"Cuộc chiến" sinh tồn trên thị trường giao đồ ăn ở châu Á

Trong năm nay, thị trường giao đồ ăn tại châu Á - Thái Bình Dương đã xuất hiện một loạt thương vụ hợp nhất. Tháng 3, công ty Anh Deliveroo thông báo rút khỏi Singapore và Qatar, sau khi đã chấm dứt hoạt động tại Hong Kong. Cũng trong khoảng thời gian này, tập đoàn thương mại điện tử Singapore Grab công bố kế hoạch tiến vào thị trường Đông Á thông qua đề xuất mua lại hoạt động kinh doanh của foodpanda.

Vận mệnh của các “ông lớn” giao đồ ăn

Kết quả kinh doanh cho thấy các nền tảng giao đồ ăn lớn tại châu Á - Thái Bình Dương đang có những diễn biến khác nhau. Mảng giao hàng của Grab ghi nhận tăng trưởng mạnh trong quý II/2026, với doanh thu tăng 21% so với cùng kỳ năm trước lên 531 triệu USD, trong khi tổng giá trị giao dịch (GMV) tăng 22%.

Trong khi đó, Meituan của Trung Quốc ghi nhận cả tăng trưởng doanh thu lẫn lợi nhuận. Doanh thu hợp nhất quý II/2026 của tập đoàn này tăng 14,4% so với cùng kỳ năm trước lên 104,6 tỷ nhân dân tệ (15,6 tỷ USD), trong khi lợi nhuận tăng 47,3%, lên 4,1 tỷ nhân dân tệ.

Keeta, mảng kinh doanh ở nước ngoài của Meituan, đã đạt mức lợi nhuận ổn định tại Hong Kong, trong khi hiệu quả hoạt động tại thị trường Trung Đông tiếp tục được cải thiện.

Trái lại, hoạt động kinh doanh của Delivery Hero tại châu Á - Thái Bình Dương đang chịu áp lực. GMV tại thị trường lớn nhất của tập đoàn giảm 6,2% so với cùng kỳ năm trước. EBITDA điều chỉnh cũng giảm 15,9%.

Công ty cho biết nguyên nhân là do phải đầu tư vào việc mở rộng mạng lưới logistics giao hàng, các chương trình thuê bao và đảm bảo nguồn cung tài xế, bên cạnh tác động bất lợi từ tỷ giá.

Anuran Dhar, Trưởng bộ phận Thực phẩm - Dịch vụ ăn uống, các lĩnh vực Wisdom và Nông nghiệp tại công ty tư vấn GlobalData, nói với Lianhe Zaobao rằng thị trường giao đồ ăn đã vượt qua giai đoạn tăng trưởng nhanh chóng trong đại dịch COVID-19 và các ưu tiên của thị trường cũng đã thay đổi.

“Các nhà đầu tư hiện muốn thấy lộ trình rõ ràng hơn để đạt lợi nhuận và quản lý dòng tiền tốt hơn. Họ cũng muốn các nền tảng ngừng phụ thuộc vào trợ giá để cạnh tranh mạnh nhằm giành thị phần”, ông nói.

Peter Backman, nhà sáng lập công ty tư vấn giao đồ ăn theDelivery.World, nhận thấy một xu hướng trong làn sóng thương vụ mua bán và rút lui gần đây tại thị trường châu Á - Thái Bình Dương: gần như mọi nền tảng rút khỏi một thị trường đều đang đứng ở vị trí thứ hai hoặc thứ ba.

Tuy nhiên, mức độ phát triển của các thị trường giao đồ ăn rất khác nhau. Momentum Works, đơn vị theo dõi lâu năm thị trường thương mại điện tử khu vực, ước tính GMV của thị trường giao đồ ăn Hàn Quốc đạt 28,3 tỷ USD trong năm 2025. Trong khi đó, thị trường ASEAN đạt 22,7 tỷ USD, dù dân số khu vực này lớn hơn Hàn Quốc hơn 13 lần.

