Thâm hụt thương mại Mỹ tháng 7 tăng 24,4% lên 88,6 tỷ USD, trong bối cảnh nhập khẩu tư liệu sản xuất lập kỷ lục.
Theo Cục Phân tích Kinh tế và Cục Điều tra Dân số Mỹ, thâm hụt thương mại của Mỹ tăng từ 71,2 tỷ USD trong tháng 6 lên 88,6 tỷ USD trong tháng 7, mức cao nhất kể từ tháng 3/2025. Đáng chú ý, một phần đáng kể của mức tăng này gắn với nhập khẩu thiết bị công nghệ cao phục vụ làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI).
Tổng kim ngạch nhập khẩu tháng 7 tăng 2,8% lên 399,3 tỷ USD. Trong đó, nhập khẩu tư liệu sản xuất tăng 14,4 tỷ USD lên mức kỷ lục 140,3 tỷ USD.
Riêng nhập khẩu máy tính tăng 6,9 tỷ USD, phụ kiện máy tính tăng 6,6 tỷ USD và chất bán dẫn tăng 1,2 tỷ USD. Reuters nhận định mức tăng này nhiều khả năng liên quan đến hoạt động xây dựng hạ tầng AI quy mô lớn tại Mỹ.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu giảm 2,1% xuống 310,7 tỷ USD, chủ yếu do vật tư công nghiệp, dầu thô và vàng phi tiền tệ.
Dữ liệu cho thấy thuế quan chưa đủ để kéo nhập khẩu giảm khi nhu cầu đầu tư vẫn lớn. Matthew Martin, chuyên gia kinh tế tại Oxford Economics, cho rằng chi tiêu cho thiết bị công nghệ cao phục vụ AI sẽ tiếp tục góp phần làm tăng nhập khẩu của Mỹ trong năm 2027.
Tuy nhiên, bức tranh cả năm bớt tiêu cực hơn. Trong bảy tháng đầu 2026, thâm hụt thương mại Mỹ vẫn giảm 29,6% so với cùng kỳ năm trước, trong khi xuất khẩu tăng nhanh hơn nhập khẩu.
Kết quả kinh doanh của các hãng công nghệ cho thấy rõ cơ chế phía sau dòng nhập khẩu này.
Dell Technologies vừa báo doanh thu quý II năm tài chính 2026-2027 đạt kỷ lục 47 tỷ USD, tăng 58% so với cùng kỳ. Hãng ghi nhận doanh thu máy chủ AI 16,4 tỷ USD và lượng đơn tồn đọng 95 tỷ USD. Dell cũng nâng dự báo doanh thu cả năm lên 192 tỷ USD.
Tuy nhiên, nhu cầu mạnh đang đi kèm tình trạng thiếu DRAM, NAND, CPU và một số linh kiện bán dẫn khác. Điều này cho thấy tăng trưởng của các hãng công nghệ Mỹ đồng thời kéo theo nhu cầu nhập khẩu lớn từ chuỗi cung ứng châu Á.
Điển hình như Nvidia. Trong quý gần nhất, hãng đạt doanh thu 96,2 tỷ USD, trong đó mảng trung tâm dữ liệu mang về khoảng 89 tỷ USD. Nhưng phần lớn năng lực sản xuất chip tiên tiến vẫn nằm ngoài nước Mỹ, đặc biệt tại Đài Loan (Trung Quốc).
Vì vậy, lợi nhuận của doanh nghiệp công nghệ Mỹ và mức thâm hụt thương mại lớn hơn có thể cùng xuất hiện. Mỹ giữ phần giá trị cao ở thiết kế, phần mềm và sở hữu trí tuệ, trong khi việc xây dựng hạ tầng AI vẫn cần lượng lớn phần cứng sản xuất ở nước ngoài.
Dù nhập khẩu tư liệu sản xuất có thể là tín hiệu tốt như một dạng chi phí đầu tư cho tăng trưởng tương lai, nhưng câu hỏi then chốt vẫn là hiệu quả của lượng vốn đang đổ vào AI.
Ngân hàng Thanh toán Quốc tế cảnh báo làn sóng đầu tư AI đang ngày càng dựa nhiều hơn vào nợ và các cấu trúc tài trợ vòng tròn giữa nhà cung cấp chip, doanh nghiệp điện toán đám mây và các hãng AI. Nếu kỳ vọng doanh thu suy giảm, các liên kết này có thể khuếch đại rủi ro.
Trong khảo sát được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ công bố tháng 5, có tới 50% số đầu mối thị trường được hỏi đề cập rủi ro liên quan đến AI, tập trung ở định giá tài sản, chi tiêu vốn bằng nợ và thị trường lao động.
Một nghiên cứu của MIT cũng cho thấy phần lớn doanh nghiệp được khảo sát chưa ghi nhận lợi suất rõ ràng từ các khoản đầu tư AI tạo sinh.
Do đó, lượng máy tính, chip và thiết bị nhập khẩu hôm nay có thể trở thành nền tảng cho tăng năng suất trong tương lai. Nhưng nếu doanh thu và năng suất không theo kịp tốc độ đầu tư, chính quy mô nhập khẩu hiện nay cũng phản ánh mức độ tập trung ngày càng lớn của nền kinh tế Mỹ vào một chu kỳ công nghệ chưa được kiểm chứng đầy đủ.
Diễn biến này liên quan trực tiếp đến Việt Nam khi điện tử đang là một trong những nhóm hàng tăng nhanh nhất trong thương mại với Mỹ.
Trong 5 tháng đầu 2026, xuất khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện của Việt Nam sang Mỹ đạt khoảng 22,5 tỷ USD, tăng 54,9% so với cùng kỳ năm ngoái.
Nếu đầu tư trung tâm dữ liệu tại Mỹ tiếp tục tăng, nhu cầu đối với điện tử, linh kiện, bộ nhớ và các cấu phần hạ tầng số sẽ tiếp tục tạo đơn hàng cho chuỗi sản xuất châu Á, trong đó có Việt Nam.
