Trải qua 9 tháng đầu năm 2026 với nhiều biến động thiên tai và dịch bệnh, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên không chỉ giữ vững nhịp độ sản xuất mà còn tạo nên bước bứt phá ngoạn mục ở các ngành hàng chủ lực.
Những chuyển biến tích cực từ cơ cấu lại cây trồng, ứng dụng cơ chế “luồng xanh” thủ tục đến chiến lược phủ xanh đất trống đang tạo nền tảng vững chắc để địa phương hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên trong giai đoạn 2026 – 2030.
Giữ vững trụ cột kinh tế
Bước vào năm đầu tiên thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm (2026 – 2030), Điện Biên đối mặt với vô vàn áp lực. Các đợt mưa lớn kéo dài, lũ quét, sạt lở đất nghiêm trọng đã xuất hiện tại nhiều địa bàn trong mùa mưa lũ. Thống kê trong 9 tháng cho thấy toàn tỉnh hứng chịu hơn 20 đợt thiên tai, làm 5 người chết, 7 người bị thương, khiến 963 căn nhà bị hư hỏng và hơn 1.100 ha diện tích gieo trồng bị ảnh hưởng. Thiệt hại kinh tế ước tính lên tới 83,7 tỷ đồng.
Cùng với thiên tai, nguy cơ từ dịch bệnh động vật cũng đe dọa trực tiếp đến sinh kế của nông dân. Bệnh Dịch tả lợn Châu Phi bùng phát tại 34 xã, phường khiến hơn 14.600 con lợn bị tiêu hủy. Ngoài ra, các ổ dịch Cúm gia cầm, Viêm da nổi cục trên trâu bò cũng gây không ít khó khăn cho công tác kiểm soát chăn nuôi.
Tuy nhiên, với sự vào cuộc đồng bộ và linh hoạt của cả hệ thống chính trị, trụ cột sản xuất nông nghiệp của tỉnh vẫn duy trì được đà tăng trưởng ổn định. Tổng diện tích gieo cấy lúa cả năm đạt 52.015 ha, vượt 100,02% kế hoạch. Sản lượng lúa Đông Xuân đạt trên 57.230 tấn. Cây sắn ghi nhận sản lượng 172.050 tấn, tăng 13,11% so với cùng kỳ.
Đánh giá về chặng đường vượt khó vừa qua, ông Lê Xuân Cảnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, nhấn mạnh: “Toàn ngành đã bám sát chủ đề chỉ đạo của tỉnh là “Kỷ cương trách nhiệm; chủ động kịp thời; đổi mới sáng tạo; tăng tốc đột phá”. Trước những thử thách dị thường của thời tiết và dịch bệnh, chúng tôi chủ động chuyển đổi trạng thái từ ứng phó thụ động sang chủ động kiến tạo, chủ động đồng hành cùng cơ sở. Ngành đã tham mưu ban hành 16 văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời kiện toàn 08 Tổ công tác trực tiếp xuống từng xã, phường để hướng dẫn kỹ thuật, tháo gỡ vướng mắc sản xuất ngay tại đồng ruộng. Đây là chìa khóa giúp nông nghiệp Điện Biên trụ vững và bứt phá”.
Sự chủ động này còn thể hiện ở lĩnh vực chăn nuôi. Dù dịch bệnh phức tạp, tổng đàn gia súc toàn tỉnh vẫn duy trì ở mức 579.602 con, đạt 98% kế hoạch năm. Tổng sản lượng thịt hơi các loại trong 9 tháng đạt gần 21.000 tấn, cơ bản đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng nội tỉnh và phục vụ thương mại.
“Cú hích” từ hai cây chủ lực
Điểm sáng lớn nhất và mang tính đột phá trong bức tranh kinh tế nông nghiệp Điện Biên 9 tháng đầu năm 2026 chính là tốc độ mở rộng diện tích cây công nghiệp dài ngày theo Kế hoạch số 1850/KH-UBND của UBND tỉnh.
