim loại quý, nhưng rủi ro doanh nghiệp có thể khiến biến động lớn hơn cả giá kim loại cơ sở.