Khả năng một thị trường đạt đủ quy mô để hỗ trợ khả năng sinh lời không thể chỉ được đánh giá dựa trên quy mô dân số hoặc mức độ phát triển kinh tế.

Chẳng hạn, Nhật Bản cũng là một nền kinh tế phát triển ở Đông Á và có dân số gần gấp đôi Hàn Quốc, nhưng GMV của thị trường giao đồ ăn nước này chỉ bằng khoảng 1/7 Hàn Quốc.

Nhiều nhà quan sát thị trường cho rằng nguyên nhân nằm ở mạng lưới cửa hàng tiện lợi có mức độ phủ rộng và sự thuận tiện cao tại Nhật Bản.

Biên lợi nhuận cũng khác nhau giữa các nền tảng giao đồ ăn. Theo Dhar của GlobalData, biên lợi nhuận đang cải thiện tại các thành phố đông dân, thị trường phát triển ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương khi các nền tảng cắt giảm khuyến mại, nâng cao hiệu quả của đội ngũ giao hàng và phát triển các nguồn doanh thu mới như quảng cáo và giao hàng tạp hóa tươi sống.

Dù vậy, giao đồ ăn vẫn là lĩnh vực có biên lợi nhuận thấp tại nhiều thị trường. Đối với những thị trường không có con đường khả thi để đạt quy mô đủ lớn hoặc biên lợi nhuận bền vững, rút lui là một lựa chọn. Chẳng hạn, foodpanda đã rút khỏi Thái Lan năm 2025, sau 13 năm hoạt động tại đây.

Theo Damien Yeo, chuyên gia phân tích cấp cao về lĩnh vực tiêu dùng và bán lẻ tại BMI, đơn vị nghiên cứu thị trường thuộc Fitch Solutions, cho biết mô hình giảm trợ giá và mở rộng các nguồn doanh thu đã phát huy hiệu quả tại một số thị trường, nhưng khả năng sinh lời vẫn thiếu ổn định ở nhiều nơi khác.

Hệ sinh thái “siêu ứng dụng” và nền tảng chuyên biệt

Khi cạnh tranh trong lĩnh vực giao đồ ăn ngày càng gay gắt, một đặc điểm chung của các “ông lớn” như Grab, Meituan và Uber là giao đồ ăn chỉ là một phần trong hệ sinh thái dịch vụ rộng lớn hơn.

Bên cạnh giao đồ ăn, các siêu ứng dụng này còn cung cấp những dịch vụ như gọi xe và dịch vụ tài chính.

Ông Dhar cho biết những công ty có thể kết nối dịch vụ giao đồ ăn với các dịch vụ khác có lợi thế rõ rệt, bởi họ có thể phân bổ chi phí thu hút khách hàng cho nhiều dịch vụ, đồng thời gia tăng tần suất sử dụng.

Tuy nhiên, ông Backman cho rằng tầm quan trọng của hệ sinh thái siêu ứng dụng có thể đang bị đề cao quá mức. Chẳng hạn, mảng giao hàng đóng góp khoảng 53% doanh thu của Grab và cũng là nguồn lợi nhuận chính của tập đoàn.

Ông cũng nói thêm, dữ liệu cho thấy Talabat, nền tảng Trung Đông tập trung vào giao đồ ăn, là nền tảng có biên lợi nhuận cao nhất. Điều này cho thấy các nền tảng chỉ tập trung vào giao đồ ăn không nhất thiết phải chịu bất lợi.

Tuy nhiên, ông cho rằng lợi thế thực sự của một hệ sinh thái kinh doanh nằm ở khả năng bù đắp cho nhau. Chẳng hạn, giao đồ ăn chỉ chiếm khoảng 8% doanh thu của Alibaba. Điều này có nghĩa là ngay cả khi mảng giao đồ ăn phải chịu thua lỗ kéo dài trong cuộc chiến giành thị phần, các mảng kinh doanh khác của tập đoàn vẫn có thể cung cấp nguồn lực đủ lớn để hỗ trợ.