Theo báo cáo chuyên ngành, diện tích cà phê toàn tỉnh ước đạt 20.843,78 ha, đạt 119,14% kế hoạch giao. Đáng chú ý, diện tích trồng mới cà phê đạt con số ấn tượng 12.450,65 ha. Sản lượng cà phê thu hoạch lũy kế đạt 1.040,56 tấn, tăng tới 78,43% so với cùng kỳ năm 2025. Cùng với cà phê, cây mắc ca tiếp tục khẳng định vai trò là cây trồng có giá trị kinh tế cao trên vùng đất dốc khi tổng diện tích đạt 19.474,71 ha (đạt 105,92% kế hoạch). Trong đó, diện tích trồng mới mắc ca bứt phá mạnh mẽ với 7.113,86 ha, đạt 117,19% kế hoạch năm.
Bên cạnh đó, nhóm cây ăn quả cũng ghi nhận sự tăng tốc ấn tượng. Diện tích dứa toàn tỉnh đạt 1.529,37 ha, vượt 39% kế hoạch năm, trong đó trồng mới trên 907 ha, đưa sản lượng thu hoạch đạt trên 7.370 tấn.
Chia sẻ về định hướng phát triển các vùng nguyên liệu quy mô lớn, ông Nguyễn Văn Tới, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, chia sẻ: “Việc phát triển bứt phá diện tích cà phê và mắc ca không phải là sự tăng trưởng cơ học ngắn hạn, mà là kết quả của chiến lược tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo Nghị quyết 11-NQ/TU của Tỉnh ủy. Điện Biên đang hình thành rõ nét các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, xanh và bền vững. Chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ người dân mở rộng diện tích trồng mới, mà chú trọng chuẩn hóa mã số vùng trồng, áp dụng quy trình VietGAP, hữu cơ và đẩy mạnh thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu tại chỗ. Chỉ có chế biến sâu và gắn với chuỗi giá trị xuất khẩu mới giúp nông sản Điện Biên gia tăng giá trị cạnh tranh trên thị trường”.
Bên cạnh phát triển cây công nghiệp, công tác lâm nghiệp và bảo vệ môi trường sinh thái tiếp tục đạt những kết quả tích cực. Tỷ lệ che phủ rừng toàn tỉnh duy trì ổn định ở mức 45,85% và phấn đấu đạt 46% vào cuối năm. Ngành đã hoàn thành 100% kế hoạch trồng rừng tập trung với 204,11 ha, đồng thời khoanh nuôi tái sinh tự nhiên đạt gần 7.483 ha (vượt 16% kế hoạch). Dòng vốn từ dịch vụ môi trường rừng đạt hơn 116,5 tỷ đồng thu về trong 9 tháng, trở thành nguồn lực tài chính quan trọng giúp người dân vùng cao gắn bó và bảo vệ rừng.
Cải cách thủ tục và số hóa
Năm 2026 đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của Sở Nông nghiệp và Môi trường Điện Biên trong công tác quản lý tài nguyên, đất đai và bảo vệ môi trường, tạo dựng môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng cho doanh nghiệp.
Một trong những dấu ấn nổi bật nhất là việc áp dụng thành công cơ chế “Luồng xanh” trong xử lý thủ tục hành chính. Ngành đã cắt giảm từ 65% đến 70% thời gian thẩm định Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và thủ tục cấp phép khai thác khoáng sản. Trong 9 tháng, Sở đã tham mưu trình UBND tỉnh phê duyệt kết quả thẩm định ĐTM cho 19 dự án, cấp Giấy phép môi trường cho 08 cơ sở và hoàn thành cấp phép 03 mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, giải quyết triệt để tình trạng khan hiếm vật liệu phục vụ các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm như tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang.
Trên lĩnh vực quản lý đất đai, ngành đã tham mưu giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất cho 22 tổ chức với tổng diện tích gần 1.500 ha. Đáng chú ý, công tác đấu giá quyền sử dụng đất đạt kết quả nổi bật với việc tổ chức thành công đấu giá Dự án Khu đô thị mới Him Lam (phía Đông đường 60 m) thu về cho ngân sách nhà nước 263,3 tỷ đồng.
