DIỄN ĐÀN TÀI CHÍNH 2026: Tháo gỡ “nút thắt” vốn cho doanh nghiệp

Phát biểu tại Diễn đàn Tài chính 2026: "Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh", Giám đốc VCCI Chi nhánh Khu vực Thành phố Hồ Chí Minh (VCCI-HCM) Trần Ngọc Liêm đánh giá, những tín hiệu phục hồi kinh tế trong quý I và 4 tháng đầu năm 2026 với mức tăng trưởng GDP đạt 7,83% mang lại sự lạc quan nhất định cho thị trường.

Tuy nhiên, ông cho rằng, việc hiện thực hóa kế hoạch tăng trưởng từ 10% trở lên cho cả năm là một thách thức rất lớn. Theo ông, để đạt được con số này, nền kinh tế cần một xung lực tài chính mạnh mẽ hơn hiện tại, đặc biệt là việc giải quyết bài toán khát vốn đang bủa vây cộng đồng doanh nghiệp.

Giám đốc VCCI-HCM Trần Ngọc Liêm cũng cho biết, mới đây VCCI công bố Báo cáo Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI 2.0) đã chỉ ra rằng việc tìm kiếm nguồn vốn đang đứng thứ 2 trong danh sách 7 khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp. Cụ thể, có tới 52,2% số doanh nghiệp tham gia khảo sát khẳng định việc tiếp cận nguồn tài chính là trở ngại lớn, chỉ xếp sau khó khăn về tìm kiếm khách hàng với tỷ lệ 60,2%.

Đối với phân khúc doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), Giám đốc VCCI-HCM Trần Ngọc Liêm cho rằng, tình hình còn trở nên khó khăn hơn khi tỷ lệ doanh nghiệp SME tiếp cận được các khoản vay từ các tổ chức tín dụng trong năm 2025 chỉ đạt 26%. Ông đánh giá, đây là con số thấp, cho thấy một bộ phận lớn các tế bào của nền kinh tế đang bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua huy động nguồn lực.

"Mặc dù kênh tín dụng ngân hàng vẫn là nguồn lực chính yếu, chiếm trên 50% khả năng tiếp cận vốn, nhưng sự sụt giảm trong tỷ lệ thực tế tiếp cận được cho thấy những rào cản về điều kiện vay vốn đang ngày càng siết chặt", Giám đốc VCCI-HCM Trần Ngọc Liêm đánh giá.

Nhìn nhận từ góc độ chủ quan, khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp Việt bị hạn chế bởi chính năng lực quản trị nội bộ. Giám đốc VCCI-HCM Trần Ngọc Liêm cho rằng, việc tăng cường minh bạch hóa bức tranh tài chính là yêu cầu tiên quyết. Đây là vấn đề tồn tại kéo dài, gây cản trở trực tiếp đến việc thẩm định của các tổ chức tín dụng. Nếu không đảm bảo được tính rõ ràng của tài liệu và chứng cứ tài chính, doanh nghiệp sẽ tự đóng cánh cửa tiếp cận dòng vốn ngân hàng truyền thống lẫn các kênh dẫn vốn hiện đại khác.

Việc nâng cao năng lực quản trị không chỉ để đáp ứng các điều kiện vay vốn ngắn hạn mà còn là nền tảng để doanh nghiệp tham gia vào các thị trường vốn phức tạp hơn. Giám đốc VCCI-HCM Trần Ngọc Liêm nhấn mạnh doanh nghiệp cần chuẩn bị một nền tảng quản trị vững chắc để có thể minh bạch thông tin trước các nhà đầu tư và các định chế tài chính quốc tế.

Cũng theo Giám đốc VCCI-HCM Trần Ngọc Liêm, cấu trúc dòng vốn hiện nay của doanh nghiệp Việt Nam đang ở trạng thái mất cân bằng. Ông dẫn chứng số liệu về sự phụ thuộc quá mức vào dòng vốn tín dụng ngân hàng truyền thống với tỷ lệ lên tới 51,4%. Trong khi đó, các kênh huy động vốn dài hạn từ thị trường chứng khoán vẫn còn rất khiêm tốn: trái phiếu doanh nghiệp chỉ chiếm khoảng 10,3% và cổ phiếu chỉ chiếm từ 3% đến 4%.

"Doanh nghiệp không nên và không thể tiếp tục dựa hoàn toàn vào ngân hàng. Thay vào đó, việc chủ động đa dạng hóa các kênh huy động vốn là chiến lược bắt buộc. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp sau giai đoạn chấn chỉnh đang dần phục hồi và cần được khai thác mạnh mẽ hơn, đặc biệt đối với các dự án có quy mô lớn", Giám đốc VCCI-HCM Trần Ngọc Liêm khẳng định.

Đồng thời, ông cũng cảnh báo các doanh nghiệp phải đẩy nhanh tốc độ chuyển đổi số và phát triển bền vững nếu không muốn bị đào thải. Việc áp dụng các nền tảng quản trị số và tuân thủ tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) đã trở thành điều kiện bắt buộc để gia nhập chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để giải quyết triệt để tình trạng thiếu vốn, cần một cơ chế hợp tác chặt chẽ giữa các bên. Ông Trần Ngọc Liêm kêu gọi chính quyền địa phương, các hiệp hội, tổ chức tín dụng và tài chính phải thực sự đồng hành doanh nghiệp trong giai đoạn tới.

“VCCI-HCM cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan truyền thông, đặc biệt là Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp, để truyền tải kịp thời các vướng mắc của doanh nghiệp đến cơ quan chức năng”, Giám đốc VCCI-HCM Trần Ngọc Liêm khẳng định.