Kinh tế Mỹ đang chuyển sang hình chữ “C” khi chi tiêu của người tiêu dùng đang dần bớt phân hóa giữa các nhóm thu nhập, thay vì tiếp tục đi theo mô hình chữ K vốn tạo ra khoảng cách lớn giữa người giàu và người nghèo.
Một xu hướng đáng chú ý đang dần hiện rõ trong dữ liệu tài khoản của Bank of America vài tháng qua: khoảng cách tài chính giữa người giàu và người nghèo tại Mỹ dường như đang thu hẹp, khi hành vi chi tiêu và dòng tiền của hai nhóm bắt đầu có những chuyển động bất ngờ.
Điều này đi ngược lại với quan điểm phổ biến bấy lâu nay rằng người giàu ngày càng giàu hơn, bỏ lại phía sau những người có thu nhập thấp hơn và khiến “Giấc mơ Mỹ” trở nên xa tầm với. Khoảng cách giàu nghèo này - thường được gọi là mô hình “nền kinh tế hình chữ K” - được cho là nguyên nhân gây ra nhiều vấn đề xã hội.
Theo các chuyên gia kinh tế, để mô hình chữ K tiếp tục phản ánh đúng thực tế kinh tế Mỹ, tốc độ tăng trưởng thu nhập và chi tiêu của nhóm giàu phải vượt xa mức tăng lương và khả năng chi trả của nhóm thu nhập thấp. Khi đó, hai nhánh của chữ K sẽ tiếp tục tách khỏi nhau.
Theo một báo cáo vào tháng 6 của các nhà nghiên cứu tại PNC, chênh lệch về tốc độ tăng trưởng chi tiêu giữa người Mỹ có thu nhập cao và thu nhập thấp đang ở mức hẹp nhất trong vòng ba năm qua. Theo PN, thậm chí đã có những dấu hiệu ban đầu cho thấy khoảng cách về tiền tiết kiệm giữa các hộ gia đình thu nhập cao và thu nhập thấp cũng đang bắt đầu thu hẹp lại.
Dữ liệu thu thập của Bank of America Institute còn cho thấy, tốc độ tăng trưởng chi tiêu của người Mỹ có thu nhập thấp cũng đã vượt qua nhóm có thu nhập cao trong tháng 6. Ngoài ra, khoảng cách về tốc độ tăng trưởng chi tiêu cho các nhu cầu không thiết yếu đã thu hẹp xuống mức thấp nhất kể từ tháng 7/2025.
Các khoản hoàn thuế lớn hơn từ Đạo luật “One Big Beautiful Bill” của Tổng thống Donald Trump, cùng với kỳ vọng chi tiêu tiêu dùng tăng trong thời gian diễn ra World Cup và một thị trường việc làm tương đối ổn định, có thể phần nào lý giải vì sao khoảng cách giữa hai nhánh của mô hình chữ “K” đang có dấu hiệu thu hẹp trong năm 2026.
Tuy nhiên, những biến động trong vài tháng gần đây không hoàn toàn là hiện tượng nhất thời. Dữ liệu cũng cho thấy một xu hướng đã âm thầm hình thành trong nhiều năm: khoảng cách về thu nhập, chi tiêu và sức mua giữa các nhóm người Mỹ đang có những thay đổi đáng chú ý.
Điều này đặt ra câu hỏi liệu nền kinh tế Mỹ có đang bước vào một giai đoạn mà sự phân hóa từng đặc trưng cho mô hình chữ “K” bắt đầu giảm bớt, hay đây chỉ là một khoảng lặng trước khi khoảng cách giữa hai nhóm tiếp tục nới rộng.
Theo ông Joe Brusuelas, Chuyên gia kinh tế trưởng tại RSM US, các gói kích thích kinh tế quy mô lớn của chính phủ và mạng lưới an sinh xã hội được triển khai trong thời kỳ đại dịch cũng đã hỗ trợ đắc lực cho nhóm lao động thu nhập thấp.
Trong 7 năm qua, giá trị tài sản ròng của những người nghèo nhất nước Mỹ đã tăng trưởng với tốc độ nhanh hơn nhiều so với tầng lớp trung lưu, thượng lưu. Đồng thời, tài sản của tầng lớp trung lưu cũng tăng với tốc độ cao hơn so với nhóm 1% giàu nhất.
Gần đây, một số nhà kinh tế và lãnh đạo doanh nghiệp đã bắt đầu tìm kiếm những hình ảnh so sánh khác để mô tả sự thay đổi trong khoảng cách thu nhập và sức mua giữa các nhóm dân cư tại Mỹ.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng bức tranh hiện nay giống chữ “C” hơn. Theo ông, nhóm người có thu nhập thấp đang kiếm được nhiều tiền hơn, cho thấy sự cải thiện đáng kể so với cách nhìn về một nền kinh tế mà hai nhóm giàu - nghèo ngày càng đi theo hai hướng đối nghịch chữ “K”.
CEO của Hilton, ông Christopher Nassetta, cũng nhận định rằng nền kinh tế Mỹ đang có hình chữ “C”, khi ghi nhận việc người tiêu dùng ở mọi phân khúc giá và mức thu nhập đều đang gia tăng chi tiêu cho du lịch và lưu trú tại các khách sạn của hãng.
Tuy nhiên, với ông David Woodyard, người điều hành tổ chức nhân đạo Catholic Charities Dallas, nói rằng: “Xét trên tổng thể, chúng tôi đang bận rộn hơn bao giờ hết”. Từ mùa hè năm 2024 đến giữa năm 2025, tổ chức này đã cung cấp khoảng 9 triệu suất ăn, và con số này đã vượt mốc 15 triệu kể từ thời điểm đó. Khoảng 60% số người nhận hỗ trợ thực phẩm đã quay lại ít nhất một lần nữa.
Trong bối cảnh đó, sự phân hóa kinh tế theo hình chữ “K” ngày càng nới rộng khi chi phí sinh hoạt tăng vọt và các gói kích thích kinh tế thời đại dịch dần cạn kiệt.
