Boeing, Ford và Honda cùng tham gia một dự án tiên tiến mới cho thấy chứng nhận an toàn đang dần trở thành điều kiện của phần mềm trong công nghiệp.
Ngày 17/8, Xen Project, một nền tảng ảo hóa mã nguồn mở do Linux Foundation bảo trợ, đã công bố thành lập Xen Safety Committee nhằm xây dựng tài liệu kỹ thuật dùng chung cho các hệ thống có yêu cầu an toàn cao.
Đáng chú ý, danh sách thành viên của Xen hiện có Boeing, Ford và Honda, bên cạnh AMD, Arm, AWS, Renesas và một số doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới khác. Sự hiện diện của các hãng hàng không vũ trụ và ô tô cho thấy Xen đang được quan tâm nhiều hơn ở những lĩnh vực mà phần mềm phải đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt trước khi được đưa vào sản phẩm.
Boeing cũng là cái tên mới gia nhập Xen Project. Trước đó, kỹ sư Matthew Weber của hãng cùng AMD đã trình bày về việc sử dụng Xen trong các hệ thống đa mức tới hạn, với mục tiêu xây dựng những tài liệu chứng nhận có thể tái sử dụng giữa nhiều ngành.
Ford và Honda cũng có lý do tương tự để quan tâm. Khi ô tô ngày càng phụ thuộc vào phần mềm, các nhà sản xuất đang gom nhiều chức năng trước đây chạy trên các bộ điều khiển riêng biệt vào một số máy tính trung tâm có năng lực xử lý lớn hơn.
Xen là một hypervisor, tức lớp phần mềm cho phép nhiều hệ điều hành hoạt động độc lập trên cùng một phần cứng.
Trong trung tâm dữ liệu, công nghệ này chủ yếu giúp sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn. Nhưng trong ô tô, máy bay hay robot, chức năng cách ly giữa các phần mềm có ý nghĩa trực tiếp đối với an toàn.
Một hệ thống giải trí trên xe, chẳng hạn, có thể chạy trên cùng bộ xử lý với những chức năng quan trọng hơn. Khi đó, nhà sản xuất phải chứng minh rằng lỗi ở một thành phần không lan sang phần còn lại của hệ thống.
Đây là lý do Xen đang hướng tới các yêu cầu của ISO 26262 ASIL D trong ô tô và IEC 61508 Systematic Capability 3 trong công nghiệp, đồng thời áp dụng các nguyên tắc MISRA C đối với mã nguồn.
Điểm mới của Xen Safety Committee là xây dựng một phần bằng chứng an toàn dưới dạng tài sản dùng chung. AMD, EPAM và Renesas đã đóng góp bộ tài liệu ban đầu gồm yêu cầu phần mềm, đặc tả kiến trúc, phân tích lỗi, khung kiểm thử và công cụ đo độ phủ mã.
Thay vì từng doanh nghiệp tự xây dựng lại toàn bộ khối tài liệu nền tảng, họ có thể sử dụng những tài liệu này làm đầu vào cho quá trình đánh giá và chứng nhận riêng. Sản phẩm cuối cùng vẫn phải được kiểm định theo thiết kế, cấu hình và mục đích sử dụng cụ thể.
Cách làm này có thể giảm đáng kể lượng công việc trùng lặp, nhất là trong các ngành có chu kỳ phát triển và chứng nhận kéo dài nhiều năm.
Xen cũng kéo dài vòng đời hỗ trợ mỗi phiên bản lên 5 năm, gồm 3 năm hỗ trợ thông thường và 2 năm hỗ trợ bảo mật. Đây là yếu tố quan trọng với ô tô, hàng không và thiết bị công nghiệp, nơi sản phẩm thường được vận hành lâu hơn nhiều so với phần mềm tiêu dùng.
Sự tham gia của Boeing, Ford và Honda phản ánh một thay đổi rộng hơn trong ngành công nghiệp.
Phần mềm đang đảm nhiệm ngày càng nhiều chức năng trong xe hơi, máy bay, dây chuyền sản xuất và robot. Vì vậy, năng lực cạnh tranh không còn nằm riêng ở khả năng phát triển tính năng nhanh hoặc tích hợp AI, mà còn ở việc chứng minh hệ thống đáp ứng các yêu cầu an toàn có thể kiểm chứng.
Điều này đặc biệt quan trọng khi AI và các hệ thống tự động được đưa vào môi trường vật lý. Một robot hay phương tiện tự hành có thể chạy phần mềm nhận diện hình ảnh, điều hướng và điều khiển an toàn trên cùng một nền tảng điện toán. Nhà sản xuất phải xác định rõ ranh giới giữa các chức năng và chứng minh sự cố ở một thành phần không gây hiệu ứng dây chuyền.
Với Việt Nam, xu hướng này đáng chú ý đối với các doanh nghiệp muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng phần mềm nhúng, ô tô, tự động hóa và hàng không.
Năng lực làm việc với các chuẩn như ISO 26262, IEC 61508 hay MISRA C ngày càng trở thành điều kiện để nhận những hợp đồng kỹ thuật có giá trị cao. Việc các dự án mã nguồn mở như Xen cung cấp sẵn một phần tài liệu và công cụ có thể hạ thấp rào cản tiếp cận.
