Xung đột Trung Đông leo thang đã khiến giá dầu tăng mạnh trong thời gian qua, hỗ trợ tích cực cho nhiều cổ phiếu dầu khí.
Tuy nhiên, giá dầu tiềm ẩn nhiều rủi ro giảm mạnh nếu xung đột Trung Đông hạ nhiệt và/hoặc các quốc gia có biện pháp hỗ trợ nguồn cung dầu. Do đó, các nhà đầu tư cẩn trọng khi đầu tư vào cổ phiếu dầu khí, nhất là khi giá nhiều cổ phiếu dầu khí đã ở vùng vượt mua.
Theo dữ liệu từ công ty Kpler, năm 2025, lượng dầu thô được vận chuyển qua eo Hormuz mỗi ngày bình quân 13 triệu thùng, chiếm 31% tổng lượng dầu thô được vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu. Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz đồng nghĩa với việc quốc gia này cắt giảm sản lượng tương đương 1,4% nguồn cung dầu toàn cầu. Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa kéo dài, giá dầu có thể vượt xa 100 USD/thùng.
Trong trường hợp xung đột Trung Đông kéo dài khiến nguồn cung dầu bị “bóp nghẹt” dẫn tới giá dầu tăng mạnh, nhiều khả năng một số giải pháp hỗ trợ nguồn cung dầu sẽ được triển khai.
Trước tiên, đó là việc tái kích hoạt bảo hiểm chiến tranh. Khi bảo hiểm được khơi thông, tàu và chủ hàng sẽ trở lại vận chuyển, giúp nguồn cung dầu sẽ được giải toả. Bên cạnh đó, còn có giải pháp thay thế tuyến logistics mới. Theo đó, các công ty vận chuyển dầu có thể tái định vị tuyến vận tải khác như tuyến East–West của Saudi Arabia đưa dầu từ vịnh Ba Tư sang cảng Yanbu (Biển Đỏ) hoặc tuyến SUMED (Ai Cập) nối Biển Đỏ với Địa Trung Hải, nhưng chi phí vận tải sẽ gia tăng.
Ngoài ra, nhiều quốc gia có thể sẽ tăng nhập khẩu dầu từ Mỹ, Brazil, Tây Phi, chấp nhận quãng đường dài hơn để duy trì tăng trưởng kinh tế trong nước. Đặc biệt, các nước trong khối OECD có thể phối hợp xả kho dự trữ dầu mỏ chiến lược trong ngắn hạn để làm dịu cú sốc nguồn cung dầu.
Dù các biện pháp nói trên được triển khai, thì giá dầu cũng khó giảm mạnh nếu xung đột Trung Đông vẫn leo thang. Giá dầu tăng mạnh thường tác động khá tích cực đến doanh nghiệp thượng nguồn dầu khí tại Việt Nam. Giá dầu tăng giúp thúc đẩy đầu tư và triển khai dự án khai thác, đặc biệt với các mỏ cận biên trước đây khó đạt hiệu quả kinh tế, đồng thời thúc đẩy và gia tăng khối lượng công việc liên quan đến hoạt động dịch vụ kỹ thuật dầu khí. Ở trung nguồn (vận chuyển, thuê tàu, đường ống), giá dầu cao hỗ trợ sản lượng khai thác được duy trì, mở rộng nhu cầu vận chuyển. Trong khi đó, hạ nguồn (lọc hoá dầu, phân phối xăng dầu) chịu tác động hai chiều: Tồn kho giá thấp sẽ giúp doanh nghiệp lãi lớn, nhưng về vận hành dài hạn, giá dầu cao làm tăng nhu cầu vốn lưu động, gia tăng rủi ro điều hành giá, qua đó gây áp lực lên biên lợi nhuận.
Trong số các cổ phiếu dầu khí, các nhà đầu tư có thể xem xét các cổ phiếu sau đây:
Thứ nhất là cổ phiếu PVS. Xung đột Trung Đông khiến giá dầu duy trì ở mức cao, giúp hoạt động cho thuê tàu của PVS được hưởng lợi gián tiếp nhờ các nhà khai thác đẩy mạnh duy trì và tối ưu sản lượng, qua đó củng cố nhu cầu thuê kho nổi dài hạn. Do đặc thù hợp đồng vận chuyển thuê tàu thường dài hạn nên dòng tiền của PVS tương đối ổn định và ít phụ thuộc biến động ngắn hạn của giá dầu.
Tuy nhiên, rủi ro chi phí bảo hiểm tăng có thể gây áp lực nhẹ lên chi phí vận hành hoặc di dời tàu, nhưng không làm thay đổi triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp này.
Thứ hai là cổ phiếu PLX. Doanh nghiệp này đang nắm giữ lợi thế lớn nhờ lượng hàng tồn kho cao (bao gồm nguyên liệu và thành phẩm) được nhập ở mức giá vốn thấp, trong khi xu hướng giá dầu thế giới tăng, giúp công ty tối ưu hóa biên lợi nhuận. Với vị thế dẫn đầu (hơn 51% thị phần), PLX có tiềm năng tăng trưởng doanh thu mạnh mẽ.
Thứ ba là cổ phiếu GAS. Giá dầu tăng cao đẩy giá khí thương phẩm của GAS tăng theo, giúp doanh thu và lợi nhuận sản xuất khí tăng mạnh. Tuy nhiên, biên lợi nhuận thực tế có thể giảm do GAS không hưởng trọn chênh lệch từ phần khí bao tiêu (giá cố định với Nhà nước) và áp lực chi phí tăng cao. Trì hoãn cung ứng LPG cũng là yếu tố rủi ro làm giảm lợi nhuận của GAS.
Thứ tư là cổ phiếu PVD. Giá dầu cao sẽ là động lực để khách hàng sẵn sàng chi trả mức giá thuê giàn khoan cao hơn và đẩy hiệu suất sử dụng giàn gia tăng. Các giàn khoan PVD I, VI, VIII, IX sẽ thực hiện hợp đồng khoan mới trong năm 2026 có thể sẽ được hưởng lợi từ xu hướng này.
Thứ năm là cổ phiếu PVT. Giá dầu tăng kéo theo cước vận tải tăng theo hoặc khách hàng sẽ trả phần chênh lệch nhiên liệu. Điều này khiến dòng tiền chảy vào ngành vận tải biển. Hiện phần lớn đội tàu của PVT hoạt động theo hợp đồng trung và dài hạn, nên biến động địa chính trị ngắn hạn không làm mất hợp đồng ngay lập tức. Trường hợp eo biển Hormuz bị phong tỏa trong dài hạn (kịch bản giá dầu tăng trên 100 USD/thùng) sẽ có thể giảm hiệu suất khai thác tàu của PVT, từ đó suy giảm lợi nhuận của công ty...