Các nền tảng giao đồ ăn cho biết giao hàng tạp hóa sẽ là động lực tăng trưởng tiếp theo của họ.

Giuseppe Randazzo, Giám đốc phụ trách quốc tế của các nền tảng foodpanda, foodora và Yemeksepeti thuộc Delivery Hero, nói với Lianhe Zaobao rằng tại những thị trường trưởng thành như Singapore, nơi tỷ lệ sử dụng dịch vụ giao đồ ăn đã tương đối cao, ưu tiên tiếp theo của công ty là tăng cường mức độ gắn kết của khách hàng với nền tảng.

Trong lĩnh vực này, giao hàng tạp hóa và bán lẻ đều mang lại những cơ hội tăng trưởng đáng kể. “Chúng tôi đã nhận thấy hành vi của người tiêu dùng trong lĩnh vực giao hàng tạp hóa đang chuyển từ việc mua bổ sung khi cần thiết sang mua sắm có kế hoạch hơn”, ông cho biết.

Dữ liệu của foodpanda tại Singapore cho thấy tần suất đặt hàng tạp hóa hàng tháng đã tăng khoảng 7% kể từ năm 2023. Trong giai đoạn 2024-2025, số lượng sản phẩm trung bình trong mỗi đơn hàng cũng tăng 8%.

Trên toàn bộ hệ thống Delivery Hero, khách hàng sử dụng cả dịch vụ giao đồ ăn và dịch vụ thương mại nhanh chiếm hơn một nửa tổng GMV trong quý I năm nay.

Trong khi đó, Grab cho biết đang hợp tác với các chuỗi siêu thị để mở rộng hoạt động kinh doanh thực phẩm tươi sống GrabMart. Một người phát ngôn của Grab cho biết GrabMart tăng trưởng nhanh gấp 1,7 lần so với mảng giao đồ ăn trong quý này.

Các tập đoàn Trung Quốc có ảnh hưởng lớn tới thương mại điện tử Đông Nam Á. Gần đây, một số nền tảng mua sắm, trong đó có Pinduoduo, đã thúc đẩy chính sách miễn phí vận chuyển ngay cả với những đơn hàng chỉ có một sản phẩm nhằm thu hút người tiêu dùng Singapore, qua đó làm gia tăng cạnh tranh trên thị trường.

Tuy nhiên, các công ty giao đồ ăn như Meituan chưa cho thấy dấu hiệu mở rộng sang khu vực này.

Ông Yeo giải thích rằng các nền tảng mua sắm có khả năng mở rộng sang thị trường khác dễ dàng hơn, trong khi nền tảng giao đồ ăn khó đạt quy mô lớn hơn.

“Các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc có thể tận dụng chuỗi cung ứng của Trung Quốc và năng lực tiếp thị số để thu hút một cách có chiến lược những người tiêu dùng nhạy cảm về giá.

Nhưng giao đồ ăn đòi hỏi phải tuyển dụng tài xế, thu hút nhà hàng, tối ưu hóa việc điều phối đơn hàng, hỗ trợ các phương thức thanh toán địa phương, chăm sóc khách hàng và tuân thủ quy định tại từng thành phố.

Dữ liệu do Li Jianggan, Giám đốc điều hành Momentum Works, dẫn cho thấy thị trường giao đồ ăn Đông Nam Á hiện không còn nhiều khoảng trống rõ ràng. Grab chiếm khoảng 55% thị trường năm 2025, trong khi ShopeeFood vượt qua foodpanda để trở thành nền tảng lớn thứ hai.

Li nói thêm: “Việc gia nhập khu vực hiện nay đồng nghĩa với việc phải giành thị phần từ các tập đoàn lớn đang hiện diện tại nhiều quốc gia, và điều này thường đòi hỏi khoản trợ giá ban đầu rất lớn”.