Trong công tác chuyển đổi số, Điện Biên đang đẩy nhanh chiến lược làm sạch và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai trên hệ thống thông tin đất đai (VBDLIS) gắn với Đề án 06. Ngành đã chuẩn hóa thông tin dữ liệu cho hơn 175.000 thửa đất, đồng thời tích cực phối hợp với lực lượng công an và chính quyền địa phương xác minh, làm sạch thông tin chủ sử dụng đất. Song song với đó, dự án “Xây dựng bản đồ số các sản phẩm OCOP, nghề truyền thống, làng nghề gắn với phát triển du lịch” đang được triển khai tích cực, mở ra hướng đi mới cho phát triển du lịch nông thôn.
Bên cạnh những điểm sáng, ngành cũng thẳng thắn nhìn nhận những nghẽn mạch cần tập trung xử lý. Đó là tiến độ trồng mới cây chanh leo còn chậm (mới đạt 25,36% kế hoạch); tỷ lệ tiêm phòng vắc xin Dại trên đàn chó mèo đạt thấp (36,70%); việc rà soát kê khai đất đai tại các khu vực chưa đo đạc địa chính còn nhiều khoảng trống; và tiến độ công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới ở một số địa phương chưa bảo đảm khung thời gian đề ra.
Quyết tâm cán đích toàn diện
Chặng đường 3 tháng cuối năm 2026 có ý nghĩa quyết định đối với việc hoàn thành toàn bộ các chỉ tiêu kinh tế - xã hội năm 2026. Bối cảnh thời tiết mùa khô hanh tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng cao, kết hợp với áp lực tiêu thụ nông sản cao điểm cuối năm đòi hỏi toàn ngành Nông nghiệp và Môi trường Điện Biên phải hành động với quyết tâm cao nhất.
Để hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ đề ra, ông Lê Xuân Cảnh cho biết ngành đã đề ra hệ thống giải pháp trọng tâm, mang tính căn cơ: “Trong 3 tháng cuối năm, Sở sẽ tập trung toàn lực cho 5 nhóm nhiệm vụ chiến lược. Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách phân cấp quản lý phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Thứ hai, siết chặt công tác phòng chống dịch bệnh động vật, hỗ trợ người dân tái đàn an toàn nhằm bảo đảm nguồn cung thực phẩm dịp Tết Nguyên đán. Thứ ba, đôn đốc các địa phương chăm sóc tốt diện tích cà phê, mắc ca mới trồng, chủ động phương án phòng chống cháy rừng mùa khô theo phương châm "4 tại chỗ". Thứ tư, đẩy nhanh tiến độ thẩm định xã Nông thôn mới và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai VBDLIS. Cuối cùng, chúng tôi tiếp tục duy trì cơ chế "Luồng xanh" trong giải quyết thủ tục hành chính, đồng hành tháo gỡ khó khăn cho các nhà đầu tư”.
Nhìn lại bức tranh tổng thể, ông Nguyễn Văn Tới khẳng định niềm tin vào sự bứt phá của ngành: “Dù nhiệm vụ còn rất nặng nề, nhưng với nền tảng tăng trưởng đạt được trong 9 tháng qua cùng sự đồng lòng của bà con nông dân và cộng đồng doanh nghiệp, ngành Nông nghiệp và Môi trường Điện Biên tự tin sẽ hoàn thành và hoàn thành vượt mức toàn bộ các chỉ tiêu được UBND tỉnh giao. Chúng tôi quyết tâm đưa nông nghiệp tiếp tục là 'bệ đỡ' vững chắc, đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số của tỉnh nhà”.
Sự chủ động trong chỉ đạo, đột phá trong tư duy quản lý cùng sự kiên trì đồng hành cùng nông dân đang giúp ngành Nông nghiệp và Môi trường Điện Biên biến nguy thành cơ. Những cánh rừng cà phê, mắc ca bạt ngàn đang phủ xanh đất dốc không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn là minh chứng rõ nét cho một nền nông nghiệp Điện Biên hiện đại, xanh và phát triển bền vững.
